PostNL haalt steeds meer brievenbussen weg. Ouderen die slecht ter been zijn en niet goed overweg kunnen met e-mail, worden daardoor flink beperkt in hun communicatie. Lezers maken zich zorgen: zijn er voldoende alternatieven voor hen? De ouderenbond en PostNL zien mogelijkheden.
Als PostNL volgende maand klaar is met het weghalen van de brievenbussen, zijn er nog zo'n tienduizend over. In plaatsen met minimaal vijfduizend inwoners moet bovendien binnen een straal van 1 kilometer een brievenbus staan. In plaatsen met minder dan vijfduizend inwoners gaat het om een straal van 2,5 kilometer. Verder blijft er bij elke zorginstelling een brievenbus staan.
Dat lijkt misschien veel, maar voor ouderen kan dat problemen opleveren. "Met een rollator is 1 kilometer toch een heel eind. Eigenlijk is het 2 kilometer, want je moet ook weer terug", zegt een woordvoerder van ouderenbond ANBO-PCOB tegen NU.nl.
Toch begrijpt ANBO-PCOB de ontwikkeling wel. "Vanuit het oogpunt van PostNL vinden we het logisch dat er brievenbussen worden weggehaald. We kunnen wel zeggen: we vinden dat er op elke 100 meter een brievenbus moet staan. Maar dat is gewoon niet realistisch. Daarvoor wordt te weinig post verstuurd." In twintig jaar tijd is de hoeveelheid post met 70 procent afgenomen, schrijft PostNL. En elk jaar neemt die nog verder af, met zo'n 7 tot 9 procent. Dat zag het bedrijf ook in de kwartaalcijfers die deze week naar buiten kwamen.
En die trend zal de komende tijd nog wel wat doorzetten, verwacht Maarten Pieter Schinkel, hoogleraar Mededingingseconomie aan de Universiteit van Amsterdam. Tegelijkertijd houdt Schinkel de mogelijkheid van een tegengestelde ontwikkeling bij de jongere generatie - aandacht voor het analoge - open. "De oude platenwinkels staan weer bomvol. Het is natuurlijk juist leuk om te ontdekken hoe persoonlijk het is om een handgeschreven kaart te ontvangen. Jongeren gaan echte post dan mogelijk weer meer waarderen."
Het zal er niet voor zorgen dat de postmarkt weer zo groot wordt als tientallen jaren terug, denkt ook Schinkel. Maar het zal ook niet zo zijn dat post helemaal verdwijnt. "Trouw- en rouwpost zullen bijvoorbeeld altijd wel blijven. Er is een soort ondergrens. Daar zijn we nu nog niet."
Ondergrens of niet, er is nu een gebrek aan brievenbussen. De ouderenbond zoekt daarom in samenwerking met PostNL naar een manier om post toch toegankelijk te houden voor klanten die minder mobiel zijn. Een deel van de ouderen kan namelijk aardig uit de voeten met e-mail, maar veel anderen komen minder goed mee. "We moeten wel in ogenschouw houden dat post ook voor die mensen bereikbaar blijft", zegt ANBO-PCOB.
Hoe groot die groep precies is, is lastig in te schatten. Ongeveer 750.000 senioren van 65 jaar of ouder maken niet dagelijks gebruik van het internet, blijkt uit CBS-onderzoek uit 2023. De helft van hen heeft nog nooit gebruikgemaakt van het internet.
Hoeveel ouderen slechts fysieke post versturen en (vrijwel) nooit e-mailen is niet te zeggen. Maar deze cijfers geven wel een beeld van het aantal ouderen in Nederland dat beperkt digitaal vaardig is en dus aangewezen is op de brievenbussen. Deze groep wordt bovendien mogelijk groter doordat Nederland in rap tempo vergrijst, zegt ANBO-PCOB op basis van een onderzoek uit 2024 naar digitale vaardigheid van ouderen.
ANBO-PCOB pleit voor een andere manier om het postsysteem in te richten. "Laat pakketbezorgers van PostNL de post bijvoorbeeld ook meenemen", zegt de woordvoerder. "Of kijk naar de mogelijkheden die er zijn met bezorgdiensten van AH, Jumbo of Picnic."
PostNL blijft "in goed contact met de ouderenbond" over de toegankelijkheid van post voor senioren, zegt een woordvoerder van de bezorgdienst tegen NU.nl. Het weghalen van brievenbussen is voor de dienst een noodzakelijk kwaad. "Er wordt nu zoveel minder post bezorgd. Volgens de wet zijn we verplicht om die post binnen 24 uur te bezorgen. Als je dan elke dag langs lege of bijna lege brievenbussen moet rijden, is dat heel inefficiënt."
Schinkel wijst erop dat PostNL zelf bijdraagt aan het verdwijnen van de analoge postmarkt, nu weer met het weghalen van de brievenbussen. Het bedrijf heeft een monopolie op de bezorging van brievenbuspost in Nederland, legt hij uit. Maar het is een publieke dienst. Nu de winst daarop terugloopt, heeft PostNL geen prikkel meer om de posttarieven toegankelijk te houden. "Mocht de vraag naar post ooit weer opkomen, dan is er niet eens meer een infrastructuur om aan die vraag te voldoen", merkt Schinkel op.
De hoogleraar vindt dat kwalijk. "Vanuit maatschappelijk oogpunt is de postbezorging een wettelijke verplichting." Die publieke dienst is in handen van een particuliere onderneming, en die probeert de dienst nu af te bouwen. "Dat monopolie hadden we nooit moeten laten ontstaan. En we zouden als maatschappij zelf moeten besluiten wat we met de postdienst doen. Dat mag de particuliere uitvoerder niet op eigen houtje beslissen."
Source: Nu.nl economisch