Toine Heijmans is rondreizend columnist van de Volkskrant. Daarnaast is hij romanschrijver.
Vijfentwintig jaar later ligt in de woonwijk vuurwerk opgeslagen. Het is onbestaanbaar maar de vergunningen lijken op orde, net als toen. Geen waarschuwingsborden, niemand klaagt erover. Wel klaagt de buurt over het nakende vuurwerkverbod.
Pal naast de bunker heeft Chris zijn garagebedrijf: ‘Het boeit me niet, er zijn strenge regels en ze komen elk jaar controleren.’ Pal achter de bunker zeggen de verkopers van dierenwinkel Maxi Zoo dat ze de knallen vervelend vinden in december, maar ‘over de opslag zijn we niet bezorgd, als het ontploft, ontploft het, je doet er verder weinig tegen’.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De vuurwerkramp in Enschede is uit een andere tijd. Dat is een televisieserie.
Dit is Almere-Stedenwijk: kalme laagbouw, plantsoentjes en heggen, kliko’s en leeuwenbeelden in voortuinen. En dan ineens die rommelige bedrijfsverzameling: autoreparatie, glashandel, beautysalon, tankstation en wat teruggetrokken – je moet het weten – de bunker van John de Knaller. Daar ligt vuurwerk achter gesloten rolluiken te wachten op het seizoen.
Deze wijk was een goede filmset geweest voor De vuurwerkramp, al spreken de mensen in die serie met een Twents accent, en hier wat Amsterdams. Het is er vandaag bijna net zo warm als die 13de mei in 2000. De mensen lopen even onbekommerd in T-shirts, sommigen met kinderwagens. Net als toen zullen ze dit weekend barbecueën.
Zodra de rookwolken boven Enschede uitstegen, begon een zoektocht naar de waarheid die nooit eindigde. Zelf zat ik documenten door te vlooien in het gemeentearchief. Dom, want alles van belang was veiliggesteld. Ik herinner me de deken van rouw, verdriet en onbegrip die de stad verstikte, de belegering door de internationale pers, de beladen begrafenis van brandweermannen, de beladen persconferenties. Het gevoel dat autoriteiten zich aan het indekken waren.
Achteraf gezien beschreven we in de krant meteen de kern: ‘Alles in orde, toch gebeurde er een ramp’ kopte de maandagse voorpagina.
Een kwarteeuw later ligt in vierhonderd woonwijken nog steeds vuurwerk opgeslagen, ontdekte EenVandaag vorig jaar. De PVV-staatssecretaris die erover gaat, Chris Jansen, wil er niks aan doen. Het grote geloof in vergunningen en controles gaat samen met de angst het vuurwerkplezier te verpesten voor de mensen, en de marges van de ondernemers.
Zo ligt de bunker zorgeloos in de zonnige woonwijk. Net als in de tv-serie, die jammer genoeg geen recht doet aan de ramp, omdat ze waarheid mengt met verzinsels en zich verliest in een verhaallijn van intriges. Destijds al dwarrelden doofpot- en andere theorieën als as over de stad. Het is gewoon nog te vroeg om fictie te maken van de vuurwerkramp.
De regels werden strenger, zegt Djermo Uitvlugt, die op twee plekken in Almere vuurwerk opslaat en verkoopt. Zijn opslag in de Stedenwijk werd afgekeurd, daarom bouwde hij de nieuwe bunker pal naast de garage van Chris. Daar ligt nu 800 kilo, in het seizoen is dat 10 ton. Tot die hoeveelheid is geen vergunning van de provincie nodig, een melding volstaat, al eist de gemeente certificaten en keurt ze elk jaar, zegt Djermo. ‘Er is van geleerd, er is een hoop veranderd.’
Zijn vader begon dertig jaar terug met een zeecontainer. De nieuwe bunker is zo gebouwd dat vuur van buiten niet naar binnen kan en andersom, een explosie gaat alleen door het dak, niet door de muren. Bewezen techniek, zegt Djermo, ‘en onder het pand hebben we een grondwaterpomp aangelegd zodat er altijd bluswater is, die testen we elk jaar.’
Jaren terug was er protest in de wijk tegen een tweede bunker van een andere ondernemer. Op het adres van de vrouw die de handtekeningenactie begon woont nu Joyce. Ze zegt: ‘Wij zijn wat jonger en kijken er anders naar: vuurwerk is mooi.’ Tijdens de ramp in Enschede was ze 5 jaar, ‘dat is van vroeger’. En: ‘Ik denk dat illegaal vuurwerk meer schade veroorzaakt’.
Die ramp, ‘eerlijk is eerlijk’, zegt Djermo, ‘daar lag niet alleen consumentenvuurwerk, dat kan zo’n explosie nooit veroorzaken’. Opnieuw een echo van de theorieën die rondgingen toen. Geen opslag meer in woonwijken, zegt hij ook, dat is voor de verkoop niet te doen.
Hoe dan ook: er komt vast een vuurwerkverbod, ‘en dan lost het probleem zichzelf op’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns