‘Er bestaat hier geen slechte grond’, zegt Tyler Christmas. Maar de sojaboer is zijn toekomst niet meer zeker. Net als bijna alle boeren in de Mississippi Delta stemde hij op Donald Trump. Maar de boerenpresident drijft met zijn handelspolitiek sojaboeren naar de afgrond. ‘We wisten waar we voor kozen.’
Door Thomas Rueb
Fotografie Rory Doyle
Loom trekt de alligator, ogen als periscopen, een streep over de waterspiegel. ‘Een grote’, zegt Tyler Christmas. De boer monstert het beest vanaf de levee, de dijk, één hand losjes op het mes aan zijn riem. ‘Die zwemmen normaal gesproken niet zo dichtbij.’ De Mississippi is overstroomd. Het kolkende, roestbruine water duwt tegen de dijken, bedreigt de akkers. Maar Christmas ligt niet dáárom wakker.
Een alligator glijdt door het hoogwater van de Mississippi-rivier.
‘Alles kan hier altijd misgaan’, zegt hij. Boeren in de Mississippi Delta, de monding van Amerika’s machtigste rivier, is strijden tegen de elementen. Het weerbericht veert binnen minuten van zinderende zon tot zondvloed. Gifslangen glibberen door de modder, bevers verwoesten de irrigatie, muggen maken ’s nachts de dienst uit.
Je schikt je hier naar de wil van het water. Maar die vruchtbaarheid!
‘Er bestaat gewoon geen slechte grond’, zegt Christmas. Hij steekt zijn mes in de bodem, woelt, en daar, onder een dun laagje zand, verschijnt al Mississippi’s illustere modder. In het zompige bruin glanzen felrode kraaltjes. ‘Geïmpregneerde sojabonen, ik heb ze net geplant. Dit kan de beste soja ter wereld worden.’
Tyler Christmas wijst naar sojaboontjes op een van zijn akkers.
De opbrengst is altijd ongewis. Nu meer dan normaal. Niet vanwege de rivier, of de horden stinkwantsen, schimmels, immer dreigende orkanen en tornado’s. Goed, ja, óók. Maar vooral slaapt Tyler Christmas dezer dagen slecht wegens de man op wie hij – zoals haast alle Amerikaanse boeren – in november heeft gestemd.
Donald Trump is, op papier, een boerenpresident. Onder weinig groepen is hij populairder. Van Amerika’s 444 rurale gemeenten kozen afgelopen verkiezingen 433 voor de zakenman. Het was Trump, immers, die beloofde de Amerikaanse landbouw te beschermen tegen buitenlandse concurrentie, om fabrieken terug te halen naar het leeggelopen platteland.
Zijn strategie: importtarieven. In april kondigde Trump heffingen aan tegen nagenoeg elk land op aarde. Even later werden de gepauzeerd, op een universele 10 procent na. Maar tegen China verhoogde Trump ze, naar een ongekende 145 procent.
China sloeg terug met wraakheffingen. Een handelsoorlog werd ontketend. En geen industrie die het sindsdien zwaarder te verduren heeft dan de landbouw.
Amerikaanse boeren verbouwen meer voedsel dan hun landgenoten kunnen opeten. Van de soja, na maïs het meest verbouwde gewas, is het leeuwendeel voor het buitenland bestemd. Maar China, de grootste afnemer, belast deze soja inmiddels met omgerekend 155 procent. Dit weekeinde vindt er in Zwitserland voor het eerst sinds de handelsoorlog op hoog niveau overleg plaats tussen de Amerikanen en de Chinezen. Een snelle de-escalatie lijkt echter onwaarschijnlijk.
Boeren in Mississippi en elders raken tussen de kempende grootmachten vermorzeld. Hun belangrijkste afzetmarkt is afgesloten. De Chinese vraag naar Amerikaanse soja keldert. Hun kosten stijgen door duurdere import van meststof (Canada), gif (China) en materieel (Mexico). Banken stellen hun vooruitzichten bij en weigeren leningen.
Nash Knighton, manager van Farmers Grain Terminal, poseert samen met zijn hond Case in de haven van Rosedale.
‘Ik krijg mannen huilend tegenover me’, zegt handelaar Nash Knighton (38) in zijn kantoor in de haven van Rosedale, Mississippi. ‘Op precies de stoel waar jij nu zit. Die vrezen dat ze dit jaar niet gaan doorkomen. Ik weet dan niet wat ik moet zeggen. Dit is hun leven, hè?’
Tyler Christmas wist al jong dat hij boer zou worden. Zijn opa begon in 1956 zijn eigen vliegeniersbedrijf in de Delta. Nog altijd dansen de knalgele ‘cropdusters’ van de Christmas Flying Service boven de velden met sluiers van gif. Ook Tylers vader werd piloot. Maar hijzelf, 8 jaar oud, verloor zijn linkeroog aan een scherpe tak.
‘Ik zie geen diepte’, zegt Christmas. ‘Vliegen zat er dus niet in. Ik vond dat niet zo erg. De eerste keer dat ik op een tractor zat, wist ik al dat dit mijn leven zou worden.’
Christmas werkte in de horeca, bouw, alles om zijn eerste perceel te bekostigen. Nu heeft hij honderden hectaren soja en rijst, een vrouw, twee kinderen, en een buitenhuisje aan de oever van de Mississippi vol zelfgeschoten hertenschedels. Alles waar hij ooit van droomde.
Soja wordt geplant op de akkers van Tyler Christmas.
Een gemakkelijk leven is het niet. Ja, het werk werd comfortabeler. Toen Christmas begon, ploegde hij zijn velden op een tractor zonder airco. Nu trekken geautomatiseerde wagens met gps zelfstandig kaarsrechte lijnen.
Maar de opbrengst daalde afgelopen jaren ook. Kosten gingen omhoog, marges omlaag. De concurrentie met Brazilië is moordend. Geregeld duikt de sojaprijs nu onder de grens die teelt rendabel maakt. ‘Ik zeg altijd: ik heb 5 procent invloed op mijn succes, het weer 45 procent. De andere helft is politiek.’
Nooit eerder ervoer hij dat zo direct als nu – of zo bedreigend.
‘Ik heb net de balans opgemaakt’, zegt Christmas, terwijl hij haast wordt verzwolgen door een wolk rook aan de rand van zijn sojaveld. Hier verbrandt de boer stengels van vorig jaar voor hij nieuwe plant. ‘Achter de computer heb ik alles op een rijtje gezet. Het is heel simpel: dit jaar ga ik verlies lijden. En als het zo doorgaat, ben ik binnen drie jaar failliet.’
Landbouwafval wordt verbrand op de boerderij van Tyler Christmas.
Tijdens de eerste week van april importeerde China nog 72.800 ton soja uit de Verenigde Staten. Tijdens de laatste week van april, nadat de tarieven waren ingegaan, was dat slechts 5.446 ton. De American Soybean Association, een landelijke lobbygroep die Trump eerder steunde, heeft de president opgeroepen deze handelsoorlog zo snel mogelijk te beëindigen.
Boeren is het mooiste wat er is, zegt Christmas. Maar op deze manier is het zwaar. ‘Het seizoen is net begonnen, en nu weet ik al dat het niets gaat opleveren.’
Wat Christmas dit voorjaar zaait, wordt door handelaren als Nash Knighton opgekocht en na de oogst in schepen geladen. Zijn reusachtige havensilo’s staan nu leeg, maar tegen de herfst ronken hier kilometers aan vrachtwagens. Via de Mississippi verdwijnt de oogst naar de rest van de wereld.
Graansilo's in de haven van Rosedale.
Knighton nam de Farmers Grain Terminal over van zijn vader, na te hebben bezworen dat nooit te doen. ‘Zijn autotelefoon stond zo afgesteld dat zijn truck toeterde als hij werd gebeld. Stress, altijd. Maar tegenwoordig gaat alles digitaal.’
Handel is speculeren, zegt Knighton. ‘Boeren kunnen bij mij het hele jaar door prijzen vastleggen. Nu ligt de sojaprijs iets boven de 10 dollar per bushe (bos, red.). Dat is voor velen te weinig om quitte te spelen. Maar wachten ze, dan lopen ze het risico dat de prijs verder daalt en ze nog dieper in de problemen komen.’ Dat zijn pijnlijke gesprekken, nu. ‘Dit is een hechte gemeenschap. Het zijn mijn vrienden die lijden.’
Zondagochtend. Christmas heeft zijn gezin naar de kerk gereden, een dienst vol vrome livemuziek in een kleurrijk auditorium. Mannen dragen blokjeshemden van kledingwinkel Abraham’s verderop, vrouwen gaan gehuld in bloemetjesjurken. Op het podium somt de predikant op wat een mens toegang biedt tot de hemel: ‘Geloof je in God? Ben je getrouwd? Blijf je trouw? Stem je Republikeins?’
De familie Christmas woont de kerkdienst op Paaszondag bij in Cleveland.
De Republikeinse Partij is hier, vrij letterlijk, religie. Trump won in Mississippi verpletterend. Zijn beeltenis prijkt in talloze tuinen.
Tegelijkertijd wordt deze regio nu harder dan andere plekken getroffen. Elke persoon die Christmas na de dienst de hand schudt, is direct of indirect van landbouw afhankelijk. ‘Hij verkoopt tractors.’ ‘Zit in de kunstmest.’ ‘Zij heeft een restaurant waar we graag komen.’
De familie Christmas geniet samen van een maaltijd na de kerkdienst.
Als de boeren hier lijden, lijdt iederéén.
Maar haast niemand zegt de stem op Trump te betreuren. ‘We wisten waar we voor kozen’, zegt havenmeester Robert Maxwell (51). ‘Ik denk dat hier een strategie achter zit’, aldus handelaar Knighton. ‘Eerlijk, de tarieven zijn hoger dan ik had gedacht’, geeft Christmas toe. ‘Maar voor iets goeds moet je soms lijden. Wij brengen een offer voor iets groters.’
‘Onze boeren zijn GREAT’, schrijft Trump afgelopen maand in een ronkend bericht op sociale media. ‘Maar vanwege hun GREATNESS staan ze altijd aan de frontlinie met onze vijanden, zoals China.’ De president roept ‘deze Patriotten’ op om vol te houden. ‘De VS zullen onze boeren beschermen.’
Trump en zijn getrouwen verkopen deze handelsoorlog als een vergezicht. Korte pijn voor de lange termijn. De importtarieven moeten verdwenen industrieën teruglokken naar het Amerikaanse platteland. De druk zou andere landen bewegen tot nieuwe, gunstigere handelsakkoorden. De VS en het Verenigd Koninkrijk kondigden donderdag een overeenkomst aan over het afschalen van de importheffingen. De Britten openen hun grenzen voor Amerikaanse landbouwproducten, van rundvlees tot tractoren. De Amerikanen verlagen hun tarieven op Britse auto’s en staal. ‘Banen en fabrieken zullen brullend terugkeren naar ons land’, aldus Trump eerder.
Die boodschap slaat in Mississippi aan. Geregeld verwijst Trump naar de ‘uitgeholde dorpen’ en ‘verlaten fabrieken’ van het heartland. Dat had een beschrijving van de Delta kunnen zijn.
Een vrachtboot beweegt stroomafwaarts over de overstroomde Mississippi-rivier.
De Mississippi Delta behoort tot de snelst krimpende gebieden van de VS. ‘Tien jaar geleden hadden we hier in Shelby nog vijf katoenfabrieken’, zegt Tyler Christmas. ‘Tijdens de oogst zagen onze straten wit. Je róók het. Nu zijn de fabrieken allemaal dicht en er komt niets voor in de plaats.’
Industrie verdwijnt, mensen trekken weg, van sommige ooit florerende dorpen resteert soms niets dan een oude, overwoekerde begraafplaats. Alom prijkt de kleur van roest. Weinig plekken in het land zijn armer. Mensen snakken hier naar hoop.
‘Ik moet steeds denken aan een oud bluesnummer’, schreeuwt havenmeester Robert Maxwell boven de grom van zijn boot. Met een noodvaart stuitert hij over de Mississippi voor een inspectieronde, zijn shih tzu Annabelle stevig onder zijn arm. ‘Het gaat zo: somebody told us that Wall Street fell, but we were so poor that we couldn’t tell.’
Robert Maxwell, directeur van de haven van Rosedale, vaart met zijn hond Annabel over de Mississippi-rivier.
Zijn punt: je kunt dit wel een crisis noemen, maar de Delta verkeert eigenlijk permanent in de crisis. ‘Op de oude voet verdergaan, is voor ons ook achteruitgang. Trump probéért tenminste wat. Ik hoop gewoon dat hij gelijk krijgt.’
Precies uitleggen wat diens strategie is, kan niemand echter. Daarop klinkt zelfs in Mississippi kritiek. Tarieven omhoog, omlaag, uitstel, afstel – hun president blijft maar schipperen. Dat maakt plannen onmogelijk. ‘Ja, het kan allemaal wat rechtlijniger’, zegt Maxwell diplomatiek. ‘Dan weten we tenminste waar we aan toe zijn.’
Nash Knighton dreigt zo alsnog zijn vader te worden. Geen autotelefoon – maar hij draagt dezer dagen permanent een tablet bij zich om de graanprijzen te kunnen volgen. ‘Die fluctueren met elke tweet van Trump.’
Tyler Christmas aan het werk op zijn akkers.
Verderop op de velden, tussen de alligators, gaat Christmas stoïcijns door met het planten van zijn soja. Wat moet hij anders? De boer bidt dat de rivier zich koest houdt, de insecten wegblijven en, vooral, dat Trump zijn belofte waarmaakt. Dat al deze pijn niet voor niets blijkt.
Christmas klopt zijn handen schoon en bestijgt zijn truck. ‘Maar ik zou ook kunnen leven met een bericht dat de boel weer van de baan is.’ Hij lacht. ‘Vandaag of morgen, bijvoorbeeld.’
Onder het mom van bezuinigingen draait de regering-Trump de geldkraan dicht voor alles wat riekt naar diversiteit. Haskell Indian Nations University in Kansas, waar inheemse Amerikanen studeren, wordt hard getroffen. ‘Eerst pakten ze ons land af. Nu onze docenten.’
De eerste tijd in het ambt genieten presidenten doorgaans van hun wittebroodsweken. Zo niet Donald Trump, die in zijn eerste honderd dagen als een tornado tekeer gaat. Welke beloftes heeft hij waargemaakt en welke lukten (nog) niet?
Syrië staat onder hoogspanning nadat er vorige week tientallen doden vielen bij gevechten tussen regeringstroepen en Druzische milities. Zijn de Druzen en andere religieuze minderheden nog veilig onder de nieuwe machthebbers? En welke rol speelt Israël in dit oplaaiende conflict? Luister naar Midden-Oosten-correspondent Jenne Jan Holtland en buitenlandredacteur Sacha Kester.Lees ook de reportage: In het nieuwe Syrië vertrouwen de Druzen alleen elkaarOnze journalistiek steunen? Dat kan het beste met een (digitaal) abonnement op de Volkskrant, daarvoor ga je naar www.volkskrant.nl/podcastactiePresentatie: Pieter KlokRedactie: Corinne van Duin, Lotte Grimbergen, Julia van Alem en Jasper VeenstraMontage: Rinkie Bartels
Source: Volkskrant