Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
De weg is lang. Een textielpatroon van asfalt brengt me naar een vriend in de Dordogne, een oude filosoof die afgezonderd leeft. De Franse snelwegen zijn verluchtigd met grote borden in de berm waarop een kasteel, een literator of historische gebeurtenissen zijn afgebeeld, meest oorlogen. Bij de Somme wordt de Grote Oorlog herdacht, bij Compiègne de wapenstilstand van 1918, gevolgd door de witte kruisen van erebegraafplaatsen in het voorbijgaan.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Buchenwald, schrijft George Steiner, grenst zowat aan Goethes achtertuin. Er zitten in werkelijkheid heel wat kilometers bos en akkers tussen de tuin en het kamp, maar het is waar dat Goethe van daaruit naar Buchenwald had kunnen wandelen, niet gehinderd door bouwwerken van menselijke oorsprong. Europa is volgens Steiner een landschap van schoonheid en verschrikking, van hooggestemde ideeën voorafgegaan of gevolgd door massaslachtingen; je kunt geluk hebben met de tijd waarin je leeft maar de kans op gruwelen is groter.
Elk dorpje en elk stadje zijn eigen monument voor de gevallenen, gedenksteen voor de geëxecuteerden, Stolpersteine voor de vermoorde Joden. De doden, schrijft Steiner, lijken de levenden soms in aantal te overtreffen.
Een bevriende fotograaf stuurt een foto van het defilé in Wageningen, dat op dat moment plaatsvindt. De foto toont een bekende, een jongeman in een elektrisch aangedreven wagentje, geflankeerd door een vaandeldrager met het Oekraïense blauwgeel. Zijn naam is Andrej Siromacha. In de lente van 2022 verloor hij bij een Russische aanval ten noorden van Kyiv een arm en een been. Oekraïne is een kerkhof van ledematen – armen en benen zover het oog reikt. Ergens daartussen bevinden zich die van Andrej Siromacha. Door neurologische schade zal hij ook niet met een prothese leren lopen.
Rambo werd hij genoemd in zijn eenheid, die inderhaast was opgericht in de eerste dagen na de grootschalige invasie. Al na een maand volgde de granaataanval die hem op de rand van de dood bracht. Nu is hij al een tijd in Nederland, om te revalideren en zijn leven op orde te krijgen.
Musée de La Guerre de 1870.
Alles gaat ergens naartoe, komt ergens vandaan. Op de radio reflecties op de verkiezingen in Canada en Australië, Roemenië en Engeland. Sommigen wenden zich van de chaos af, anderen rennen hem tegemoet, met visioenen van de wereld als brandend bordeel op hun netvlies.
Oradour sur Glane, village martyr 10 juin 1944.
642 inwoners van het dorp werden op die junidag door de nazi’s geëxecuteerd of levend verbrand in de kerk. Het jongste slachtoffer van de wraakexercitie was acht dagen oud. Het verwoeste dorp is een ruïnemonument, het valt te bezichtigen.
Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt, aldus Jeroen Brouwers, en zo komen de gedachten uit in Gaza, waar aan het begin van de Israëlische vergelding een legerwoordvoerder zei: ‘Er zullen geen gebouwen meer zijn in Gaza. Gaza zal veranderen in een stad van tenten.’
Terwijl ik dit schrijf, worden de voorbereidingen getroffen voor het laatste bedrijf van de etnische zuivering in Gaza. Er zullen niet alleen geen gebouwen meer zijn, maar ook geen Palestijnen.
De aarde is de maat van de mens, zegt de filosoof die ik bezoek. Waaraan kan worden toegevoegd dat een haastig gedolven graf dezer dagen de maat is van een Palestijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns