Door de opkomst van kunstmatige intelligentie zal de elektriciteitsvraag van datacenters in Nederland de komende decennia explosief groeien: in 2050 zal hun elektriciteitsverbruik vergelijkbaar zijn met 40 tot 70 procent van de huidige totale Nederlandse elektriciteitsvraag.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Dat concludeert Netbeheer Nederland in zijn tweejaarlijkse toekomstscenarioschets. Met deze scenario’s willen netbeheerders en Gasunie schetsen hoe Nederland in 2050 klimaatneutraal kan zijn.
Hoe verwarmt Nederland tegen die tijd huizen en kantoren? Op welke klimaatneutrale brandstoffen lopen personenwagens, trucks en binnenvaartschepen tegen die tijd? Wat betekent de komst van vier nieuwe kerncentrales? En gaat Nederland die waterstof vooral zelf produceren met windmolens op zee, of importeren we deze energiedrager? Wat betekenen de keuzes die beleidsmakers en bedrijven nu maken, voor onze energievoorziening straks?
Omdat vraag en aanbod door de energietransitie sterk veranderen, maar de wereld ook in geopolitiek opzicht beweegt, is het nu aan beleidsmakers om te kiezen hoe Nederland zijn groene energievoorziening moet inrichten, opdat netbeheerders de tijd hebben om daarin te investeren en het nieuwe systeem op te bouwen. Goede keuzes helpen met het beperken van problemen als files op het stroomnet, maar zorgen er ook voor dat het nieuwe systeem niet onnodig duur wordt, aldus Netbeheer Nederland.
In de analyse stuitten de samenstellers op een mogelijk spectaculaire groei van datacenters. De vraag naar rekenkracht en dus aan datacenters, stijgt de komende jaren sterk door verdergaande digitalisering en de opkomst van AI, blijkt volgens het rapport uit gesprekken met belanghebbenden. ‘Op basis van klantaanvragen en trends stijgt de stroomvraag van datacenters halverwege de eeuw met 50 tot 70 procent van het huidige elektriciteitsverbruik’, aldus het rapport.
Deze extra groei komt bovenop de elektrificering van de industrie, het vervoer, en woningen en bedrijven. ‘Dat past niet’, zegt Manon van Beek, directeur van hoogspanningsbeheerder Tennet, in een toelichting. Althans niet als datacenters niet flexibel meebewegen met het aanbod van groene stroom van windturbines en zonnepanelen. De elektriciteit die deze bronnen opwekken, fluctueren sterk, en daar moeten datacenters op kunnen inspelen. Anders is het onmogelijk hun verwachte groei een plekje te geven in het toekomstige energiesysteem, aldus Van Beek.
De Tennet-baas ziet niet alleen nadelen in een sterke groei van datacenters: zij zorgen ook voor de zo gewenste groei van de stroomvraag. Die stagneert nu, met name vanuit de industrie, die achterblijft met elektrificatie. Als gevolg hiervan hapert bijvoorbeeld de bouw van windturbines op land en zee, waardoor de energietransitie vertraagt. Door de stroomvraag aan te jagen vanuit datacenters, kan bijvoorbeeld de offshore windsector een impuls krijgen.
Of we dit willen als land, is volgens de netbeheerders en Gasunie een vraag die de politiek moet beantwoorden.
Een woordvoerder van Dutch Data Center Association (DDA) noemt de verwachte elektriciteitsvraag uit het rapport ‘zwaar overdreven’. ‘We gebruiken nu 4 tot 5 procent van alle stroom en kunnen niet eens uitbreiden vanwege netcongestie’, stelt hij. ‘We hebben te maken met wachttijden van tien jaar. Dus dat we zo hard zouden groeien is onzin.’
Dat het stroomverbruik groeit door AI-toepassingen, staat volgens DDA vast. ‘Maar in het verleden zijn wel vaker overdreven voorspellingen gedaan over een exploderende elektriciteitsvraag van de sector. Een paar jaar geleden werd gezegd dat we nu 30 procent van de stroom zouden verbruiken. Dat is ook niet gebeurd.’
AI-modellen worden steeds energiezuiniger, net als de apparatuur waarop ze draait, aldus DDA. Datacenters kunnen volgens de woordvoerder uitstekend meebewegen op de golven groene stroom, door de inzet van grote accu’s, en door datacenters langs de kust te bouwen, waar windenergie aan land komt. ‘We moeten elkaar niet bang maken’, aldus de woordvoerder van DDA, ‘maar in gesprek gaan en slimmer met elkaar de oplossing zoeken.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant