Nederland blokkeert de verlenging van het EU-samenwerkingsprogramma met Israël omdat de humanitaire blokkade van Gaza strijdig is met het internationaal humanitair recht. Dat schrijft minister van Buitenlandse Zaken Caspar Veldkamp (NSC) in een brief aan EU buitenlandchef Kaja Kallas.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In de brief stelt Veldkamp dat de humanitaire blokkade van Gaza naar zijn mening een schending is van Israëls verplichtingen onder het internationaal humanitair recht ‘en daarmee van artikel 2 van het Associatieverdrag’. Dat artikel stelt dat de relaties tussen Israël en de EU gebaseerd zullen zijn op mensenrechten en respect voor democratische principes. Nederland wil een ‘evaluatie’ van de vraag of Israëls optreden binnen artikel 2 valt en houdt tot die tijd verlenging van het gezamenlijke EU-Israël actieplan dat voortvloeit uit het associatieverdrag tegen.
Veldkamp verwijst daarbij expliciet naar de blokkade, die ‘niet overeenkomstig de provisionele maatregelen’ van het Internationaal Gerechtshof is en de ‘al verschrikkelijke humanitaire situatie verslechtert’. Hij noemt ook de plannen voor een grotere militaire operatie, uitspraken van ministers die duiden op ‘een (her)bezetting van delen van Gaza, Syrië en Libanon’.
Ook is de minister kritisch over Israëls plan zelf de distributie van hulp ter hand te nemen. Volgens Veldkamp overwegen verschillende andere EU-landen zijn initiatief te steunen. Woensdag kan de kwestie aan de orde komen tijdens informeel overleg van de ministers van Buitenlandse Zaken van EU-landen in Warschau.
De brief bevat de scherpste veroordeling van het Israëlisch optreden in Gaza van een Nederlands kabinet tot nu toe en past volgens Veldkamp in een reeks maatregelen waarin het kabinet daartegen zijn onvrede heeft geuit. Zo werd onlangs de Israëlische ambassadeur op het matje geroepen, werden de regels voor de export van strategische goederen verscherpt, uitstel van behandeling van een defensie-overeenkomst met Israël.
Ook is Nederland voortrekker, met Frankrijk, voor nieuwe sancties tegen gewelddadige Israëlische kolonisten op de Westoever en heeft het initiatieven genomen om vanuit de EU Israël aan te spreken op de humanitaire situatie. En vorige week diende het (net als acht andere EU-landen) een verklaring in bij het Internationaal Gerechtshof inzake een advies dat het hof gaat opstellen over Israëls verplichtingen ten aanzien van de VN en andere internationale organisaties op de bezette gebieden.
Vanuit de linkse oppositie in de Tweede Kamer is er al langere tijd felle kritiek op de ‘pro-Israëlische opstelling’ van het kabinet, dat ‘verlamd’ zou worden door de zeer pro-Israëische PVV-leider Geert Wilders. Ook hulporganisaties en mensenrechtenorganisaties zijn zeer kritisch over de Nederlandse opstelling.
Onlangs voegde het CDA zich bij het koor critici en vroeg het kabinet ‘duidelijker stelling te nemen’. De recente dodelijke aanval op vijftien Palestijnse hulpverleners die vervolgens in een massagraf gedumpt werden, is volgens het CDA ‘een pijnlijk bewijs dat de regering Netanyahu het internationaal recht met voeten treedt’. ‘Onze solidariteit met Israël mag geen vrijbrief zijn voor stilzwijgen over oorlogsmisdaden’, schreven Henri Bontenbal en Derk Boswijk in een opiniestuk voor Trouw.
Geert Wilders zelf reageerde woensdagochtend op X op Veldkamps brief aan Kallas: ‘Zwakke minister kiest de kant van anti-Israël demonstranten.’ Wilders heeft al eerder zijn onvrede laten blijken over de te weinig pro-Israëlische koers van de coalitie waarin zijn partij de grootste is, maar die kritiek wordt meestal geuit op sociale media. Bij menig commissiedebat over de kwestie is de PVV afwezig.
In zijn brief aan hoge vertegenwoordiger Kallas schrijft Veldkamp ook dat zijn zorgen over Israëls optreden op geen enkele manier afbreuk doen aan de Nederlandse solidariteit met en steun voor Israël en zijn volk. Maar de minister zegt tevens ‘standvastig’ te zijn in zijn geloof dat de EU ‘een proactieve en vastberaden opstelling moet innemen in het bevorderen en waarborgen van democratische waarden, fundementele rechten en de rechtsstaat.’
De oppositie toont zich woensdag niet onder de indruk. Derk Boswijk reageert op X: ‘Veldkamp gaat eindelijk een door hem ontraden maar toch aangenomen motie uit maart (!) van Kati Piri en mijzelf uitvoeren. Ondertussen is de situatie verder verslechterd. Het is goed dat er iets gebeurt maar dit is erg laat en erg weinig.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant