Donald Trump staat dinsdag stil bij zijn eerste 100 dagen als 47ste president van de Verenigde Staten tijdens een massabijeenkomst in Macomb County (Michigan). Valt er wat te vieren? Of juist te treuren? Amerikadeskundigen over Trumps veelbesproken presidentschap.
‘Ik werd door God gered om Amerika weer groot te maken.’ Met deze verwijzing naar de moordaanslag die hij vorig jaar tijdens een campagnebijeenkomst in Pennsylvania overleefde, begon Donald Trump op 20 januari aan zijn tweede Amerikaanse presidentschap. Geen dag is sindsdien voorbijgegaan of de wereld is getuige hoe de 47ste president van de Verenigde Staten als een zelfverklaarde messias zijn eigen ego streelt, vijanden waarschuwt en bedreigt of jarenlange Amerikaanse bondgenoten tot op het bot afzeikt.
En te midden van alle dagelijkse ophef strooit Trump met een duizelingwekkende reeks presidentiële decreten, richtlijnen, ontslagbriefjes en beleidswijzigingen, die soms zelfs te veel zijn voor de samenstellers van de speciale sites die kranten als The New York Times en The Guardian hebben opgezet om de belangrijkste ontwikkelingen te volgen op weg naar Trumps 100ste dag in functie op 30 april.
Never a dull moment dus sinds The Donald (sommigen noemen hem liever een bullebak of een dictator) opnieuw zijn intrek nam in het Witte Huis. Maar wat heeft Amerikadeskundigen het meest verbaasd, of misschien wel verbijsterd, in de eerste 100 dagen van Trumps terugkeer?
Koen Petersen, politicoloog en Amerikanist, schreef Einddoel Witte Huis. Hoe de Amerikanen hun president kiezen:
‘Amerika had geen nieuwe wetten nodig, maar een nieuwe president.’ Zo karakteriseerde Donald Trump zijn presidentschap in de eerste weken van zijn tweede termijn. Inmiddels heeft hij Amerika en de wereld in een achtbaan gestort waarvan we moeten afwachten of de uitkomst positief of desastreus zal zijn.
‘Trump is ‘an old man in a hurry’, want effectief heeft hij slechts een slordige 750 dagen om zijn plannen te realiseren. Na de tussentijdse verkiezingen op 3 november 2026 wordt hij elke dag irrelevanter. Dan verliest hij waarschijnlijk zijn meerderheid in het Huis van Afgevaardigden en start de officiële strijd om zijn opvolging.
‘Trump maakt de inschatting dat hij met een ‘gewone’ aanpak geen buitengewone resultaten kan boeken. Daarom kiest hij brutaal en goed voorbereid voor een confrontatie zoekende benadering waarmee hij - met snelle presidentiële decreten in plaats van trage wetgeving - Washington op stelten zet. Hiermee zoekt hij nadrukkelijk de constitutionele grenzen van zijn bevoegdheden op, en wacht hij af of hij uiteindelijk door het Hooggerechtshof wordt teruggefloten.
‘Barack Obama zei ooit: verkiezingen hebben gevolgen, en Trump demonstreert dit in zijn eerste 100 dagen. Gretig slingert hij de sloopkogel door de federale overheid, de internationale rechtsorde en de wereldeconomie om die fundamenteel te hervormen. Maar hij wekt ook de indruk hiermee persoonlijk wraak te willen nemen op iedereen die hem sinds 2016 heeft dwarsgezeten - een dubieuze drijfveer.
‘Tachtig procent van de Amerikanen vond bij de start van Trumps presidentschap dat hun land op het verkeerde spoor zat en verandering daarom keihard nodig was. Die verandering hebben zij gekregen. Maar na honderd dagen is het nog te vroeg om vast te stellen of dit de verandering is die zijn kiezers op hun wensenlijst hadden staan.’
Bianca Pander, Amerikanist en partner bij campagnebureau BKB:
‘Donald Trump doet wat hij beloofde tijdens zijn campagne: importheffingen invoeren en mensen het land uitzetten. De snelheid en incompetentie waarmee decreten en acties worden uitgevoerd en het gebrek aan weerstand vanuit zijn eigen partij verraste mij toch wel. In minder dan honderd dagen bevinden we ons in een serieuze constitutionele crisis.
‘Trump treedt keer op keer wetten met voeten en trekt ongrondwettelijke macht naar zich toe. De Republikeinse partij kust ondertussen massaal de ring van de zelfbenoemde Koning Trump uit angst voor politieke gevolgen, zoals senator Lisa Murkowski van Alaska onlangs toegaf aan haar boze kiezers.
‘Enige lichtpuntje is dat het verzet eindelijk iets van vorm krijgt. Amerikanen protesteren op straat, confronteren lokale leiders of sluiten zich aan bij evenementen als de Oligarchy Tour van Alexandria Ocasio-Cortez en Bernie Sanders, omdat ze de openlijke corruptie zat zijn. Of de 25-urige marathon- verzetsspeech van senator Cory Booker van New Jersey.
‘Waar we op moeten letten de komende tijd, is of een aantal Republikeinen genoeg moed verzamelen om hun controlerende rol terug te pakken en niet de macht uit handen blijven geven.’
Willem Post, verbonden aan Instituut Clingendael en auteur van De ziel van Amerika, democratie op drift:
‘Franklin D. Roosevelt kwam in 1933 Washington binnen. Overal wanhoop. Bijna 25 procent werklozen. Een snelle chirurgische New Deal-ingreep was nodig. In honderd dagen moest de accu van Amerika weer worden opgeladen. Vanaf dag één zag je dat de lampjes ’s avonds brandden in de Amerikaanse ministeries. Zovelen wilden overwerken voor de goede zaak. Er was opeens een nieuw elan. Happy Days are here again, speelden de jazzbands. Roosevelt blies weer hoop in de maatschappij.
‘Trump schudt naar eigen zeggen ook opnieuw de kaarten. Maar hij blaast juist vrees in de Amerikaanse samenleving. Kritische journalisten, rechters, eigenlijk alle tegenstanders zijn vijanden van de staat.
‘Wat mij als Europeaan nog het meest verbijstert, is de snelheid waarmee begrippen als liberale wereldorde en de rechtsstaat in de prullenbak worden gesmeten. Er was altijd een spanningsveld tussen Amerika als hoeder van de democratie én als supermacht op veiligheidsgebied. Maar hoe dan ook, van George W. Bush tot en met Obama-Biden: de democratie bleef overeind en Europese landen waren geestverwanten.
‘Nu is Europa in een mum van tijd een verloren woke werelddeel. We zijn terug in eind 19de eeuw: het obscure tijdperk van Gewapende Vrede en Realpolitiek. MAGA-historicus Curtis Yarvin schrijft dat de VS, China en Rusland hun eigen invloedssferen hebben. Amerika (met Canada en Groenland) voor Amerika! En Europa? Niks mis mee als Poetin dat gebied tot het Britse Kanaal zal beheersen.’
Manon Portos Minetti, Amerikanist, historicus en PhD. kandidaat bij de Universiteit Leiden:
‘Kijkend naar de geschiedenis van de VS en de blauwdrukken die we konden vinden in Project 2025 en Trumps eigen mediaretoriek is verbazing over wat de afgelopen honderd dagen is gebeurd niet mijn eerste reactie. Deze keer is hij voorbereid ten strijde gegaan en Make America Great Again is duidelijk mainstream geworden.
‘In de eerste honderd dagen Trump hebben we de nieuwste opleving gezien van het zich eeuwig herhalende spel van de Amerikaanse ‘frontier’- en ‘manifest destiny’-mentaliteit: de VS zijn voor witte christelijke Amerikanen, bestaande uit twee genders, en het liefst hetero, waarvan de één robuuste masculiniteit uitstraalt en de andere een onderdanige vrouwelijkheid belichaamt, letterlijk en figuurlijk.
‘Niet iedere Amerikaan heeft hiervoor gekozen, en sommige stemgerechtigden hebben de afgelopen honderd dagen ook spijt van hun stem op Trump gekregen. Het spel dat Trump speelt en het beleid dat daaruit voortkomt, kost mensen hun vrijheden, hun kwaliteit van leven en soms het leven zelf.
‘Ik wil eenieder die de ontwikkelingen in de VS niet wil zien of erkennen voor wat ze zijn de volgende woorden op het hart drukken waarmee schrijver James Baldwin een brief aan Angela Davis in 1970 afsluit: ‘For, if they take you in the morning, they will be coming for us that night.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant