Om hun slagingskansen te vergroten, krijgen eindexamenleerlingen van een vmbo-school in Arnhem hulp van chatbot Aisha. De leerlingen zijn enthousiast – ‘Aisha geeft altijd antwoord’ – maar het onderwijsveld reageert vooralsnog terughoudend.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Zeven leerlingen zitten in doodse stilte over hun laptops gebogen. Op hun scherm verschijnt een kegel, met de opdracht om de oppervlakte te berekenen. Geen gemakkelijke opgave, maar gelukkig is er een docent die stap voor stap uitlegt hoe ze het moeten aanpakken.
Haar naam is Aisha. ‘Ze laat direct weten waarom iets goed of fout is’, zegt Rafaël (15), zonder zijn blik van het scherm af te wenden. Rafaël volgt samen met klasgenoten examentraining voor wiskunde op vmbo-school Maarten van Rossem in Arnhem. Het vak, dat volgende week donderdag wordt geëxamineerd, bezorgt deze leerlingen de nodige huiver. De meesten staan een onvoldoende.
De hulp van Aisha komt dus goed van pas. Voor de goede orde: Aisha is geen docent van vlees en bloed, maar een Open AI-gestuurde chatbot. Ze is gratis beschikbaar, via de vorig jaar gelanceerde website aivoorleerlingen.nl. Duizenden leerlingen maken er inmiddels gebruik van. Ze kunnen vragen stellen over de theorie, onbeperkt oefenopgaven maken, feedback vragen of overhoord worden door AI-docenten.
Recentelijk is ook de AI-gestuurde examentrainer gelanceerd, waarmee examenleerlingen kunnen oefenen met opgaven uit de eindexamens van voorgaande jaren. Bij elk fout antwoord volgt een uitgebreide uitleg.
Gepensioneerd wiskundedocent Wim van der Schouw (73), die veertig jaar lesgaf op Maarten van Rossem, hoorde voor het eerst van deze ontwikkelingen tijdens een vakantie in Turkije. Vanaf zijn strandbedje beluisterde hij een podcast van hbo-docenten Tom Naberink en Marcel Mutsaarts, de ontwikkelaars van onder meer Aisha. Hij was meteen enthousiast: dit kon de slagingskansen van leerlingen vergroten.
Eenmaal terug in Nederland nam hij contact op met zijn oude school: kon hij niet een pilot met Aisha uitvoeren? De reactie van het bestuur was lauwtjes: AI, en dan met name de bekendste applicatie ChatGPT, staat in het onderwijs vooral te boek als hulptool voor gemakzuchtige leerlingen.
Terwijl leerlingen er op alle mogelijke manieren gebruik van maken – als zoekfunctie, om teksten samen te vatten of om zich voor te bereiden op hun examens – worstelen scholen met de vraag hoe ze AI in het onderwijs moeten integreren zonder dat dit ten koste gaat van cruciale studievaardigheden.
Van der Schouw, die zijn hele leven al bezig is met digitale innovaties (het leverde hem de bijnaam ‘Wimternet’ op), kijkt liever naar de kansen die AI in het onderwijs biedt. ‘Geen enkele school kan dit tegenhouden’, zegt hij. ‘Het draait voor mij om één ding: betere resultaten voor mijn leerlingen.’
Via stichting STO 2, die zich inzet voor innovatief techniekonderwijs, wist hij uiteindelijk alsnog een pilot met Aisha te regelen. Een bevriende docent leverde leerlingen aan die er voor wiskunde slecht voorstonden.
Zoals de 16-jarige Dylan. Hij staat nog altijd een onvoldoende, maar door de hulp van Aisha is hij er wel op vooruitgegaan. ‘Sindsdien heb ik mijn eerste voldoendes voor wiskunde gehaald’, zegt hij. De stof is voor hem een stuk behapbaarder geworden.
Dat geldt ook voor de 15-jarige Rafaël. ‘Je hebt altijd je eigen docent op de computer, je krijgt meer aandacht en je kunt alles in je eigen tempo maken’, zegt hij. In de klas is hij snel afgeleid: uitleg van de docent gaat vaak het ene oor in, en het andere uit. ‘Dan denk ik dat ik het snap, maar ben ik het de volgende dag weer vergeten.’ Met Aisha wordt hij gedwongen meer zelf na te denken, waardoor de stof eerder beklijft.
Maar hoe betrouwbaar is Aisha? En worden de leerlingen niet te afhankelijk van de chatbot, waardoor ze juist meer risico lopen om te zakken voor hun examen?
‘Onze AI-docenten zijn niet perfect’, zegt Naberink, een van de ontwikkelaars van Aisha. ‘Ze interpreteren bronnen soms niet goed en kunnen bijvoorbeeld geen grafieken tekenen. Maar ze geven wel rijke, gepersonaliseerde feedback, iets waar het reguliere onderwijs vaak in tekortschiet.’
We staan ‘aan het begin’ van een grootscheepse technologische revolutie, vervolgt Naberink. Hij voorspelt dat er in het onderwijs op de korte termijn veel meer gebruik zal worden gemaakt van AI-docenten. En dat ‘statische’ boeken zullen worden vervangen door interactieve AI-leeromgevingen. Voorwaarde is wel dat het onderwijs hiervoor openstaat. Scholen passen vooralsnog slechts mondjesmaat hun aanbod en manier van toetsing aan op de nieuwe AI-realiteit. Naberink: ‘Het gevolg is dat we nu veel studenten opleiden voor banen waarvan de kennis en vaardigheden door de komst van AI niet meer relevant zijn.’
Permanent beschikbaar
De leerlingen die zich in het natuurkundelokaal hebben verzameld voor de AI-examentraining, zeggen zich bewust te zijn van de risico’s. Ze weerstaan de verleiding om Aisha direct om antwoord te vragen. ‘Daar heb je niets aan’, zegt Hashim (17). ‘Je mag Aisha niet inzetten tijdens het examen, dus je moet de stof echt zelf beheersen.’
Zijn klasgenoot prijst vooral de permanente beschikbaarheid van Aisha. Hulp vanuit thuis hoeft hij niet verwachten: ‘Ik woon alleen met mijn vader en die heeft zijn school niet afgemaakt. Hem kan ik dus niets vragen.’
Dankzij Aisha heeft Dylan er meer vertrouwen in dat hij slaagt voor het examen wiskunde. ‘Het komt wel goed’, zegt hij nonchalant. Na de zomer wil hij werktuigbouwkunde (mbo 4) studeren. Van der Schouw glimlacht bemoedigend. Hij heeft Dylan iets beloofd: ‘Als hij slaagt, leer ik hem hoe hij AI nog slimmer kan toepassen. Zodat hij zich ook op zijn nieuwe school weet te redden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant