schrijft elke week over een alledaags opvoedkundig probleem waarvoor ze een oplossing zoekt.
Van borstvoeding tot driftbuien – voor de eerste jaren van het ouderschap bestaan er talloze tips. Maar zodra die tropenjaren achter de rug zijn, rijst er een grotere, overkoepelende vraag: hoe creëer je met elkaar een fijn gezinsleven?
In zijn boek The Secrets of Happy Families beschrijft de Amerikaanse auteur Bruce Feiler hoe hij tijdens een familievakantie een breekpunt bereikte. Aan tafel zag hij zijn neefje onder de tafel stiekem scrollen op zijn telefoon. Toen hij daar iets van zei, beet zijn zus hem toe dat hij zich daar niet mee moest bemoeien. Opa brieste dat het vooral zíjn dochters waren die zich misdroegen, waarop oma riep dat geen van haar kleinkinderen manieren had. De boel explodeerde. Iedereen trok zich zwijgend terug.
Over de auteur
Anna van den Breemer schrijft over grote en kleine levensvragen voor de Volkskrant. In de opvoedrubriek ‘Iedereen doet maar wat’ behandelt ze elke week kwesties waar ouders tegenaan lopen. Ze publiceerde meerdere boeken, waaronder Alle ouders klungelen maar wat aan.
Het bracht Feiler bij de vraag: wat is de geheime saus die een gezin bij elkaar houdt? Welke ingrediënten maken een gezin sterk, veerkrachtig en gelukkig?
‘Er is geen kant-en-klare formule’, zegt ontwikkelingspsycholoog Steven Pont. Wel zijn er volgens de systeemtheorie drie onmisbare bouwstenen: binding, ordening en balans. Binding gaat over de mate van betrokkenheid. Hoe verbonden voel je je met elkaar? Pont maakt onderscheid tussen ‘los zand’- en ‘kluwengezinnen’. In een loszandgezin kun je gerust een verjaardag overslaan omdat je iets anders hebt. In een kluwengezin wordt dat gezien als verraad.
Verbondenheid moet niet ten koste gaan van vrijheid, waarschuwt Pont. ‘Dat je als lid van de familie Van Dijk bijvoorbeeld op voetbal móet, en ballet geen optie is. Dat is die balans tussen geven en nemen.’
Ordening draait erom dat ouders het voortouw nemen, ze staan boven hun kinderen en zijn niet hun beste vriendjes. ‘Mensen denken bij hiërarchie vaak aan macht, maar het gaat om macht én zorg. Dat biedt veiligheid.’
Sluit compromissen. Het creëren van een gezinscultuur is pittig omdat beide ouders andere ideeën meebrengen uit hun jeugd over hoe het hoort. ‘De een kreeg zakgeld tot zijn 12de en nam daarna een krantenwijk, de ander kreeg nog geld tijdens de studie.’ Als ouders moet je tot een eenduidig beleid komen en dat brengt spanningen met zich mee. ‘Het is mooi als je die middenweg niet ziet als verlies, maar als een belangrijke bijdrage aan de relatie.’
Conflicten horen erbij. Het gaat erom hoe je elkaar behandelt als het schuurt. ‘Een van de gouden regels is dat je elkaar heel laat en geen beledigende en kwetsende dingen zegt.’ Pont vergelijkt het met een radio. ‘Je hebt de zender en de volumeknop. Je punt kan nog zo raak zijn, als je de volumeknop op 9 zet, dan komt de boodschap niet over en beschadig je de relatie.’
Uit wetenschappelijke studies blijkt dat regelmatig samen eten als gezin positieve effecten heeft op het emotioneel welzijn van zowel kinderen als ouders. Een simpele tip om het gesprek te starten? Laat iedereen aan tafel zijn dag een cijfer geven.
Creëer je eigen rituelen. Pont verzon elke avond een verhaal over de kat Marriaans voor zijn zoons. ‘Dan vertelde ik: hij liep het pad af en toen... En dan verzonnen zij wat er gebeurde.’ Zo ontstond een uniek gezinsmoment. Ook samen sporten of spelletjes doen versterkt de band.
Is het slim om een manifest op te stellen waarin je vastlegt waar jullie gezin voor staat, zoals Bruce Feiler voorstelt? Dat kan leuk zijn, denkt Pont. ‘Maar het gezin is geen therapeutische leefgemeenschap. Het hoeft niet perfect. Als de gezinscultuur overwegend warm en responsief is, dan kom je al een heel eind.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant