Tijdens de Nationale Herdenking op de Dam organiseren ambtenaren en oud-diplomaten een alternatieve dodenherdenking onder de noemer ‘4 mei inclusief’. Daar worden alle slachtoffers herdacht van genocide, oorlog, vervolging en onderdrukking, ‘mede door toedoen of nalaten van de Nederlandse overheid’.
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant.
Halverwege het gesprek breekt de stem van oud-diplomaat Tessa Terpstra (55). ‘Ik word er nu al emotioneel van, en ik heb niet eens familie in Gaza, of in een oorlogssituatie gezeten.’
Verdriet over het leed in Gaza, maar ook over ‘de trend van ontmenselijking, het afbouwen van internationale hulp, de manier waarop we omgaan met vluchtelingen’, ziet Terpstra, tegenwoordig hulpverlener, bij veel mensen om zich heen. Voor dat gevoel moet ruimte zijn tijdens dodenherdenking op 4 mei, bepleit zij samen met andere oud-diplomaten en ambtenaren.
Daarom organiseren zij een alternatieve herdenking op de Koekamplaan in Den Haag: ‘4 mei inclusief’. Vanaf zeven uur spreken daar onder anderen Mustafa Hadziibrahimovic, die de oorlog in Bosnië ontvluchtte, Mohammed Zaanoun, die onlangs Gaza ontvluchtte, en Holocaust-overlevende Hedy d’Ancona. Om acht uur, tegelijk met de Nationale Herdenking, volgen twee minuten stilte.
Tijdens de Nationale Herdenking worden ‘allen’ herdacht die zijn omgekomen of vermoord, ‘zowel tijdens de Tweede Wereldoorlog en de koloniale oorlog in Indonesië, als in oorlogssituaties en bij vredesoperaties daarna’. Waarom is dat volgens u niet genoeg?
‘Die tekst klinkt misschien inclusief, maar als je de interpretatie van het Comité 4 en 5 mei leest, zie je dat de passage over ‘oorlogssituaties en vredesoperaties daarna’ slaat op Nederlandse militairen die na de oorlog zijn omgekomen.
‘Maar het grootste probleem is dat de vertegenwoordigers die daar staan, de daad niet bij het woord voegen. Zeggen ‘dit nooit meer’ terwijl we al anderhalf jaar een genocide in Gaza steunen, is gewoonweg hypocriet.’
Waarom moet deze herdenking op hetzelfde moment plaatsvinden?
‘Omdat de herdenking op 4 mei van iedereen is.’
Tegenstanders noemen het onsmakelijk om de aandacht af te leiden van de Holocaust, die dan centraal staat.
‘Tijdens deze herdenking staan we ook stil bij de Holocaust. Wat is er onsmakelijk aan om naast stilstaan bij het verleden, ook stil te staan bij het heden?’
Mensen zijn bang dat de boodschap verwatert.
‘Ik vind dat echt ongelofelijk. Als het je ernst is dat dit nooit meer gebeurt, moet je de actualiteit onder ogen zien. Juist uit respect voor de slachtoffers van de Holocaust, juist omdat we gezegd hebben: ‘dit nooit meer’, en we nu verdorie een genocide naast de deur hebben, is het belangrijk daarbij stil te staan.
‘Wij willen – en dat wil het Comité ook – dodenherdenking relevant houden. Nou, dat kan door ons te realiseren dat het niet alleen iets van tachtig jaar geleden is, het is iets dat nu om ons heen plaatsvindt, en waar we zelf invloed op hebben. Het is geen concurrentie, het is en en.’
Jullie hebben deze actie niet opgetuigd naar aanleiding van de oorlog in Soedan, waar in het memorandum ook geen aandacht voor is. Wat maakt dat jullie die urgentie door Gaza wel voelen?
‘Bij Soedan hebben we als Nederland geen directe betrokkenheid. Er is onvoldoende aandacht voor die oorlog, maar er is geen sprake van Nederlandse medeplichtigheid.
‘Deze actie komt voort uit buikpijn van de hypocrisie. En het is niet een klein groepje mensen dat die buikpijn voelt. Kijk naar de recente peiling van Ipsos I&O waaruit blijkt dat mensen steeds minder achter het regeringsbeleid ten aanzien van Israël staan.’
De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid acht de kans klein dat er een verstoring van de Nationale Herdenking zal plaatsvinden. In tegenstelling tot vorig jaar treft Amsterdam daarom geen extra maatregelen vanwege de spanningen over Israël en Gaza, maakte burgemeester Femke Halsema eerder deze week bekend.
Is de alternatieve herdenking ook bedoeld als een soort ventiel, zodat mensen die anders mogelijk met een spandoek op de Dam zouden verschijnen, bij jullie terechtkunnen?
‘Nee. Het is een stille, ingetogen herdenking, geen moment voor politieke statements. We vragen mensen om geen vlaggen en spandoeken mee te nemen, maar een bloem.
‘Ik denk wel dat het een helende werking kan hebben. Ik verwacht van mezelf dat ik diep ontroerd, zelfs in tranen zal zijn. En dat ik er veel aan zal hebben om om me heen te kijken en te zien hoeveel andere mensen dat ook zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant