is journalist en columnist voor de Volkskrant.
Gaza is een oorlog met wapens maar ook een oorlog met woorden. In beide gevallen is er sprake van escalatie. Waar Israël zich schuldig maakt aan buitensporig geweld, gaan sommige van zijn critici van de weeromstuit in de verbale overdrive. In de Volkskrant werd in een paar stukken het etiket ‘holocaust’ geplakt op het optreden van Israël in Gaza. We hebben het over een begrip dat staat voor de grootste misdaad uit de geschiedenis. Dat in stelling brengen, is retorisch de nucleaire optie.
In een reportage over de alternatieve 4-meiherdenking zegt een mevrouw: ‘Wat Israël in Gaza doet, is net zo erg als de Holocaust.’ Gezien de vreselijke beelden uit het oorlogsgebied is het begrijpelijk dat de vrouw die associatie maakt. Wat in Gaza gebeurt is inderdaad erg, heel erg, toch was de Holocaust erger.
Ter herinnering: de nazi’s wilden Duitsland en de door hen veroverde gebieden in Europa ‘jodenvrij’ maken. Eerst werden Joden uit allerlei maatschappelijke en economische sectoren verbannen, daarna werd nagedacht over gedwongen emigratie, maar geleidelijk gingen de nazi’s onder strenge geheimhouding werken aan de Endlösung: de totale vernietiging. Joden werden massaal doodgeschoten boven greppels en kuilen, ze bezweken aan honger en uitputting in werkkampen, ze stierven de verstikkingsdood in de vergassingswagens en gaskamers van de ‘doodsfabrieken’ in Treblinka, Chelmno, Sobibor, Belzec. Lijken werden verbrand. In Treblinka brandden er vuren dag en nacht.
Het was een doelbewuste poging een hele bevolkingsgroep op systematische en industriële wijze uit te roeien. De Holocaust was in methode, intentie, uitvoering, schaal en reikwijdte anders dan wat in Gaza gebeurt. Israël wil Hamas vernietigen, niet de bevolking. De tienduizenden burgerdoden zijn een uitvloeisel van het strijdverloop, niet van een uitroeiingsplan. De doden zijn niet alleen Israëls schuld, Hamas treft ook blaam door zijn aloude tactiek woonwijken te gebruiken als schild en uitvalsbasis voor aanvallen. Het overleven van burgers is voor haar ondergeschikt aan haar eigen overleven. Hamas offert de Gazaanse bevolking zonder blikken of blozen op, schreef Volkskrant-redacteur Sacha Kester vorige week.
Israël trekt echter de meeste kritiek aan als de partij met het grootste zwaard. Het is vastbesloten voor altijd af te rekenen met Hamas als permanente dreiging aan zijn grenzen, maar dat wil maar niet lukken. Het komt daardoor terecht in de fuik van steeds drastischere acties. Die treffen de Gazaanse burgers hard en wekken in de wereld veel verontwaardiging.
Velen voelen zich boos, verdrietig en onmachtig. Netanyahu, gesteund door Donald Trump, is doof voor kritiek. Uit frustratie daarover lijken sommigen hun gevoel van machteloosheid van zich af te willen schreeuwen. De term genocide is kennelijk bot geworden. Ze hebben behoefte aan een overtreffende trap en halen de Holocaust erbij. Maar wat mij betreft overschreeuwen zij zich, gezien de verschillen tussen het een en ander.
Columnist Marcia Luyten ziet die verschillen ook, daar ga ik van uit, maar ze denkt dat probleem op te lossen door door van de Holocaust een soortnaam te maken, een holocaust. Massamoord door de inzet van vuur. Israël pleegt in Gaza een holocaust met een kleine letter. Maar dat kan dan ook gaan gelden voor andere conflicten. Ik las pas in deze krant dat de strijd tussen politieke rivalen in de Ethiopische regio Tigray volgens sommige berekeningen zeshonderdduizend Ethiopiërs het leven kostte tussen 2020 en 2022. In Gaza staat het dodental op ruim vijftigduizend, dus ook het bloedbad in Ethiopië zou zich kwalificeren voor het etiket holocaust.
Die kant moeten we niet op. Morele verontwaardiging, hoe oprecht ook, mag niet het onderscheidingsvermogen aantasten. Het begrip gaat dan verwateren. Je kunt de emoties laten overheersen en Israël het aanrichten van een holocaust verwijten. Maar als alles een holocaust wordt, is straks niks meer een holocaust. Bovendien ben je uitgepraat na de zwaarste aller beschuldigingen.
Je kunt ook een machtspolitieke analyse op de oorlog in Gaza loslaten en constateren dat Israël zich begeeft in een fuik van toenemend geweld zonder idee van hoe dit te beëindigen. Dat is ook al erg genoeg, maar biedt misschien de kans op een correctie ergens onderweg.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant