Witte rook in het Vaticaan: de 133 kardinalen zijn het na vier stemrondes eens geworden over wie paus Franciscus moet opvolgen. Het is nog niet bekend wie het is geworden. De nieuwe paus wordt later vanavond gepresenteerd op het bordes van de Sint Pieter.
Meer weten over het conclaaf en het overlijden van paus Franciscus? Lees hier al onze artikelen.
Donald Trump heeft zijn landgenoot Robert Prevost gefeliciteerd met zijn verkiezing tot paus. Op zijn medium Truth Social noemt de Amerikaanse president het ‘een eer om te beseffen dat hij de eerste Amerikaanse paus is’. Prevost, die de naam Leo XIV heeft gekozen, werd geboren in Chicago.
Trump, die iets meer dan een week geleden nog gekscherend zei zelf paus te willen zijn, zal met tevredenheid kennis hebben genomen van de verkiezing van zijn landgenoot. ‘Wat een opwinding en wat een eer voor ons land’, vervolgt de Amerikaanse president. ‘Ik kijk ernaar uit om Paus Leo XIV te ontmoeten. Het zal een heel betekenisvol moment zijn.’
Jasper Daams
Robert Francis Prevost is zojuist gepresenteerd als de nieuwe paus. De 69-jarige Amerikaan heeft de naam Leo XIV gekozen. Hij had een warme band met paus Franciscus en staat dichtbij de aartsbisschop van Chicago, een uitgesproken criticus van Donald Trump.
Leo XIV is de eerste paus uit de Verenigde Staten. Voorafgaand aan het conclaaf gingen geluiden op dat kardinalen niet willen dat het machtigste land ter wereld ook de kerk leidt. Maar Prevost is geen doorsnee Amerikaan. Hij wordt ook wel een ‘Latijns-Amerikaanse yankee’ genoemd, vanwege de veertien jaar die hij in Peru werkte. Twee jaar geleden haalde paus Franciscus hem naar Rome.
Jasper Daams
Op beelden van de BBC is te zien hoe de witte rookpluimen om 18.10 uur opstijgen uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel.
Twitter bericht wordt geladen...
De nieuwe paus wordt na de witte rook naar de ‘Kamer der Tranen’ geleid. In deze kleine kamer trekt hij voor het eerst zijn pauselijke gewaad aan. De kamer heet zo omdat nieuw gekozen pausen hier hun emoties de vrije loop lieten, overweldigd door de immense verantwoordelijkheid die aan hen was toebedeeld.
Hoe de nieuwe paus heet, bepaalt hij zelf. Meestal kiest een paus een naam van een voorganger of iemand die hij bewondert. De naam kan ook symbool staan voor de richting die de nieuwe paus op wil met de katholieke kerk. De meest gekozen pauselijke naam is Johannes. Ook Gregorius en Benedictus komen vaak voor.
Tot slot stapt de kardinaal met de langste staat van dienst het balkon van de Sint-Pietersbasiliek op. Met de iconische woorden Habemus Papam (‘We hebben een paus’) kondigt hij de nieuwe paus aan.
Kort daarna verschijnt de paus zelf; hij begroet het publiek en spreekt voor het eerst de traditionele Urbi et Orbi-zegen uit – een zegen die bij bijzondere gelegenheden wordt gegeven. Sinds het pausschap van Johannes Paulus II gaat hieraan meestal een korte toespraak vooraf, waarin de nieuwe paus zich direct tot de gelovigen richt.
Rosa van Gool & Nick Vink
Met witte rook na vier stemrondes was dit conclaaf het snelste sinds 1939. In dat jaar hadden de kardinalen ook slechts twee dagen nodig om te bepalen wie de opvolger zou worden van paus Pius XI. Het werd de Italiaan Eugenio Pacelli, die even later bekend kwam te staan als Pius XII.
Dat de verkiezing van dit jaar er ook al na twee dagen op zit, is gezien het aantal kardinalen opvallend te noemen. Bij de verkiezing van 1939 brachten 62 kardinalen hun stem uit, dit jaar waren het er met 133 ruim twee keer zoveel.
Jasper Daams
Uit de schoorsteen op het Sint Pietersplein in Rome is zojuist witte rook gekomen. Dat betekent dat de vierde stemronde van het Conclaaf heeft geresulteerd in de verkiezing van een nieuwe paus. Wie het is geworden, wordt later bekendgemaakt. Het is de snelste verkiezing sinds 1939.
Rond 18.10 uur kringelde de witte rook uit de schoorsteen, even later luidden de klokken van de Sint Pieter. Op het plein voor de basiliek werd het nieuws met gejuich ontvangen door de menigte. Talloze mensen haalden vlaggen tevoorschijn van de kanshebbers voor het pontificaat.
Voor een nieuwe paus is een tweederdemeerderheid nodig van de 133 kardinalen die mogen stemmen tijdens het conclaaf.
Yassin Boutayeb & Jasper Daams
Dag Rosa, jij zag vanochtend op het Sint Pietersplein hoe er zwarte rook uit de schoorsteen kwam. Hoe is de stemming daar?
‘De sfeer hier is opgewonden. Vanochtend stonden toeristen en gelovigen allemaal naar het schoorsteentje te kijken, al weten veel mensen niet precies waar ze naar moeten kijken. De schoorsteen is klein en daardoor best moeilijk te zien.
‘Je merkt wel dat het een stuk rustiger is dan gisteren. Toen waren hier tienduizenden mensen bijeengekomen. Nu duurt het zeker weer tot ongeveer 17.30 uur voordat er rook uit de schoorsteen komt, dus druipen mensen weer af. Ik ben ook even naar huis gegaan.’
Is het gangbaar dat het kiezen van de nieuwe paus langer dan een dag duurt?
‘Zeker. Het proces verloopt in de lijn der verwachtingen. De laatste eeuw is het normaal dat het kiezen van een nieuwe paus enkele dagen in beslag neemt. Paus Franciscus werd na vijf stemmingen gekozen, dus als de huidige stemming hetzelfde verloopt, hebben we vanavond een nieuwe paus. Maar het kan natuurlijk ook al eerder gebeuren, vlak voor de avond.’
Gisteravond had er rond 19.00 uur rook uit de schoorsteen moeten komen, maar het duurde twee uur langer. Hoe zit dat?
‘Dat weten we niet, want de kardinalen stemmen achter gesloten deuren. Wel speculeren Italiaanse kranten volop over mogelijke verklaringen. Zo zou er iets fout kunnen zijn gegaan bij het stemmen. Alle kardinalen moeten op een briefje de naam van hun kandidaat opschrijven en er zou in eerste instantie een briefje te weinig of te veel kunnen zijn ingeleverd.
‘Een andere theorie is dat het stemmen langer duurt door de onervarenheid van een deel van de kardinalen. Het klopt wel dat het college van kardinalen relatief nieuw is. Het is ook voor het eerst dat de kardinalen uit zeventig landen komen. Een deel van hen maakt voor het eerst een conclaaf mee.’
Yassin Boutayeb
Uit de schoorsteen op het Sint-Pietersplein in Rome is opnieuw zwarte rook gekomen. Dat betekent dat ook de tweede en derde stemronde van het conclaaf niet hebben geresulteerd in de verkiezing van een nieuwe paus. Een tweederdemeerderheid van de 133 kardinalen moet voor stemmen. In de middag vinden er opnieuw twee stemrondes plaats.
Yassin Boutayeb
De 133 kardinalen zijn weer samengekomen in de Sixtijnse Kapel in Vaticaanstad voor de tweede dag van het conclaaf. Woensdag leidde de eerste stemronde niet tot de verkiezing van een nieuwe paus. Daarvoor moet een tweederdemeerderheid van de kardinalen voor stemmen. Drie van de laatste vijf pausen zijn op de tweede stemdag gekozen.
Er staan vandaag maximaal vier stemronden op het programma. Als er in de eerste ronde een nieuwe paus wordt gekozen, komt er naar verwachting rond 10.30 uur witte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel. Zwarte rook volgt pas als er na twee stemronden vanochtend weer geen nieuwe paus is gekozen. Dat zou dan rond het middaguur zijn.
Als er in de derde stemronde van de dag een nieuwe paus wordt gekozen, komt er rond 17.30 uur witte rook uit de schoorsteen. Zo niet, dan komen de kardinalen in de avond nog twee keer bijeen. Levert geen enkele stemronde vandaag een nieuwe paus op, dan volgt er rond 19.00 uur zwarte rook.
Woensdag kwam de zwarte rook een uur later uit de schoorsteen dan gepland. Waarom dat gebeurde, is niet duidelijk. De Italiaanse krant La Repubblica bericht dat het te maken kan hebben met het feit dat 80 procent van de kardinalen, die uit zeventig landen komen, voor het eerst een conclaaf meemaakt.
Yassin Boutayeb
Zojuist kwam er zwarte rook uit de schoorsteen op het Sint Pietersplein in Rome. Dat betekent dat de eerste stemronde van het conclaaf, zoals verwacht, nog niet tot een tweederde meerderheid geleid heeft.
Het conclaaf begon eerder vanmiddag, nadat de 133 kardinalen ‘s ochtends in de Sint Pietersbasiliek de mis hadden gevierd. De bijeenkomst van kardinalen gaat donderdagochtend verder.
Er staan dan twee stemrondes gepland, net als in de middag. Als één van de vier stemrondes tot witte rook leidt, zal die direct na afloop uit de schoorsteen komen. Voor witte rook zijn donderdag (en erna) dus vier potentiële momenten.
Als de beide ochtendrondes geen uitsluitsel geven, komt de zwarte rook pas na de tweede ronde, rond het middaguur. Datzelfde geldt voor de dubbele middagronde: als ook daar beide rondes geen nieuwe paus opleveren, komt de zwarte rook na zeven uur 's avonds. De voorgaande conclaven, in 2005 en 2013, duurden allebei twee dagen.
Rosa van Gool
De deuren van de Sixtijnse Kapel zijn zojuist gesloten, wat betekent dat het conclaaf van start is gegaan. De kardinalen hebben zich teruggetrokken in het Vaticaan en zullen pas weer naar buiten komen op het moment dat er een nieuwe paus uit hun midden is verkozen. Die verkiezing verloopt in verschillende stemrondes, waarvan de eerste vanavond plaatsvindt.
133 kardinalen van over de hele wereld bepalen samen wie de nieuwe leider van de katholieke kerk wordt - een recordaantal. De deelnemers zijn afkomstig uit zeventig verschillende landen. Zij overnachten tijdens het conclaaf in Casa Santa Marta, het gastenverblijf binnen de Vaticaanse muren.
Met uitzondering van de eerste dag van het conclaaf worden er dagelijks meerdere stemrondes gehouden, tot één kandidaat zich uiteindelijk van een tweederde meerderheid heeft verzekerd. Hoelang zij nodig zullen hebben om een opvolger van Franciscus aan te wijzen, is niet bekend. De laatste tien conclaven duurden gemiddeld ruim 3 dagen - geen enkele duurde er langer dan vijf.
Maartje Geels
Over een kleine twee uur laten de kardinalen zich insluiten in de Sixtijnse Kapel. Omringd door fresco’s en eeuwenoude rituelen speelt zich dan een proces af dat niet alleen de koers van de katholieke kerk bepaalt — maar ook geopolitieke gevolgen kan hebben. Want terwijl het zwaartepunt van het katholicisme verschuift naar Afrika en Azië, blijft het machtscentrum in Europa.
En de vraag is: kiest het Vaticaan voor een voortzetting van Franciscus’ lijn, of voor een breuk? In de Volkskrant Elke Dag spreekt hoofdredacteur Pieter Klok met Italië-correspondent Rosa van Gool over de dynamiek van het conclaaf, de rol van intriges en belangen, en over de vraag wat de paus anno 2025 eigenlijk nog betekent.
De nieuwe paus moet in staat zijn de kerk te leiden in een ‘ingewikkelde, complexe’ periode. Dat is de boodschap die decaan Giovanni Battista Re vanochtend aan zijn collega-kardinalen heeft meegegeven, aan de spreekwoordelijke vooravond van het conclaaf. Vanavond vindt in het absolute geheim de eerste stemming plaats voor een nieuwe geestelijk leider van de katholieke kerk.
‘Ik roep u op de eenheid in de kerk te bewaren’, sprak Re tijdens de mis voorafgaand aan het conclaaf. Volgens de decaan, die op het proces van de pausverkiezing toeziet, is het van ‘uiterst belang’ dat kardinalen hun eigen belang opzij zetten. De 91-jarige Re is overigens te oud om zelf te mogen stemmen: alleen kardinalen onder de 80 jaar mogen meebeslissen over de nieuwe paus. Dat komt neer op 133 stemmers.
Vanaf 17.30 uur trekken de kardinalen zich terug in de Sixtijnse Kapel: vanaf dat moment mogen zij geen contact met de buitenwereld hebben tot er een nieuwe paus is verkozen. Nadat de eerste stemming vanavond heeft plaatsgevonden, zal er naargelang de uitslag witte of zwarte rook uit de schoorsteen van de Sixtijnse Kapel verschijnen. De kans is klein dat er vanavond al witte rook volgt en er dus een nieuwe paus is gekozen. Recente conclaven namen twee tot drie dagen in beslag.
Maartje Geels
De uitverkiezing van een nieuwe paus vormt een hoogtepunt in hun werk voor de Vaticaanse insiders. Al moeten ook zij gewoon wachten op witte rook. ‘Het is soms net Kremlin-watchen.’
Lees hier onze hele reportage vanuit Vaticaanstad.
133 kardinalen zijn bijeen gekomen om de nieuwe paus te kiezen. Zij zijn minder Europees dan bij vorige conclaven, en het merendeel is door paus Franciscus aan zijn zetel gekomen. Dat heeft mogelijk invloed op de keuze voor de nieuwe paus.
Lees hier het volledige artikel.
Hoe wordt de nieuwe paus gekozen, welke kardinalen maken kans en welke stromingen vertegenwoordigen zij?
Lees hier alle ins en outs van het conclaaf, en wie de grootste kanshebbers zijn.
Terwijl Nederland Koningsdag vierde, werd in Vaticaanstad paus Franciscus begraven. De kerkleider werd in een andere kerk in Rome begraven, terwijl de wereld keek naar de ontmoeting tussen Trump en Zelensky, voorafgaand aan de uitvaart.
Lees hier de reportage van Italië-correspondent Rosa van Gool terug.
In Vaticaanstad gaat het conclaaf woensdag van start. 133 kardinalen komen in de Sixtijnse Kapel bijeen om een nieuwe paus te kiezen. Volg in dit liveblog de laatste ontwikkelingen.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant