Hoe mooi de beelden van de Giro door het Albanese landschap ook waren, de Grande Partenza van de Italiaanse wielerronde diende toch vooral als politieke boodschap: Albanië is geen corrupt roversnest, maar een aangenaam Europees land. Zonder veel echte wielerfans, dat wel.
is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië en de Balkan.
Voor de 82-jarige Besnik Dizdari, voormalig president van de Albanese wielerfederatie, is het glashelder: vandaag is de allermooiste dag uit zijn sportieve leven. Want dat juist de Giro d’Italia, nota bene de koers die hem vroeger deed dromen van een wereld waar hij geen toegang toe had, vandaag door zijn stad rijdt, ‘dat gaat mijn verbeelding te boven’, zegt hij. ‘Ons land, met onze geschiedenis. En dan dit. De Giro d’Italia! Dit is een onvoorstelbaar cadeau.’
Toen Albanië nog zuchtte onder een zeer repressieve stalinistische dictatuur die tot 1991 duurde en die het inwoners onder meer verbood naar het buitenland te reizen, was het, als de wind goed stond, soms mogelijk via de antenne Italiaanse televisiebeelden van de Giro d’Italia te ontvangen. Het waren die middagen vol krakerig beeld die ervoor zorgden dat Dizdari zo’n liefde ontwikkelde voor de wielersport dat hij besloot er zijn leven aan te wijden.
Dit openingsweekend, met een heuvelrit op dag één die werd gewonnen door oud-wereldkampioen Mads Pedersen, gevolgd door een tijdrit door hoofdstad Tirana waarbij de Britse nationaal kampioen tijdrijden Joshua Tarling zegevierde en een derde etappe waarbij nota bene de grote Primoz Roglic – een van de absolute wielerhelden van de Balkan – in het roze aan de start stond, behoren daardoor zonder twijfel in de top vijf van grootste sportmomenten uit de geschiedenis van Albanië, zegt Dizdari.
Op vijf: het Balkan-kampioenschap voetbal in 1946, dat Albanië won. Op vier: de winst op de Chinese volleyballers tijdens een Sovjettoernooi in 1964. Op drie: de Conference League-finale tussen Feyenoord en AS Roma in 2022 in Tirana. Op twee: de organisatie van het magnifieke Balkan-basketbaltoernooi van 1965. En sinds dit weekend met stip op één: La Grande Partenza van de Giro d’Italia, een koers die hij zaterdag vanuit zijn eigen appartement kon gadeslaan en die hem buitengewoon emotioneerde. Dat hij, als voormalig voorzitter van de Albanese wielerfederatie, dit nog mee mag maken op zijn oude dag.
‘Nogmaals’, zegt hij, ‘dit is de mooiste sportieve dag van mijn leven.’
Het zijn woorden die tijdens de rustdag op maandag waarschijnlijk lang niet door alle renners in het peloton zullen worden herhaald. Zo viel tijdens de eerste etappe al een van de favorieten voor de eindzege, Mikel Landa, uit vanwege een hem onwelgevallige Albanese lantaarnpaal; hij brak zijn ruggenwervel. En even daarvoor, al op de tweede van de in totaal 52 beklimmingen deze Giro, verloor de Nederlandse favoriet Thymen Arensman 95 seconden ten opzichte van alle andere klassementsrenners. Zenuwen, zo gaf hij een dag later toe. ‘Ik was zo nerveus gisteren. Ik maak mezelf dan gek. Ik wil zo graag, dat het niet lukt.’
Arensman hoopt op herstel de komende weken en kan in ieder geval hoop putten uit het feit dat maar weinig Albanezen zijn geploeter dit weekend hebben meegekregen. Albanië is namelijk een land zonder fietscultuur en, zo bleek tijdens de etappes, ook een land met maar zeer weinig echte wielerfans. Vóór de strijd om de roze trui zaterdag losbarstte tussen Roglic en Pedersen, vond verreweg het spannendste moment van de dag bijvoorbeeld plaats halverwege de Bulevardi Bajram Curri, waar een lokale agent met veel buik maar weinig overwicht de vele vanwege de wegafzettingen geïrriteerde Albanezen er maar nauwelijks van kon weerhouden over te steken. Het leidde tot meerdere bijna-botsingen.
Ook tijdens de overige twee Albanese etappes viel vooral op hoe weinig toeschouwers er stonden. Het sterkte de vermoedens dat het openingsweekend van de Giro d’Italia 2025 slechts zijdelings om fietsen draaide. Veel belangrijker was het politieke signaal dat ervan uitging. Zondag waren er verkiezingen in Albanië en de zittende premier Edi Rama, die zijn land dolgraag ziet toetreden tot de Europese Unie, zag in de organisatie van deze wielerronde een ideale gelegenheid om zowel zijn eigen kiezers te overtuigen van zijn internationale successen, als om het hardnekkige imago dat nog altijd in veel Europese landen bestaat over Albanië, namelijk dat van een corrupt roversnest, eindelijk bij te stellen.
De beelden van een door Albanië trekkend peloton, fietsend over kakelvers asfalt, waren daarom vooral bedoeld de wereld te overtuigen van de schoonheid van het land. Urenlang werden de groene heuvels, de lange kuststroken en de mooiste stukken van het rap moderniserende Tirana in beeld genomen. Dit, was de overduidelijke boodschap, is een aangenaam Europees land dat klaar is voor de volgende stap.
Het minder aangeharkte deel van het land werd ondertussen vakkundig buiten beeld gehouden. Zo verschenen er tijdens de eerste drie dagen koers bijvoorbeeld nauwelijks zwerfhonden op tv, terwijl die beesten toch een vast onderdeel vormen van het straatbeeld. Volgens de Albanese nieuwswebsite Syri was dat geen toeval. De site publiceerde een artikel over de in ieder geval zestien straathonden die in Tirana dood langs de weg werden gevonden in de dagen voorafgaand aan de start. ‘Op alle routes waar de Giro d’Italia langskomt, verdwijnen puppy’s’, zo citeerde de krant een dierenrechtenactivist.
Voor de Albanese premier Edi Rama kon het de pret in ieder geval niet drukken. Hij noemde het openingsweekend van de Giro ‘een prachtig sprookje’, waarna hij zei te hopen zondag voor de vierde keer herkozen te worden als premier.
Mads Pedersen sprint naar roze trui
De Deen Mads Pedersen van Lidl-Trek won zondagmiddag de derde etappe in kustplaats Vlorë, nadat hij vrijdag ook al de eerste etappe in Tirana had gewonnen. Daarmee heroverde hij tevens de roze trui van Primoz Roglic, die op 9 seconden wel tweede blijft staan in het algemeen klassement. De best geklasseerde Nederlander is Wilco Kelderman, die elfde staat op 41 seconden achterstand. Visma-topman Wout van Aert stelde zondag teleur. Tijdens de openingsetappe werd hij nog tweede in de sprint, maar zondag moest hij, als een van de eerste renners in het peloton, lossen op de Llogarapas, de zwaarste klim van het openingsweekend.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant