Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
De Duitse autoriteiten hebben afgelopen weekend drie Oekraïeners gearresteerd op verdenking van het beramen van sabotageacties in opdracht van het Kremlin. Ze zouden vanuit Duitsland pakketjes hebben willen versturen naar Oekraïne die explosieven bevatten. Die zouden onderweg tot ontploffing moeten komen, stellen Duitse aanklagers.
De drie mannen waren bereid mee te werken aan sabotageacties, zouden ze hebben laten weten aan personen die banden hebben met het Kremlin. Om geschikte transportroutes te vinden die het doelwit konden worden van de explosies, zouden zij twee testpakketjes hebben verstuurd met daarin onder meer gps-trackers.
Twee van de drie verdachten werden opgepakt in Duitsland. Een derde is gearresteerd in Zwitserland en moet nog worden uitgeleverd.
Duitsland is eerder al het doelwit geweest van dergelijke sabotageacties. In juli explodeerde op het vliegveld van Leipzig een brandbom in een distributiecentrum van DHL. Die had moeten afgaan in de lucht, maar het vliegtuig dat het pakket had moeten meenemen had die dag vertraging. Duitse media berichtten afgelopen maand dat deze actie het werk was van de Russische militaire inlichtingendienst GROe.
Thom Canters
De Europese Unie komt met nieuwe sancties tegen Rusland. Dat heeft de Franse minister Jean-Noël Barrot van Buitenlandse Zaken gezegd tegen de Franse zender BFMTV. Ambassadeurs van de EU-lidstaten hebben het pakket aan maatregelen, het zeventiende sinds het begin van de oorlog in Oekraïne, goedgekeurd aan de vooravond van onderhandelingen tussen Kyiv en Moskou in Turkije.
De Duitse bondskanselier Friedrich Merz zei gisteren al dat de EU klaar staat om nieuwe sancties in te voeren tegen Rusland, als het niet genoeg doet om de oorlog te beëindigen. Merz bracht samen met de leiders van Frankrijk, Polen en het Verenigd Koninkrijk een bezoek aan Oekraïne dit weekend, waar ze een voorstel deden voor een staakt-het-vuren van dertig dagen. Het Kremlin heeft dat vooralsnog van zich af laten glijden.
Het pakket aan maatregelen moet nu nog formeel worden goedgekeurd door de EU-buitenlandministers. Naar verwachting gebeurt dat begin volgende week.
Wat de sancties precies behelzen, is nog niet officieel bekendgemaakt. Barrot heeft gezegd ‘de Russische economie voor eens en voor altijd te willem lamleggen’.
Een hooggeplaatste EU-functionaris heeft tegen de Oekraïense nieuwssite The Kyiv Independent gezegd dat 200 schepen uit de zogeheten Russische schaduwvloot gesanctioneerd zullen worden. Met deze schepen, veelal verouderde olietankers, omzeilt Rusland het westerse prijsplafond op olie. Ruim 150 schepen van de schaduwvloot zijn eerder al het doelwit geworden van Europese sancties.
Verder zullen maatregelen worden genomen tegen 30 bedrijven die Rusland helpen bestaande sancties ontwijken. Tientallen Russen zullen worden toegevoegd aan de Europese zwarte lijst, wat betekent dat hun tegoeden worden bevroren en zij met reisverboden te maken krijgen.
Thom Canters
De EU zou van plan zijn om de speciale handelsafspraken voor Oekraïense import ongedaan te maken. Dat betekent dat er weer heffingen komen op Oekraïense goederen zoals graan, wanneer deze naar de EU geëxporteerd worden. Dat schrijft de FT vandaag.
Oekraïne is een grootproducent van graan; het land kan het goedkoop produceren en lange tijd gold in de EU dan ook een douaneheffing voor het Oekraïense product. Dat veranderde na de Russische invasie. Omdat Rusland een belangrijke exportroute via de Zwarte Zee blokkeerde, zette de EU als tegemoetkoming een tijdelijke streep door de heffing over land. Aan dat beleid zou dus nu een einde komen.
Diplomaten zeggen tegen de Britse zakenkrant dat de stap het gevolg is van protesten van Poolse boeren. Zij zijn al langere tijd woedend dat Oekraïense agrariërs graan zonder heffingen kunnen exporteren. De Polen vinden dat zij daardoor uit de markt worden geprijsd. Bovendien, zo stellen de Oost-Europese boeren, blijft een deel van het graan dat was bedoeld voor doorvoer, structureel in de buurlanden achter. Daardoor kampen lokale ondernemers met goedkopere concurrentie. Bij chauffeurs spelen soortgelijke zorgen over oneerlijke concurrentie.
De speciale maatregelen verlopen op 6 juni. Vanaf dat moment zouden ‘transitieafspraken’ in moeten gaan, waarvoor de lidstaten al een concreet voorstel hebben ontvangen. De Oekraïense economie zal hiermee waarschijnlijk een stevige klap krijgen: het land schatte eerder dat het zeker 3,5 miljard aan inkomsten misloopt, als de oude afspraken terugkeren.
Afgelopen week uitten de Poolse boeren overigens weer hun ongenoegen over de handelssituatie. Een belangrijke grensovergang tussen Polen en Oekraïne werd afgelopen week opnieuw geblokkeerd. Het ging om het checkpoint Dorohusk-Jahodyn, waar al vaker werd geprotesteerd door vrachtwagenchauffeurs en boeren.
Maartje Geels
De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Keith Kellogg schuiven komende donderdag in Turkije aan bij de vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland. Dat zeggen Amerikaanse bronnen tegen persbureau Reuters. De bijeenkomst staat echter nog op losse schroeven, omdat het onduidelijk is of Rusland erbij is.
Indien het topoverleg doorgang zal vinden, dan ligt in ieder geval het voorstel op tafel dat Europese leiders vorige week met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky presenteerden. Gesteund door de VS riepen zij op tot een dertig dagen durend bestand. Gaat Rusland hier niet in mee, dan dreigen verdere sancties.
De Oekraïense president schreef dit weekend op X dat hij de Vladimir Poetin donderdag zal opwachten, maar zijn uitnodiging bleef vooralsnog onbeantwoord. Zelensky komt alleen als de Russische president ook acte de présence geeft, zei een van zijn adviseurs vandaag tegen Reuters. Kremlinwoordvoerder Dmitri Peskov beloofde duidelijkheid te verschaffen ‘zodra de president het passend vindt’. De VS verwachten donderdag pas nieuws op dit vlak, aldus Reuters.
Zelensky voerde de druk op Rusland zojuist verder op, door Poetin ervan te beschuldigen ‘bang’ te zijn. Ook zei hij ‘stevige sancties’ te verwachten van de VS en de EU aan Rusland als de gesprekken niet doorgaan.
Met Witkoff en Kellogg stuurt Donald Trump alvast zijn twee belangrijkste onderhandelaars naar Istanbul. Of de Amerikaanse president zelf aanwezig is als de gesprekken plaatsvinden, is eveneens nog ongewis. Trump toonde zich gisteren bereid naar Turkije te reizen als dat nodig is.
Jasper Daams
In Oekraïne zijn de afgelopen 24 uur twee Oekraïense burgers gedood door de Russische strijdkrachten. Dat melden plaatselijke autoriteiten.
Vadym Filashkin, gouverneur van de regio Donetsk, schrijft op Telegram dat een persoon werd gedood tijdens een Russische grondaanval op het dorp Zoria. In de oostelijke grensstad Soemy sloeg een Russische drone in op een auto met elektriciens, waarbij een van hen om het leven kwam. Dat meldden de autoriteiten van de stad op Telegram.
De dodelijke aanvallen laten zien dat Rusland zich weinig aantrekt van de Europees-Oekraïense eis voor een tijdelijk staakt-het-vuren. De Russische president Vladimir Poetin pareerde dat voorstel met een eigen plan: directe gesprekken tussen Rusland en Oekraïne in Istanbul.
Poetin heeft echter nog niet gereageerd op het bericht van de Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die op X zei Poetin komende donderdag op te wachten in Turkije. Een adviseur van Zelensky heeft tegen persbureau Reuters gezegd dat de president alleen zal aanschuiven bij de gesprekken als zijn Russische evenknie dat ook doet.
Een woordvoerder van de Duitse regering stelde gisteren tijdens een persconferentie dat er nieuwe sancties op Rusland zouden komen als het land voor het einde van de dag nog geen wapenstilstand had ondertekend. Die deadline is verstreken. Er is vooralsnog geen nieuw sanctiepakket bekendgemaakt, maar volgens bronnen van The Kyiv Independent staat dat in de loop van vandaag nog te gebeuren.
Frank Rensen
Polen verdenkt twee Oekraïners van een reeks brandstichtingen die in opdracht van Rusland werden uitgevoerd. Dat schrijft The Kyiv Independent. Het gaat onder meer om de grote brand in een winkelcentrum in Warschau vorig jaar. Daarnaast zouden de twee ook verantwoordelijk zijn voor een brand in een filiaal van meubelgigant Ikea in Litouwen. De schade liep daarbij op tot een half miljoen euro.
De jongste verdachte, geboren in 2006, legde de brand in het Marywilska-winkelcentrum volgens de Poolse autoriteiten vast en deelde de beelden. Die werden vervolgens gebruikt voor Russische propagandistische berichten. De man in kwestie, Daniil B., zit vast in Litouwen. Zijn opdrachtgever Oleksandr V., zo vervolgt de Oekraïense krant, zit vermoedelijk in Rusland. De autoriteiten doen nog onderzoek naar andere verdachten.
Gisteren maakte de Poolse premier Tusk bekend dat het ‘overduidelijk’ is dat de Russische geheime dienst achter de brand in het winkelcentrum in de hoofdstad zat. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken sprak vandaag vervolgens over ‘verwerpelijke daad van sabotage’ en kondigde aan dat Polen het Russische consulaat in Krakau sluit. Bij de consulaire post zijn drie diplomaten en vier overige medewerkers in dienst.
Het is niet voor het eerst dat Polen een dergelijke stap zet: vorig jaar moest het consulaat in Poznan de deuren al sluiten vanwege Russische sabotage. Moskou sloeg daarop terug door het Poolse consulaat in St. Petersburg te dwingen te sluiten. Rusland heeft vooralsnog een ambassade in hoofdstad Warschau en een consulaat in Gdansk over. Woordvoerder van het Kremlin Dmitry Peskov sprak overigens van ‘Russofobie’.
Lees ook: Rusland zit achter brand die winkelcentrum in Warschau verwoestte, zegt Polen
Een Bulgaar die spioneerde voor het Kremlin moet in het VK bijna 11 jaar cel uitzitten, zo heeft een rechtbank in Londen vandaag bepaald. Het gaat om de 47-jarige Orlin Roussev die gold als leider van een groep Bulgaarse spionnen. Zijn vijf kompanen kregen al eerder celstraffen opgelegd, variërend van 8 tot 10 jaar. Alle zes moeten zij in ieder geval de helft van hun celstraf hebben uitgezeten, voor zij voor vroegtijdige vrijlating in aanmerking komen.
De groep was tussen 2020 en 2023 actief in onder meer het VK, Spanje en Duitsland. Het netwerk hield zich bezig met doelwitten die de interesse van Moskou hadden gewekt. Zo werden onder anderen journalisten en Russische dissidenten in de gaten gehouden, maar ook Oekraïense militairen die in Duitsland werden getraind.
De rechtbank oordeelde dat de operaties die Roussev leidde een ernstig risico voor de nationale veiligheid van het VK vormden. Volgens het Openbaar Ministerie deden de zes het puur vanwege het geld: voor opdrachten zouden ze bedragen tot 1 miljoen euro hebben gekregen. De politie stelde dat ze daarbij haast industrieel te werk gingen.
De groep werd aangestuurd door voormalig topmanager Jan Marsalek van het Duitse betaalbedrijf Wirecard. Dat ging in 2020 bankroet na een groots fraudeschandaal. Al langer is bekend dat Marsalek, een Oostenrijker, voor Rusland spioneerde. Hij wordt in Duitsland gezocht en het vermoeden is dat hij zich in Moskou ophoudt.
Maartje Geels
Inwoners van de Russische grensregio Belgorod plaatsen hun auto’s bewust in de vuurlinie van Oekraïense drones. Dat beweert althans de gouverneur van de regio Vjatsjeslav Gladkov.
Volgens Gladkov zouden Russen daarmee proberen geld op te strijken voor oude auto’s die niets meer waard zijn. Als een auto getroffen wordt door een Oekraïense drone, worden Russen gecompenseerd door de overheid. In februari zei Gladkov al dat er in een paar jaar tijd bijna veertienduizend auto’s zijn geraakt in Belgorod. Dat heeft de regering 2,5 miljard roebel gekost (zo’n 28 miljoen euro).
‘Ik hoorde familieleden praten: ons dorp ligt onder vuur, laten we onze auto uit de garage halen, misschien wordt-ie getroffen en krijgen we er nog wat geld voor.’ Russen die dit doen, kunnen volgens Gladkov strafrechtelijk worden vervolgd.
Bovendien zouden inwoners van de regio zich verenigen en ten onrechte eisen dat ze elders worden gehuisvest. Niet omdat hun huizen in de Oekraïense vuurlinie liggen, maar omdat ze op die manier gratis een nieuwe woning krijgen. ‘In deze gebieden hebben wij die taak niet’, aldus Gladkov. ‘Fraudezaken komen steeds vaker voor.’
Belgorod ligt al sinds het begin van de Russische invasie onder vuur van Oekraïense drones, net als de naastgelegen provincie Koersk. Oekraïne is vorig jaar bovendien met een grondoffensief Koersk binnengevallen. Daar is het bijna helemaal uit teruggedrongen na een Russisch tegenoffensief. Vervolgens is Oekraïne in maart van dit jaar ook Belgorod binnengetrokken, zij het op kleinere schaal dan vorig jaar in Koersk.
Joram Bolle
De nieuwe paus, Leo XIV, heeft vandaag een telefoongesprek gevoerd met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Het was het eerste telefonische onderhoud met een buitenlandse leider voor paus Leo. Zelensky sprak op X van een ‘warm en substantieel’ gesprek en bedankte paus Leo voor zijn steun aan Oekraïne.
De paus riep tijdens zijn eerste zondagsgebed op tot vrede in Oekraïne en Gaza. Zelensky: ‘We waarderen zijn woorden over de noodzaak van een rechtvaardige en duurzame vrede voor ons land’.
Ook spraken de twee volgens Zelensky over ‘de duizenden Oekraïense kinderen die door Rusland zijn gedeporteerd.’ Oekraïne rekent op de hulp van het Vaticaan om hen naar huis te brengen, schrijft Zelensky op X. Ook nodigde hij de nieuwe paus uit voor een bezoek aan Oekraïne. Het zou ‘hoop brengen aan alle gelovigen en aan al onze mensen’, meent Zelensky.
Frank Rensen
Duitsland heeft de druk op Rusland opgevoerd om een wapenstilstand te ondertekenen. ‘We hebben nog twaalf uur tot het einde van de dag’, zei een woordvoerder van de Duitse regering vanmiddag tijdens een persconferentie. ‘Als het staakt-het-vuren dan niet van kracht is, zal de Europese kant de voorbereidingen voor sancties in gang zetten’.
Zaterdag reisden de leiders van Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Polen naar Kyiv om met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky te praten over een tijdelijk vredesbestand met Rusland. Aan het eind van het weekend kwamen de leiders met de eis richting Rusland om vanaf vandaag dertig dagen de wapens neer te leggen.
De Russische president Vladimir Poetin weigerde door met een eigen voorstel te komen: hij wil directe gesprekken tussen Rusland en Oekraïne, in Istanbul. Zelensky antwoordde op X komende donderdag klaar te staan in Turkije, waar Poetin nog niet op heeft gereageerd. Wel voerde Rusland ook vandaag weer grootschalige luchtaanvallen uit op Oekraïne.
Frank Rensen
Volgens Oekraïense autoriteiten heeft Rusland ook vannacht grootschalige luchtaanvallen uitgevoerd, ondanks het Oekraïense voorstel om vanaf vandaag dertig dagen lang de wapens neer te leggen. Dat voorstel werd door Europese leiders gesteund. Moskou stemde niet in, maar stelde voor vredesonderhandelingen te voeren in Istanbul. ‘Ik zal donderdag op Poetin wachten in Turkije’, schreef de Oekraïense president Volodymyr Zelensky daarna op X.
Volgens de Oekraïense luchtmacht vuurde Rusland vannacht 108 drones af op Noord-. Zuid- en Zuidoost-Oekraïne. De Oekraïense luchtmacht slaagde erin minstens 55 drones neer te halen. In de buurt van havenstad Odessa werd civiele infrastructuur getroffen, en zou een persoon gewond zijn geraakt. Ook meldt de Oekraïense spoorwegdienst dat een vrachttrein in het oosten van het land is aangevallen, waarbij een machinist werd verwond.
Ook in Rusland klonk het luchtalarm. De gouverneur van het Zuid-Russische gebied Rostov, Joeri Sljoesar, stelt op Telegram dat er een Oekraïense droneaanval is afgeslagen. Hij meldde geen schade of gewonden.
Frank Rensen
Een grote brand die vorig jaar een winkelcentrum in Warschau in de as legde, is het werk van de Russische inlichtingendiensten, concludeert Polen. Als vergelding sluit Polen het Russische consulaat in Krakau.
‘We weten nu zeker dat de grote brand in het Marywilska-winkelcentrum in Warschau aangestoken is op bevel van Russische inlichtingendiensten’, aldus de Poolse premier Donald Tusk. Volgens hem zitten er enkele verdachten vast.
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky is bereid om persoonlijk om de tafel te gaan met zijn Russische evenknie Vladimir Poetin. ‘Ik zal donderdag op Poetin wachten in Turkije’, schrijft Zelensky op X. Onduidelijk is of hij een staakt-het-vuren daarvoor als voorwaarde stelt.
• Het voorstel van de Russische president Vladimir Poetin om op 15 mei in Istanbul onderhandelingen met Oekraïne te beginnen om een eind te maken aan de oorlog is ‘een eerste stap, maar niet genoeg’. Dat heeft de Franse president Emmanuel Macron gezegd na een bezoek aan Kyiv, waar hij samen met de regeringsleiders van Duitsland, Polen en het Verenigd Koninkrijk sprak met zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky.
• Secretaris-generaal van de Navo Mark Rutte wil dat Navo-bondgenoten vanaf 2032 minstens 5 procent van hun bruto binnenlands product (bbp) gaan uitgeven aan defensie. Dat zei premier Dick Schoof tijdens een persconferentie. Rutte wil dat landen 3,5 procent van hun bbp rechtstreeks aan defensie gaan uitgeven, en 1,5 procent aan gerelateerde zaken als infrastructuur en cybersecurity.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant