De Russische president Vladimir Poetin heeft de luchthaven van Volgograd hernoemd tot Stalingrad. Hij durft het niet aan om ook de stad weer te vernoemen naar dictator Jozef Stalin, want de inwoners en de kerk zijn tegen.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne.
Poetin staat al jaren onder druk van communisten om Volgograd te veranderen in Stalingrad, de naam die de stad droeg van 1925 tot 1961. Zij vinden dat de oude naam eer doet aan de strijd die het Rode Leger er leverde in de Tweede Wereldoorlog. De Slag om Stalingrad, waarbij binnen een halfjaar twee miljoen mensen sneuvelden, is de bloedigste slag in de wereldgeschiedenis. Bovendien zijn de communisten fervente bewonderaars van Stalin.
De naamswijziging is net op tijd voor komende vrijdag, de dag waarop Rusland de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland viert. Afgelopen woensdag bevestigden bouwvakkers de bloedrode kapitalen ‘STALINGRAD’ op het glazen exterieur van de luchthaven. Het vliegveld heeft nu een ‘trotse, moedige en heldhaftige’ naam, zei Andrej Botsjarov, de gouverneur van Volgograd en de aanvoerder van de campagne om de naam Stalingrad te herstellen.
Maar ‘vliegveld Stalingrad’ is een compromis. President Poetin laat Stalin weliswaar in schoolboeken vereren als oorlogswinnaar en als de man die in recordtempo de industrialisatie van de Sovjet-Unie doorvoerde, maar hij is zich ervan bewust dat niet alle Russen positief denken over Stalin, die twintig miljoen Sovjetburgers liet opsluiten in goelagkampen en honderdduizenden mensen liet executeren tijdens de Stalin-terreur. Volgograd hernoemen tot Stalingrad gaat Poetin vooralsnog te ver.
Uit peilingen blijkt dat de inwoners liever vasthouden aan de huidige naam, die naar de rivier door de stad verwijst en werd ingevoerd tijdens de de-stalinatie onder Sovjet-leider Nikita Chroesjtsjov. Twee derde is tegen de naam Stalingrad, bleek in 2023 uit een onderzoek van een staatspeilbureau. Ondanks zijn eigen autocratische leiderschap is Poetin in dit geval huiverig om tegen de wil in te gaan van de inwoners van Volgograd. Hij zei woensdag op de Russische staatstelevisie de hernoeming van de stad wel te zullen overwegen, maar niet voordat de inwoners zijn geraadpleegd.
Naast tegenstand van de bevolking moet Poetin rekening houden met tegenstand van de orthodoxe kerk, een machtig instituut dat slechte herinneringen heeft aan de repressie van gelovigen door Sovjetleiders. Kirill Ivanov, een aartspriester in Sint-Petersburg, uitte deze week zijn afschuw over de toenemende publieke verering van communisten. ‘Binnenkort marcheren we waarschijnlijk weer met rode vlaggen bij parades en hebben we op scholen weer Pioniers, Komsomol en Kleine Oktobristen (communistische jeugdorganisaties, red.). Het Rode Project is in volle gang’, aldus Ivanov in een video op YouTube.
Maar de geestelijke zegt zich neer te leggen bij vliegveld Stalingrad. ‘Ik had de naam van de tiran niet in de naam van een luchthaven willen zien, maar het is een goed compromis om te voorkomen dat de hele stad wordt hernoemd.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant