Tot ieders verrassing is er dinsdag een deal gesloten tussen de Amerikaanse president Donald Trump en de Houthi’s. Trump had het triomfantelijk over een ‘capitulatie’ door de Houthi’s, maar hoelang het daadwerkelijk rustig blijft aan de Rode Zee, is de grote vraag.
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
Het klonk haast te mooi om waar te zijn: na maandenlange Amerikaanse bombardementen op Jemen lag er plots een deal met de Houthi-regering. Dinsdagavond kondigde de Amerikaanse president Donald Trump het tot ieders verrassing aan: de Houthi’s hebben toegezegd geen Amerikaanse vrachtschepen op de Rode Zee meer te zullen beschieten. In ruil daarvoor stoppen de VS met hun bombardementen. De deal kwam tot stand dankzij bemiddeling van Oman, een land dat relaties onderhoudt met beide partijen.
‘Ze willen gewoon niet meer vechten’, sprak Trump voor het oog van de camera’s. ‘En dat zullen wij honoreren, we zullen stoppen met bombarderen.’ Hij had het triomfantelijk over een ‘capitulatie’ door de Houthi’s. De aankondiging lijkt qua timing zorgvuldig gechoreografeerd, aangezien Trump volgende week een driedaags bezoek brengt aan een aantal belangrijke landen in de regio: Saoedi-Arabië, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten.
Of het voor de Houthi’s daadwerkelijk een capitulatie is, valt echter te betwijfelen. De extremistische regering die sinds 2014 aan de macht is in de Jemenitische hoofdstad Sanaa (en die wereldwijd alleen door Iran wordt erkend) heeft sinds januari geen vrachtschepen meer aangevallen op de Rode Zee en de Bab el Mandeb. Wel worden er voortdurend raketten en drones richting Israël afgevuurd, en daar zegt het niet-aanvalsverdrag met de Amerikanen niets over.
‘Ik zie dit als een pauze, niet als een capitulatie’, zo zegt Osamah al-Rawhani, directeur van de onafhankelijke Jemenitische denktank Sana’a Center for Strategic Studies. ‘Natuurlijk hebben de Amerikaanse bombardementen grote schade toegebracht, zowel militair als economisch. Maar die schade is tijdelijk. De Houthi’s kunnen zich herpakken en hun oorlog hervatten.’
Bijkomend probleem is dat er aan de onderliggende oorzaak van de regionale escalatie niets is veranderd, te weten Israëls verwoestende oorlog in Gaza, die door onder meer Human Rights Watch, Amnesty International en de VN-rapporteur is aangemerkt als een genocide. Het Houthi-standpunt luidt: zolang de oorlog en de uithongering worden voortgezet, zullen de aanvallen blijven komen.
Dat bleek afgelopen zondag, toen een Houthi-raket bij het Ben Gurion-vliegveld neerkwam. Slachtoffers vielen daarbij niet, maar de aanval toonde de kwetsbaarheid aan van Israëls luchtverdediging. Als reactie voerde Israël dinsdag zijn meest verwoestende bombardement uit op Jemen tot nu toe. De Israëliërs raakten een cementfabriek, elektriciteitscentrales en het vliegveld van Sanaa, luttele uren voor Trumps aankondiging. Aan het bombardement ging een online evacuatiebevel van het Israëlische leger vooraf. Alle terminals werden verwoest, plus drie toestellen van vliegmaatschappij Yemenia. De Houthi’s hebben al wraak gezworen.
Als gevolg van dit alles lijkt er een kleine breuk te zijn ontstaan in het bondgenootschap tussen de VS en Israël. Israëlische regeringsfunctionarissen zouden – tot hun irritatie – niet op de hoogte zijn geweest van Trumps deal. ‘Val Israël gerust aan’, zo vatte de Israëlische analist Amit Segal de Amerikaanse boodschap aan de rest van het Midden-Oosten samen, ‘maar laat ons Amerikanen met rust’. Ook de Houthi’s haastten zich te beweren dat ze met succes een wig hadden gedreven tussen hun vijanden.
Dat het neutrale Oman als bemiddelaar optreedt, is niet nieuw. Vorige maand speelden de Omani’s een cruciale rol bij de vrijlating van een Jemenitische medewerker van de Nederlandse ambassade die tien maanden in Houthi-gevangenschap zat. En ook in de lopende gesprekken tussen Iran en de VS over een nieuw nucleair verdrag fungeert Oman als tussenpersoon. De deal met Irans bondgenoot, de Houthi’s, kan worden uitgelegd als een teken dat Washington en Teheran vorderingen maken. Volgens Iraanse staatsmedia worden de onderhandelingen komend weekeinde voortgezet.
Hoelang het rustig blijft op de Rode Zee, is de grote vraag, en hangt af van de situatie in Gaza. De Houthi’s gelden als onvoorspelbaar en zouden andere, niet-Amerikaanse schepen in het vervolg ‘gewoon’ kunnen blijven bestoken. In het verleden vielen ze soms vrachtschepen aan die volgens de Houthi’s onderweg waren naar een Israëlische haven. ‘Het Amerikaanse standpunt is veranderd’, verklaarde Houthi-onderhandelaar Mohammed Abdul Salam woensdag, ‘maar ons standpunt blijft hetzelfde’.
Hoewel de Houthi’s het nooit zullen toegeven, is hun deal met Trump ingegeven door enorme druk, denkt Al-Rawhani. ‘Dat kan druk zijn vanuit Iran of Oman, dat al jaren een Houthi-afvaardiging huisvest en voor die concessie weinig terugkreeg. Daarbovenop kwam de druk vanuit de eigen bevolking. De hele economie, van de olie-import tot de luchthaven, is door de bombardementen geraakt. Ze konden haast niet anders.’
Voor diezelfde Jemenitische bevolking, zuchtend onder de binnenlandse terreur van de regering, zal de Gaza-retoriek van de Houthi’s inmiddels behoorlijk sleets en hypocriet klinken. De humanitaire crisis in hun eigen land doet nauwelijks onder voor die in Gaza. Jemenieten moeten niettemin toezien hoe de Houthi-leiding ook deze deal als een overwinning verkoopt. Een overwinning, zoals Houthi-woordvoerders niet moe worden te benadrukken, ‘voor de Palestijnse zaak’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant