Terwijl rechters in Den Haag zich buigen over de vraag of Israël voedsel en medicijnen moet toelaten, wordt de situatie in Gaza met de dag nijpender. Nederland houdt zich intussen op de vlakte.
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Als de dertien rechters van het Internationaal Gerechtshof (ICJ) woensdag stipt om 10 uur de rechtszaal betreden, zijn in Gaza die ochtend al zeker 23 doden gevallen door Israëlische bommen. Maar daarover gaat het vandaag niet in het Haagse Vredespaleis.
De rechters buigen zich over de vraag of Israël het internationaal recht schendt door Gaza af te sluiten van humanitaire hulp. De Algemene Vergadering van de Verenigde Naties heeft in december om een ‘adviserende opinie’ daarover gevraagd, nadat Israël de activiteiten van de VN-hulporganisatie UNRWA in Israël en Palestina had verboden.
Dat verzoek kwam dus voordat Israël op 2 maart eenzijdig het staakt-het-vuren met Hamas schond en de bombardementen op Gaza hervatte. Voordat Israël vijftien hulpverleners executeerde en alle invoer van voedsel en medicijnen verbood. En voordat de Amerikaanse president Donald Trump en zijn Israëlische ambtgenoot Benjamin Netanyahu er publiekelijk over fantaseerden Gaza etnisch te zuiveren en om te toveren tot vakantieparadijs.
Gezien die context is het niet verwonderlijk dat er deze week elke dag demonstranten op het plein voor het Vredespaleis staan. ‘Dit is een poppenkast’, zegt de 47-jarige Imam (‘liever geen achternaam in de krant’), van het Rotterdam Palestina Comité. ‘We weten allang dat Israël oorlogsmisdaden begaat. Het is tijd dat de wereld actie onderneemt.’
Binnen in de rechtszaal, onder een gigantisch olieverfschilderij van Paul-Albert Besnard, La Paix et la Justice genaamd, zitten de delegaties die vanochtend spreken. Veertig VN-lidstaten maken gebruik van de mogelijkheid hun standpunt voor de rechters uiteen te zetten, het hof heeft daarvoor de hele week uitgetrokken. Nederland is, net als Israël zelf, afwezig.
Nederland heeft wel een schriftelijke zienswijze ingestuurd, maar beperkt zich daarin tot een algemene interpretatie van internationaal recht, zonder Israël of Palestijnen te benoemen. ‘Het toepassen op de feiten is aan het Internationaal Gerechtshof’, verklaart een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken desgevraagd.
Het Nederlandse document vormt daarmee een schril contrast met de schriftelijke bijdragen van andere landen, waaronder ook EU-lidstaten als België, Ierland, Spanje en Frankrijk. Die gaan wel uitgebreid in op de situatie in de bezette gebieden, en benoemen Israël als bezettingsmacht en het recht van de Palestijnen op soevereiniteit.
Mirte Bosch, humanitair expert bij Oxfam Novib, een van de hulporganisaties die de noodklok luidt over de toestand in Gaza, vindt de bijdrage en de afwezigheid van Nederland teleurstellend. ‘Dit was een kans om Israël publiekelijk aan te spreken op het schenden van internationaal recht. Dat Nederland die kans laat schieten is extra pijnlijk nu Israël honger inzet als oorlogswapen.’
Amerika is woensdag als eerste aan de beurt om de rechters toe te spreken. ‘Israël heeft een legitiem veiligheidsbelang’, stelt Joshua Simmons, de juridisch vertegenwoordiger van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. ‘De VS steunen humanitaire hulp aan de Gazastrook, maar met de garantie dat dit niet wordt misbruikt door een terroristische organisatie.’
Hiermee echoot Simmons de bewering van Israël dat ‘Hamas met geweld hulpgoederen in beslag neemt en deze tegen hoge prijzen aan de bevolking verkoopt’. Simmons herhaalt ook de ongefundeerde Israëlische beschuldigingen dat UNRWA, in 1949 in het leven geroepen om hulp te bieden aan de ruim 700 duizend Palestijnen die bij de oprichting van Israël het jaar ervoor werden verdreven, structureel zou samenspannen met Hamas.
Een uur later wijst de Franse vertegenwoordiger Diégo Colas erop dat er al 418 hulpverleners zijn vermoord in Gaza. Hij somt een reeks wetsartikelen op waaruit zou blijken dat Israël de plicht heeft hulpverleners te beschermen. ‘Israël moet de restricties voor humanitaire hulp per direct opheffen’, aldus Colas.
In de koffiepauze lopen delegatieleden naar buiten, roken een sigaret en scrollen wat op hun telefoons. Op liveblogs van internationale media is te zien hoe opnieuw bommen vallen op tentenkampen in Gaza. Er zijn berichten over ernstig ondervoede kinderen, over Gazanen die noodgedwongen vervuild water drinken en over de hongersnood die onafwendbaar lijkt als Israël de vrachtwagens met voedsel en medicijnen niet doorlaat.
Op het plein voor het paleis staan intussen tientallen Aziatische toeristen selfies te maken. ‘Free Palestine’, roept de 45-jarige Nassima hen toe, zwaaiend met een Palestijnse vlag. Net als Imam is ze verbonden aan het Rotterdam Palestina Comité en wil ze liever niet met achternaam in de krant. ‘We zijn in Nederland geboren en getogen’, zegt Nassima, ‘maar we schamen ons diep voor dit land.’
‘Nederland is medeplichtig’, aldus de tekst die Imam op haar protestbord heeft geschreven. ‘Den Haag is zogenaamd de stad van mensenrechten’, zegt ze, ‘maar Nederland blijft Israël als bondgenoot zien en levert wapenonderdelen waarmee Palestijnen worden vermoord.’ Nassima knikt en veegt de tranen achter haar zonnebril weg. ‘Ik ben zo ontzettend verdrietig. Ik wil gewoon dat deze genocide stopt.’
In de rechtszaal gaan de hoorzittingen in gestaag tempo verder. Eerst Hongarije en Indonesië, na de lunch spreken onder meer Turkije, Jordanië en Luxemburg. Vrijdag is de laatste dag, naar verwachting komen de rechters daarna binnen enkele maanden met hun niet-bindende advies. ‘We hebben geen enkele illusie dat Israël zich daar iets van zal aantrekken’, zegt Bosch van Oxfam Novib.
Want ook eerdere uitspraken en adviezen van het ICJ heeft Israël naast zich neergelegd. ‘Nederland en andere landen moeten daar consequenties aan verbinden’, vindt Bosch. ‘Bijvoorbeeld door economische drukmiddelen in te zetten. Nu is Israël ongestraft een volk aan het uithongeren.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant