Paus Leo XIV bracht als geestelijke opgeteld twee decennia door in Peru en nam de Peruaanse nationaliteit aan voordat hij in 2015 bisschop werd in de stad Chiclayo. Meermaals uitte hij kritiek op de Peruaanse politiek.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
‘Vandaag vieren we een historisch moment voor Peru en voor de wereld’, zei een glunderende Dina Boluarte, president van Peru, donderdag in een video gericht aan haar land. ‘Robert Francis Prevost, in zijn hart en uit eigen keuze staatsburger van Peru, is de nieuwe paus Leo XIV.’
De president vouwde haar handen vroom voor de borst om het heugelijke feit te onderstrepen. ‘Voor het eerst leidt een Peruaan de katholieke kerk.’
Boluarte heeft gelijk, Prevost nam in 2015 de Peruaanse nationaliteit aan, naast de Amerikaanse waarmee hij werd geboren. Dat hij Peruaan werd, was echter niet geheel zijn eigen keuze, maar een verplichting voortkomend uit een decennia oud verdrag tussen Peru en het Vaticaan.
Paus Franciscus, de Argentijn die in 2013 de eerste Latijns-Amerikaanse paus werd, vroeg een jaar na zijn aantreden aan Prevost of hij wilde terugkeren naar Peru, waar de Amerikaan in de jaren tachtig en negentig al missiewerk had verricht, om zich in de noordelijke kuststad Chiclayo als bisschop te ontfermen over het plaatselijke bisdom.
Prevost stemde in met het pauselijk verzoek en verruilde zijn geboortestad Chicago en de lokale orde van augustijnen voor de 19de eeuwse kathedraal van Chiclayo. Artikel 7 van het verdrag tussen de Heilige Stoel en de Peruaanse staat schrijft voor: ‘De aartsbisschoppen en bisschoppen in Peru zullen Peruaanse burgers zijn.’ Voordat hij in 2015 benoemd werd tot bisschop nam Prevost de Peruaanse nationaliteit aan.
Hij bleef in Chiclayo totdat Franciscus hem in 2023 naar het Vaticaan haalde voor een hoge bestuurlijke rol in de kerk. In totaal werkte Prevost meer dan twintig jaar als geestelijke in Peru. Dat hij een groot hart heeft voor het Zuid-Amerikaanse land, bleek onmiddellijk na zijn uitverkiezing tot paus. In zijn eerste toespraak richtte hij zich ook kort in het Spaans tot zijn geliefde Peruaanse bisdom, ‘waar een trouw volk zijn bisschop heeft bijgestaan en zijn geloof heeft gedeeld’.
De keuze voor Prevost werd ook op straat in Peru met blijdschap ontvangen. Het land met 34 miljoen inwoners bestaat voor 64 procent uit katholieken, zo blijkt uit een recente peiling van het gerenommeerde onafhankelijke Instituut voor Peruaanse Studies (IEP). Maar het katholieke geloof is niet meer zo prominent aanwezig als het was. Een op de vijf Peruanen is inmiddels bekeerd tot de evangelistische pinkstergemeente.
‘Het is alsof we het wereldkampioenschap hebben gewonnen’, jubelde een niet-katholieke inwoner van Lima tegenover de Britse krant The Guardian. De 49-jarige katholieke Rosa María Vílchez, oorspronkelijk uit Chiclayo, zei te hopen dat paus Leo ‘een beetje vrede kan brengen en dat hij het land kan stabiliseren’.
De vraag is echter of paus Leo zijn aandacht op Peru zal richten, of in eerste instantie vooral op de rest van de wereld. Zijn voorganger verliet Argentinië in 2013 en hoewel Franciscus meermaals Latijns-Amerika bezocht, keerde hij nooit meer terug naar zijn eigen land.
Prevost koestert niet alleen een grote liefde voor zijn tweede land, hij heeft zich in het verleden meermaals kritisch getoond over de Peruaanse politiek.
In het voorjaar van 2023 zei bisschop Prevost ‘groot verdriet en pijn’ te voelen nadat de net aangetreden president Boluarte boerenprotesten in het zuiden van Peru met dodelijk geweld had laten neerslaan. Tijdens clashes tussen de ordetroepen en demonstranten kwamen tientallen mensen om. ‘Het is duidelijk dat er grote problemen zijn’, zei Prevost tegen een lokale tv-zender. ‘Delen van de bevolking voelen zich vergeten.’ Hij had eigenlijk op het punt gestaan om te vertrekken uit Peru, maar in het licht van de zorgelijke gebeurtenissen zag hij daarvan af. ‘Ik wil het volk blijven bijstaan.’
De kans lijkt zodoende klein dat de nieuwe paus hetzelfde enthousiasme voelt voor president Boluarte als zij voor hem. Nadat zij als vicepresident het stokje overnam van de eind 2022 afgezette linkse president Pedro Castillo, reageerde ze met harde hand op de inheemse boeren van de Andes die protesteerden tegen de grote ongelijkheid in het Zuid-Amerikaanse land. Haar presidentschap wordt geplaagd door verdenkingen van corruptie en mensenrechtenschendingen.
Prevost uitte als bisschop ook kritiek op de Peruaanse oud-dictator Alberto Fujimori, die tussen 1990 en 2000 een keiharde strijd voerde tegen de marxistisch-maoistische guerrillabeweging Lichtend Pad. Vele burgers kwamen daarbij om, ze werden onder andere vermoord door doodseskaders van de regering. Fujimori werd later schuldig bevonden aan mensenrechtenschendingen.
In 2017 stelde Prevost dat Fujimori vergiffenis zou moeten vragen aan de slachtoffers van zijn bewind. ‘De pijn zit nog steeds diep bij veel families.’ Eind 2023 verleende een rechtbank Fujimori, die aan kanker leed, een humanitair pardon. Hij bracht de laatste maanden van zijn leven door in vrijheid.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant