MAASDIJK - Je loopt door de supermarkt en zoekt ingrediënten voor een gezonde maaltijd. Bij de groenteafdeling pak je drie paprika's, een bakje cherrytomaten en een doos aardbeien. Allemaal verpakt in plastic. Mogelijk gaat dat binnenkort veranderen nu Europees is afgesproken dat plastic verpakkingen voor groente en fruit worden verboden. Goed nieuws voor het milieu, maar wat betekent het voor de houdbaarheid?
Het gebruik van eenmalige plastic verpakkingen voor groente en fruit onder de 1,5 kilo wordt vanaf 2030 verboden. Paprika's die strak omhuld zijn met plastic of drie paprika's in een plastic verpakking mogen dan bijvoorbeeld niet meer. De maatregel die in Europa is bedacht, is bedoeld om onnodig plastic afval tegen te gaan.
De vraag is wat dit betekent voor het verpakken van de groenten. Wordt er straks juist niet meer voedsel verspild dan plastic bespaard? Een verpakking helpt om vocht vast te houden zodat het niet uitdroogt. Voor een komkommer geldt bijvoorbeeld dat de CO2-uitstoot van een verspilde komkommer net zo hoog is als 75 plastic verpakkingen van een komkommer.
Er wordt daarom gewerkt aan een lijst met uitzonderingen. Groente en fruit waarvan is bewezen dat ze niet zonder plastic verpakking kunnen, mogen die plastic verpakking behouden. Zo simpel als dit misschien klinkt, is het niet.
'De ene tomaat is de andere niet', zeggen ze bij branchevereniging GroentenFruit Huis in Zoetermeer. Zij werken aan de lijst met uitzonderingen en behartigen de belangen van Nederlandse groente- en fruitbedrijven in Europa.
Laten we simpel beginnen met de groenten waar het wel vrij duidelijk is. 'Een verpakte komkommer is nog wel drie weken goed eetbaar', zegt Robert Bakker namens GroentenFruit Huis.
'Zonder verpakking wordt de komkommer na tien dagen al behoorlijk geel en is die niet meer aantrekkelijk om te eten. Voor komkommers gaan we ons best doen om deze op de lijst met uitzonderingen te krijgen.' Deze groente mag dan nog steeds in plastic worden verkocht.
Maar hoe zit het met de tomaten? 'Dat is een hele diverse groep', zegt Bakker. Van grote trostomaten tot de kleine cherrytomaten. Voor iedere tomaat is de aanpak anders.
'Grote tomaten kunnen zonder plastic worden verkocht. Dan worden ze los in een bak aangeboden. Het nadeel daarvan is dat ze daardoor minder worden verkocht en niet iedereen vindt dit even hygiënisch.'
Hij vervolgt: 'Trostomaten worden ook wel zonder verpakking aangeboden, maar dan vallen weer sneller van de steel af.' Hoewel het dus niet ideaal is voor deze grote tomaten, mogen ze waarschijnlijk straks niet meer in plastic worden verkocht.
Bij kleine cherrytomaten zijn de plastic verpakkingen essentieel, vertelt Bakker. 'Zonder verpakkingen worden ze al in de supermarkt opgesnoept. Als ze in kartonnen doosjes gaan, zie je ze niet meer. Dat werkt ook niet.' De kans is grote dat kleine tomaten op de uitzonderingslijst komen.
Voor de telers in het Westland zorgt het voor hoofdbrekens. Zeker omdat nog niet duidelijk is wat wel en wat niet op de uitzonderingslijst komt. 'Het is niet eenvoudig', zegt een woordvoerder van Harvest House, een coöperatie van telers die de verpakkingen ontwikkelen.
Ze zijn het nog in kaart aan het brengen en vinden het daarom nog te vroeg om op vragen van Omroep West te reageren.
Nature's Pride in Maasdijk is positief over de regelgeving: 'Het is goed dat de EU duurzaam verpakken stimuleert met deze wetgeving.' Het bedrijf, dat zelf tweehonderd soorten groente en fruit verhandelt, voorziet wel veel werk voor de sector. 'De maatregel is ingrijpend en rigoureus. Het zal aanzienlijke impact hebben.'
De impact van de nieuwe regels zit hem vooral in de investeringen in nieuwe machines, zeggen ze. 'Dat zal leiden tot hogere kosten voor alternatieve materialen. Mogelijk resulteert dat in hogere prijzen voor de consument. Biologisch afbreekbare labels kosten bijvoorbeeld een veelvoud van papieren labels.'
Uiteindelijk hoopt het bedrijf dat er oplossingen komen. 'We willen duurzame verpakkingen die tegelijkertijd voedselverspilling bestrijden.'
Of de lijst met uitzonderingen hetzelfde is in ieder Europees land, is nog onduidelijk. De uitwerking van de lijst is namelijk een nationale aangelegenheid. Voor het transport levert dat best wat strubbelingen op.
'Van veel producten is niet bekend naar welk land ze gaan op het moment dat ze worden verpakt', zegt Bakker. Hij lobbyt daarom hard om de lijst met uitzonderingen in elk land gelijk te krijgen. 'Anders moet je sommige producten bij de grens gaan ompakken, dat is het paard achter de wagen spannen.'
Waarom is deze maatregel er dan toch gekomen? Je vraagt het je misschien af als je de praktische problemen zo leest. De maatregel past in de geest om vanuit Europa de afvalberg te verkleinen.
Zo is in 2021 onderzocht dat een Europese burger gemiddeld 188,7 kilo verpakkingsafval produceert. Mocht er niks gebeuren dan stijgt dit naar 209 kilo in 2030.
Samen met het verbod op plastic verpakkingen zijn daarom verschillende andere maatregelen genomen. Pakketjes die voor meer dan de helft leeg zijn mogen bijvoorbeeld ook niet meer.
Het idee vanuit Europa is om gezamenlijke afspraken te maken om het afval te verminderen, zoals het verbod op plastic verpakkingen dus. De afspraken moeten ook het hergebruik van verpakkingen stimuleren.
Zolang niet duidelijk is hoe bepaalde groenten en fruit moeten worden verpakt, zitten de verpakkende bedrijven op hun handen. 'Investeringen liggen stil omdat een nieuwe verpakkingslijn wel zeven tot acht jaar meegaat. Het verpakken van groente en fruit is een heel geautomatiseerd proces dat je niet van de een op de andere dag omgooit', zegt Bakker.
Toch heeft hij goede hoop. 'We willen eind dit jaar de lijst met uitzonderingen zo goed als rond hebben.'
Vaak hoor je dat iets moet van Brussel, maar wat moet er dan? Je leest in de meeste gevallen pas achteraf wat er in Brussel is besloten.
In deze serie laten we zien wat er speelt en wat dat betekent voor onze regio. We vertalen de politiek naar de provincie.
Deze serie is tot stand gekomen met steun van het Zuid-Holland Mediafonds.
Source: Omroep West L'dam