Een grote brand die vorig jaar een winkelcentrum in Warschau in de as legde, is het werk van de Russische inlichtingendiensten, concludeert Polen. Als vergelding sluit Polen het Russische consulaat in Krakau.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Het is vandaag precies een jaar geleden dat een brand het winkelcentrum verwoestte, waarbij ongeveer 1.400 winkels verloren gingen. Veel van de eigenaren waren van Vietnamese komaf. Er vielen geen slachtoffers. Voor het onderzoek hebben de Poolse autoriteiten zeventig getuigen en vijfhonderd gedupeerden gesproken. Aan de zaak werkten 55 aanklagers en honderd rechercheurs.
Het vermoeden bestond al langer dat Russische inlichtingendiensten verantwoordelijk waren voor de enorme brand. Premier Donald Tusk zegt dat daar nu geen enkele twijfel meer over bestaat: ‘We weten nu zeker dat de grote brand in het Marywilska-winkelcentrum in Warschau aangestoken is op bevel van Russische inlichtingendiensten.’ Volgens Tusk zitten er enkele verdachten vast.
De Poolse minister van Justitie Adam Bodnar zegt dat Polen beschikt over ‘gedetailleerde informatie over het verloop van de brand en de manier waarop de daders die hebben vastgelegd’. Degene die de actie opzette is geïdentificeerd, zegt Bodnar, en verblijft in Rusland.
Vorig jaar sloot Polen al het Russische consulaat in Poznan, na een poging tot brandstichting in een verffabriek in Wroclaw. Naast de ambassade in Warschau is er nu alleen nog een Russisch consulaat in Gdansk open.
Polen zegt dat er ook is samengewerkt met buurland Litouwen tijdens het onderzoek. Ook daar zijn vermoedelijke Russische sabotageacties gepleegd, net als in andere Europese landen. Zo beschuldigt Litouwen Rusland van het aansteken van een brand in een Ikea-vestiging in hoofdstad Vilnius.
Uit het Litouwse onderzoek naar de Ikea-brand zijn twee Oekraïense verdachten naar voren gekomen die zouden zijn betaald door de GROe, de militaire inlichtingendienst van Rusland. Tijdens een ontmoeting in Warschau zou een tussenpersoon de twee verdachten 10 duizend euro hebben beloofd voor aanslagen op winkels en winkelcentra in Litouwen en Letland.
Tsjechië schrijft een poging tot brandstichting in een Praagse busremise vorig jaar ook toe aan Rusland. Die zou zijn uitgevoerd door een man uit een Zuid-Amerikaans land. In Engeland zijn enkele verdachten aangeklaagd voor brandstichting in een pakhuis dat eigendom is van een Oekraïner.
Volgens westerse inlichtingdiensten passen de Russische aanslagen in een patroon van hybride oorlogsvoering tegen bondgenoten van Oekraïne. In het jaarverslag van de AIVD schrijft de dienst dat Rusland met dergelijke acties probeert ‘westerse (wapen)leveringen aan Oekraïne te vertragen, angst en verdeeldheid te zaaien, steun aan Oekraïne te ondermijnen, en het wilde testen waar het Westen rode lijnen trekt bij Russische agressie op westers territorium’.
De Russische hybride oorlogsvoering strekt verder dan brandstichting of pogingen daartoe. In Duitsland zijn verdachten aangehouden die bomaanslagen wilden plegen op militaire bases. Het vermoeden bestaat ook dat Rusland betrokken is bij sabotage van kabels op de zeebodem en bij vandalisme en andere ondermijnende acties.
Frankrijk zegt dat Rusland onder meer achter bekladdingen van een Holocaustmonument zit en het plaatsen van doodskisten onder de Eiffeltoren met als opschrift: ‘Franse soldaten uit Oekraïne.’
De acties worden over het algemeen niet uitgevoerd door de Russische inlichtingenofficieren, maar ze huren de plegers wel in. Die komen bijvoorbeeld uit Bulgarije, Moldavië en Oekraïne.
Voor zover bekend zijn in Nederland nog geen fysieke Russische sabotageacties gepleegd. Wel constateert de MIVD dat Nederland het doelwit is van digitale sabotage. In 2024 waren Russische hackers verantwoordelijk voor het hacken van het besturingssysteem van een niet nader genoemde ‘publieksvoorziening’. Ook zouden Russen, mogelijk ter voorbereiding op een sabotageactie, een cyberoperatie hebben ondernomen tegen ‘vitale infrastructuur’.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant