Het regeringsbeleid voor kunst en cultuur kan kosteloos worden verbeterd door de duur van rijkssubsidies te verlengen van vier naar acht jaar. Ook helpt het als in de wet voortaan de doelstellingen van cultuurbeleid worden opgenomen.
is kunstverslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over kunstpolitiek en subsidiebeleid.
Dat staat in het zogeheten briefadvies dat de Raad voor Cultuur maandag aan minister van Cultuur Eppo Bruins (NSC) heeft verstuurd. Hij had de onafhankelijke adviesraad van het kabinet zelf gevraagd naar verbeteringen die geen extra geld kosten. Later in de lente stuurt Bruins op basis daarvan een beleidsbrief naar de Tweede Kamer over de inrichting van het subsidiebestel vanaf 2029.
Het verdubbelen van de wettelijke subsidieperiode voor de rijksgesubsidieerde instellingen in de zogeheten culturele basisinfrastructuur (BIS) heeft een aantal voordelen, zegt voorzitter Kristel Baele van de Raad voor Cultuur. Het maakt de sector interessanter voor private investeerders, omdat de subsidiëring meer continuïteit kent. Het biedt culturele instellingen daarnaast meer ademruimte om te experimenteren met vernieuwing, omdat ze zich niet meer elke vier jaar hoeven te bewijzen.
‘Bovendien’, zegt Baele, ‘bespaar je voor de hele sector naar schatting 100 miljoen euro aan arbeidstijd wanneer je een hele subsidieronde schrapt.’ Het zijn de kosten van al het werk dat gaat zitten in het ontwerpen van een subsidieregeling en daarna het schrijven en beoordelen van alle subsidieverzoeken en bezwaarprocedures.
De roep om vernieuwing van het moeilijk te doorgronden subsidiestelsel klinkt al jaren in de culturele sector. De vierjaarlijkse rondes voelen als een mallemolen voor de honderden gezelschappen en festivals in de werelden van muziek, theater, dans, beeldende kunst en literatuur. De papierwinkel is enorm en het ritme van de subsidieverdeling sluit lang niet altijd aan op de langjarige artistieke ontwikkeling van makers en instellingen.
Ook de Tweede Kamer was vorig jaar klaar voor veranderingen, nadat 500 miljoen euro aan jaarlijkse subsidies voor de periode 2025-’29 was verdeeld. Naast vereenvoudiging van het stelsel hamerden Kamerleden ook op het toegankelijk houden van cultuur buiten de Randstad. Het is een terugkerende klacht. Al een paar jaar geven de Raad voor Cultuur en de zes rijkscultuurfondsen daarom bij hun adviezen en besluiten met taartdiagrammen aan hoeveel procent van de subsidiegelden naar elk deel van het koninkrijk vloeit.
Met het briefadvies aan Bruins bouwt de raad voort op het in januari 2024 afgeleverde, 233 pagina’s dikke advies Toegang tot cultuur – op weg naar een nieuw bestel in 2029. Er zat drie jaar werk in en het was grondig afgestemd met alle spelers die zich in de coulissen van de kunsten ophouden. Aan de aanbevelingen zat toen wel een prijskaart: om de subsidieverdeling te vereenvoudigen, ruimte te maken voor nieuwe kunstvormen en regionale spreiding te garanderen was 200 miljoen euro per jaar extra nodig.
Het rechtse kabinet heeft echter geen extra budget uitgetrokken voor cultuur. De raad vindt nog steeds dat ‘de beraamde investeringen noodzakelijk zijn’, maar hij denkt daarnaast mee met Bruins om toch verbetering te bewerkstelligen. Het is een eerste stap. ‘We leggen nu de nadruk op twee punten waarvoor je de wet moet veranderen. Dat moet je nu in gang zetten als je het op tijd voor 2029 wilt regelen.’
Naast de verandering van de subsidietermijn naar acht jaar stelt de raad ook een inhoudelijke uitbreiding voor van de Wet op het specifiek cultuurbeleid. Het gaat er dan om vast te leggen dat het Rijk, de provincies en de gemeenten gezamenlijk verantwoordelijk zijn voor het cultuurbeleid en meteen ook een aantal doelstellingen van dat beleid te formuleren. Denk aan: talent in alle genres en disciplines moet de kans krijgen zich te ontplooien, en iedereen in Nederland moet ‘ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, inkomen en woonplaats’ toegang tot cultuur hebben.
De verwachting van de raad is dat de drie overheden beter gaan samenwerken wanneer die woorden kracht van wet hebben. Bovendien staan cultuurwethouders met de wet in de hand sterker in begrotingsonderhandelingen. Subsidies voor bijvoorbeeld een plaatselijk theater kunnen dan niet zomaar als hobby worden weggewuifd. ‘Het geeft hun rugwind’, zegt Baele.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant