Roemeense arbeidsmigranten kunnen zondag een sleutelrol spelen in de verkiezingen in hun thuisland. Bij de diaspora is de radicaal-rechtse kandidaat George Simion nog populairder dan in Roemenië zelf. Hoe kan dat? ‘We zijn het zat dat mensen op ons neerkijken.’
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
Wie denkt dat het geloof uit Nederland is verdwenen, moet op zondag eens een kijkje nemen in de Sint-Servatiuskerk in Megen. In het gebedshuis waar ooit de katholieken hun mis hielden, prevelen nu zeventig Roemeens orthodoxen hun gebed. Het zijn de mannen die onze glasvezel leggen, de vrouwen die onze vakantiehuisjes schoonmaken. Mannen en vrouwen ook die vanuit hier een sleutelrol kunnen spelen in de verkiezingen in hun thuisland.
Zondag kiest Roemenië welke weg het wil inslaan: die van bondgenoot of buitenbeentje in de EU. Bij de presidentsverkiezingen staat de radicaal-rechtse George Simion tegenover de liberaal Nicusor Dan. Vorige week won de voormalig hooligan en zelfverklaard ‘trumpist’ overtuigend de eerste ronde met zijn belofte Roemenië ‘weer groot te maken’. Alleen Dan, de burgemeester van Boekarest, kan de EU-scepticus nog van het pluche houden.
De diaspora is in deze verkiezingen een factor van belang. Om te ontkomen aan de armoede en de werkloosheid hebben zeker vier miljoen Roemenen hun land verlaten. Hoewel de toetreding tot de Europese Unie het mogelijk maakte dromen na te jagen buiten de landsgrenzen, is de steun voor Simion juist onder de diaspora groot. In Nederland stemde 46 procent op Simion, tegenover 41 procent in Roemenië. In Spanje en Italië was dat volgens Politico zelfs 70 procent.
In de Roemeense kerk in het Brabantse vestingstadje Megen gaat het niet over politiek. Hier klinkt bijna drie uur lang onafgebroken de heldere zangstem van priester David Calin Pop. Maar buiten, op de zonnige stoep voor de kerk, leggen pauzerende kerkgangers maar al te graag uit waar deze verkiezingen volgens hen om gaan.
‘Schimbare’ (‘verandering’), is het woord dat in dit soort gesprekken voor op de tong ligt. Bijvoorbeeld bij machinebouwer Sorin Spinach (38). ‘Het is tijd voor een nieuw systeem’, zegt hij. ‘Ik kwam vijftien jaar geleden naar Nederland en elke twee jaar kijk ik of ik terug kan, maar de situatie in Roemenië verbetert niet. Het is nog altijd onmogelijk een baan te krijgen of bedrijf te beginnen. Inmiddels zitten mijn kinderen hier al op school.’
Zijn hoofd gelooft niet meer in verandering, maar zijn hart nog wel. Daarom stemt Spinach zondag op Simion. ‘Hij is heus niet anti-EU’, wil de vriendelijke Roemeen nog wel even benadrukken. ‘Hij wil alleen dat er niet meer op Roemenen wordt neergekeken, dat we niet meer de slaven van Europa zijn. En dat ons geld eindelijk wordt geïnvesteerd in Roemenië zelf en op de juiste plekken terechtkomt.’
Roemenië moet weer op één komen, zegt ook Alexandru Baraitaru (34), die in Brabant voor een vleesfabriek werkt. ‘Veel mensen vertrekken uit Roemenië voor een beter leven, want er is geen werk’, zegt hij. ‘Ondertussen geven we alles aan het buitenland, aan de oorlog in Oekraïne. Het is tijd voor verandering. We moeten stoppen de hand te kussen van Brussel en daar voortaan zitten met een rechte rug.’
De Hongaarse president Viktor Orbán, straalt hij, is ‘zo’n echte patriot’. Daar kan Roemenië een voorbeeld aan nemen.
In zekere zin zijn de verkiezingen in Roemenië niet anders dan die onlangs in de Verenigde Staten of Duitsland: ook hier speelt het verlangen het land weer soeverein te maken, zegt Jan Willem Bos, auteur van verscheidene boeken over Roemenië. ‘Maar het risico is groot: als Simion wint, komt er een man aan het roer die pro-Rusland is, tegen steun aan buurland Oekraïne. Dan gaat het land dezelfde kant op als Slowakije of Hongarije.’
Dat die anti-EU boodschap juist bij arbeidsmigranten veel weerklank vindt, komt volgens Bos door frustratie. ‘Zij zijn vaak uit noodzaak geëmigreerd, omdat er geen werk is in de dorpen waar ze vandaan komen. Vervolgens komen ze in Europa terecht in rotbanen, met slechte woonomstandigheden.’
Heel anders is dat volgens Bos bij de hoogopgeleide Roemeense kennismigranten. ‘Zij profiteren daadwerkelijk van het vrije reizen in de EU.’
Dat verschil is terug te zien in de cijfers. Bij stemlokalen in grote steden als Amsterdam en Rotterdam, waar veel Roemeense expats en studenten wonen, werd liberaal Dan de grootste. Rond Breda, Den Bosch en Enschede – waar arbeidsmigranten werken in distributiehallen, vleesfabrieken en in de landbouw – koos juist een meerderheid voor Simion.
Dat verschil is óók te zien op de stoep van de Servatiuskerk, waar Cristina Galea (50) haar landgenoten na de dienst staat op te wachten. Galea werkt in Nijmegen aan de Radboud Universiteit, maar heeft de afgelopen dagen vrij genomen om campagne te voeren voor Dan. ‘Ik maak me grote zorgen’, zegt ze. ‘Als Simion wint, is dat het ergste dat Roemenië kan overkomen sinds het communisme.’
Galea weet waar ze het over heeft. Ze heeft de tijd van dictator Nicolae Ceaușescu nog meegemaakt. ‘Ik weet hoe het is om in een totalitaire staat te leven’, waarschuwt ze.
Maar de landgenoten die zich om haar heen verzameld hebben, laten zich niet zomaar overtuigen door haar levenservaring. ‘Als Dan wint, moeten we in Oekraïne vechten’, wordt haar voor de voeten geworpen. ‘Denk na, welke president zorgt ervoor dat de EU ons respecteert? Simion!’
Al zijn er onder de kerkgangers ook Roemenen die wél van plan zijn zondag op Dan te stemmen. Omdat ze ‘willen kiezen voor het minste kwaad’. Of omdat ze, zoals Roxana Pop (35), net moeder zijn geworden en het belangrijk vinden om de toekomst veilig te stellen van het land waar ze ooit met haar kinderen naar wil terugkeren. ‘Ik hoop’, zegt ze, ‘dat Dan zorgt voor de nodige verandering.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant