De eerste tijd in het ambt genieten presidenten doorgaans van hun wittebroodsweken. Zo niet Donald Trump, die in zijn eerste honderd dagen als een tornado tekeer gaat. Welke beloftes heeft hij waargemaakt en welke lukten (nog) niet?
Door Thomas Rueb
Donald Trump markeert zijn mijlpaal met een pet. Op de 94ste dag van zijn tweede termijn als president, afgelopen donderdag, verschijnt tussen zijn officiële merchandise een gloednieuw accessoire: een rode pet, uiteraard Made In America, met voorop ‘Trump 2028’. De president sorteert opzichtig voor op een potentiële, onwettige derde termijn. ‘De toekomst is rooskleurig’, vermeldt de begeleidende tekst.
Zoon Eric Trump met de nieuwe pet.
Trumpstore.com
De nieuwskoppen schrijven zichzelf. Juristen, wetenschappers en Democraten reageren in de media verbijsterd. Republikeinen wuiven de gedachte weg. Maar allemaal lijken ze één ding vergeten: dit is niet nieuw. Trump doet, gewoon, wat hij tijdens zijn campagne al aankondigde.
In het voorjaar van 2024 – hij was nog niet eens formeel genomineerd als kandidaat – begon Trump al over een mogelijke derde termijn. Een grap, werd destijds gezegd. ‘Neem Trump serieus, maar niet letterlijk’, luidde immers het bekende adagium in Washington, een relict uit zijn weinig vruchtbare eerste termijn.
Maar dat tijdperk is voorbij.
Deze woensdag viert Trump zijn honderdste dag als president. In die tijd nam hij een ongekend aantal besluiten, veelal per decreet, met ingrijpende gevolgen voor democratie, rechtsstaat, bureaucratie en de internationale orde. In slechts honderd dagen heeft Trump zijn land, en mogelijk de wereld, voorgoed veranderd.
Reuters
Zijn tegenstanders lijken overweldigd. De buitenwereld reageert steevast geschokt. Maar vrijwel alles wat Trump nu doet, hadden zij van mijlenver kunnen zien aankomen.
Justitie inzetten tegen politieke tegenstanders. Studenten uitzetten wegens vermeende sympathieën voor Gaza. Een handelsoorlog tegen de halve wereld. Ministeries ontmantelen, universiteiten afpersen, gratie verlenen aan gewelddadige Capitoolbestormers en migranten zonder proces gevangen zetten – zelfs Trumps controversieelste beleid is, uiteindelijk, te herleiden naar zijn campagnebeloften. De president volgt het plan.
In beweging
Trump dreigt afgelopen campagne herhaaldelijk tegenstanders justitieel te zullen onderzoeken, vervolgen of opsluiten. Tientallen voorbeelden noemt hij, onder wie voorgangers Joe Biden en Barack Obama, aanklager Jack Smith en oud-senator Liz Cheney. Per decreet geeft hij op 9 april justitie opdracht om een onderzoek te beginnen naar twee ambtenaren die hem tijdens zijn eerste termijn dwarsboomden.
Nagekomen
Op 6 januari 2021 bestormden duizenden Trump-supporters het Capitool in Washington. Vele honderden werden veroordeeld. De dag van zijn inauguratie verleent Trump nagenoeg elk van hen gratie. ‘Ze verwachten het’, aldus Trump, seconden na het zetten van zijn handtekening. Uren later stromen de gevangenissen leeg.
In tegenstelling tot zijn eerste termijn heeft Trump geen schil van zacht verzet om zich heen. Waar adviseurs en medewerkers eerder tegengas gaven, en in uitzonderlijke gevallen zijn wensen negeerden, weet de president zich ditmaal omringd door loyalisten. Binnen het Witte Huis klinkt nauwelijks nog nee.
Intussen laat de politiek zich vrijwillig macht afhandig nemen. Liever dan hun meerderheid gebruiken voor wetgeving, stappen Republikeinen in het Congres opzij om Trump per decreet te laten regeren. Ongehinderd kan Trump ongekende vaart maken.
Nagekomen
‘Tarief is het mooiste woord uit het woordenboek’, zegt Trump steevast. Tijdens zijn campagne belooft Trump om importtarieven op te leggen aan vijanden én bondgenoten. Begin april kondigt Trump een handelsoorlog af tegen nagenoeg de hele wereld. Hoewel hij de meeste tarieven vervolgens uitstelt, blijft een universeel handelstarief van 10 procent in stand.
Maar een kritiekloos partijapparaat leidt doorgaans niet tot zorgvuldig bestuur. Trump regeert met botte bijl. En dat niet alleen: hij zwalkt. Beleid dat de president vol bombarie aankondigt, maakt hij dagen later weer ongedaan. Dat beginnen zijn kiezers ook te merken.
Presidenten genieten hun eerste maanden doorgaans van hun wittebroodsweken. Populairder dan tijdens die periode worden ze zelden. Maar Trumps waardering, na een vliegende start, is afgelopen weken ronduit gekelderd.
Eenmaal in de praktijk gebracht blijken zijn verkiezingsbeloften aanzienlijk minder populair dan in de campagne. Trump beloofde de ‘massadeportatie’ van ongedocumenteerde migranten, maar zijn buitenwettelijke uitzettingsbeleid – zonder proces verdwijnen inwoners in buitenlandse gevangenissen – gaat de meeste kiezers te ver.
Nagekomen
Trump belooft een verregaande militarisering van de grens met Mexico. Tijdens zijn eerste maand stuurt de president de eerste militairen naar de zuidgrens, half april draagt Trump de controle van een deel van het grensgebied per decreet over aan het Amerikaanse leger.
Trump beloofde een ideologische zuivering van de federale overheid. Maar de kettingzaag die miljardair Elon Musk door de instituties haalt, met gevolgen die door het hele land voelbaar zijn, wordt door een meerderheid van kiezers afgekeurd.
Volgens een peiling door The New York Times van vorige week beschouwt 66 procent van de Amerikanen deze tweede termijn als ‘chaotisch’, 59 procent noemt Trumps beleid zelfs ‘eng’. Het gemiddelde waarderingscijfer voor de president is gedaald van ruim over de helft tot 42 procent. Ter vergelijking: zijn impopulaire voorganger Joe Biden ontving na honderd dagen nog 59 procent waardering.
Trumps grootste pijnpunt is de economie. Hier botsen twee beloften frontaal op elkaar: importtarieven én lagere prijzen. Trump zou de prijzen ‘vanaf dag één’ verlagen, inflatie ‘beëindigen’ en de sterkste economie optuigen ‘die de wereld ooit heeft gezien’. Maar hij legt ook, zoals beloofd, ongekende heffingen op import. Daardoor stijgen de prijzen, wankelt de markt en komt zelfs een recessie in zicht.
Niet nagekomen
‘Vanaf dag één zal ik Amerika weer betaalbaar maken’, belooft Trump afgelopen zomer tijdens rally in Montana. Dit is zijn grootste belofte, in de campagne keer op keer herhaald. Maar eenmaal president doet hij het tegenovergestelde. De wereldwijde handelsoorlog die Trump ontketent, met ongekend hoge importtarieven, maakt goederen voor Amerikanen duurder.
Niet nagekomen
Inflatie was de achilleshiel van Joe Biden. Hoewel hij de economie wegstuurde van een voorspelde recessie, bleven de prijzen maar stijgen. ‘Ik beëindig inflatie’, zweert Trump eind oktober in Michigan. Dat lijkt niet te lukken. Volgens vrijwel elke economische analyse dreigt Trumps handelsbeleid precies het tegenovergestelde te doen.
‘De peilingen zijn nep’, schrijft Trump maandag – dag 98 – op sociale media. ‘Het gaat GEWELDIG, beter dan ooit.’ Grote zorgen maakt hij zich ogenschijnlijk niet. Trump heeft nog zo’n 1.360 dagen te gaan en kan daarna, bij wet, niet worden herkozen.
Maar toch is er die pet.
Niet nagekomen
Het was een grootse belofte. Trump zou de oorlog in Oekraïne ‘binnen 24 uur beëindigen’ of zelfs, zoals hij tijdens een speech in Detroit beloofde, vóór het begin van zijn presidentschap. Dat is nog altijd niet gebeurd. De VS zinspelen zelfs om zich terug te trekken uit de onderhandelingen als er niet snel een doorbraak volgt.
Nagekomen
‘Eén ding dat ik zal doen,’ bezweert Trump in mei 2024, ‘is elke student die demonstreert het land uitzetten.’ Daar is zijn regering inmiddels mee begonnen. Honderden buitenlandse studenten zijn reeds uit de VS verwijderd, geldige visa ten spijt, wegens vermeende deelname aan protesten tegen de oorlog in Gaza.
Nagekomen
‘Drill, baby, drill’ luidt één van Trumps favoriete campagneslogans. Als president zou hij de noodtoestand uitroepen rond de Amerikaanse energietoevoer. Op 20 januari deed hij dat per decreet. Of Trump inderdaad meer gaat pompen dan Biden, moet nog blijken. Zijn handelsoorlog heeft de olieprijs flink doen kelderen, wat Amerikaanse producenten juist geneigd maakt om minder te pompen.
In beweging
Elke baby die binnen de grenzen van de VS wordt geboren, mag zich Amerikaan noemen. Trump beloofde daar een einde aan te maken. Als een van zijn eerste besluiten tekent de kersverse president een decreet waarin hij dit birthright citizenship beëindigt voor ongedocumenteerde migranten. Vermoedelijk kan geen president zo’n besluit eigenhandig nemen. De zaak dient momenteel bij het Hooggerechtshof.
Nagekomen
Deze belofte komt Trump niet één, maar twee keer na. Tijdens zijn eerste termijn trok Trump zich al eens terug uit het Klimaatakkoord van Parijs. Biden sloot zich weer aan. Op de eerste dag van zijn tweede termijn trekt Trump zich weer terug. Ditmaal doet hij hetzelfde bij de Wereldgezondheidsorganisatie.
Nagekomen
‘Bij dezen vraag ik om de doodstraf voor elke migrant die een Amerikaanse burger doodt’, buldert Trump in oktober tijdens een verkiezingsbijeenkomst. Als president houdt hij zich aan zijn woord. Op zijn eerste dag tekent Trump een decreet waarin hij justitie verzoekt om vaker de doodstraf te eisen, in het bijzonder tegen ongedocumenteerde migranten. Of dat al gebeurt, is onduidelijk.
Niet nagekomen
Midden in de campagne wordt Trump in de verdediging gedreven. Een conservatieve rechter verbiedt ivf in de staat Alabama, tot zorg en woede van veel Amerikanen. Na dagen schipperen doet Trump een onverwachte belofte. ‘De Trump-regering of je verzekeraar’, stelt de kandidaat, ‘zal betalen voor alle kosten die bij ivf komen kijken.’ Die belofte houdt Trump niet. Op 18 februari tekent de president slechts een decreet dat ivf voor sommige Amerikanen goedkoper moeten maken. Hoe wordt niet gespecificeerd.
Nagekomen
Op 17 maart tekent president Trump een decreet waarmee hij een populaire belofte nakomt: de laatste stapel documenten rond de moord op John F. Kennedy komt beschikbaar, goeddeels ongeredigeerd. Tot verdriet van complotdenkers blijven grote openbaringen vooralsnog uit.
President Donald Trump is deze week honderd dagen aan de macht. In die periode liet hij miljardair Elon Musk de bijl zetten in de Amerikaanse overheid. Wat heeft diens Doge-departement tot dusver bereikt? En wat is het einddoel?
Donald Trump staat dinsdag stil bij zijn eerste 100 dagen als 47ste president van de Verenigde Staten tijdens een massabijeenkomst in Macomb County (Michigan). Valt er wat te vieren? Of juist te treuren? Amerikadeskundigen over Trumps veelbesproken presidentschap.
Harvard heeft de naam van zijn DEI-afdeling, oftewel diversity, equity and inclusion, veranderd. Het departement dat gelijkwaardigheid aan de prestigieuze universiteit moet bevorderen, draagt sinds deze week de algemenere naam ‘afdeling voor community en campusleven’.
Source: Volkskrant