REGIO - De 17-jarige Yari koopt geregeld kleren die hij later pas betaalt. 'Ik zou niet zonder afbetaal-apps kunnen.' Hij is niet de enige. We vroegen jongeren op straat in Delft en Leiden of zij weleens betalen met diensten zoals Klarna of Riverty. Hoogleraar Wilco van Dijk waarschuwt. 'Het kan tot problemen leiden.'
Wie: Yari en Melanie
Leeftijd: 17 en 15 jaar
Achteraf betalen? Ja
Yari en Melanie betalen allebei weleens met Klarna. Ze zijn nog geen 18 en mogen het officieel nog niet gebruiken, toch hebben ze een account. 'Volgens mij moest ik een hokje aankruisen, maar dat heb ik gewoon gedaan zonder toestemming aan mijn moeder te vragen', zegt Yari uit Den Haag.
Melanie gebruikt Klarna meestal samen met haar moeder, zegt de Leidse. 'Zij weet alles wat ik koop.'
Zo'n vier op de tien jongeren betaalt weleens achteraf. Dat blijkt uit onderzoek van 3Vraagt uit 2024. Op dit moment wordt er geen toezicht gehouden op aanbieders van deze diensten. Er is wel Europese regelgeving in de maak, zodat het het in de toekomst onder toezicht van de AFM (Autoriteit Financiële Markten) komt te staan. Wanneer die af is, is nog onduidelijk.
Allebei betalen ze er vooral kleding mee. 'Als ik kleren wil hebben en mijn werk heeft me nog niet uitbetaald, dan betaal ik even snel met Klarna. Als ik ben uitbetaald, betaal ik het weer terug', zegt Yari.
Momenteel heeft hij geen schuld. 'Ik heb alles afbetaald. Sowieso was het nooit meer dan 100 euro in totaal.'
Wat hij ervan vindt dat dit soort diensten er zijn? 'Ik zou niet zonder kunnen', zegt hij lachend. 'Maar sommige mensen vinden het moeilijk om te gaan met geld en dan zijn die diensten best schadelijk. Als je schulden hebt en je kunt het niet terug betalen, kan dat wel fout zijn.'
Wie: Loïs
Leeftijd: 23 jaar
Achteraf betalen? Af en toe, 'maar niet standaard'
De Delftse studente Loïs vindt het best handig dat ze soms achteraf pas hoeft te betalen. 'Als ik een grote bestelling moet plaatsen en ik heb het geld niet.'
Zo gebruikt ze het weleens als ze niet zeker weet welke spullen ze wil hebben. 'Bijvoorbeeld als ik een gala heb en tien jurken wil bestellen om te passen. Dan kan ik ze weer terug sturen.'
Ze heeft nu geen schuld openstaan. 'Daar ben ik wel voorzichtig mee. Die moet ik altijd zo snel mogelijk weer fixen, anders word ik er een beetje gestrest van.'
Wie: Kevin
Leeftijd: 28
Achteraf betalen? Nee
Kevin is niet van plan om ooit iets te kopen met apps zoals Klarna of Riverty. 'Ik vind het fijn om te betalen en te weten dat het is geregeld.'
De Delftse student heeft ADHD. 'Daardoor heb ik een aandachtspanne die van hot naar her vliegt. Als ik zulke apps zou gebruiken, zou ik vergeten om te betalen. Dan krijg je waarschijnlijk schulden omdat je je betaling niet hebt gedaan.'
Hij vindt achteraf betalen een lastig dilemma. 'Het is een bedrijf dat gebruikmaakt van mensen, dus dat vind ik niet kunnen. Maar aan de andere kant is het ook een beetje eigen verantwoordelijkheid. Je hoeft die apps niet te gebruiken.'
'Kan tot problemen leiden'
Wilco van Dijk is niet te spreken over bedrijven die achteraf betalen aanbieden. Hij is hoogleraar Economische Psychologie aan de Universiteit Leiden. 'Eigenlijk koop je iets wat je op dat moment niet kunt betalen. Dat kan tot problemen leiden.'
De oorspronkelijke gedachte erachter begrijpt hij wel. 'Bedrijven als Klarna zijn ontstaan voor online aankopen. Je bestelt bijvoorbeeld schoenen en die betaal je alleen als ze goed zitten en als je ze houdt.'
'Heel verdienmodel'
Maar inmiddels worden de buy now, pay later-diensten volgens hem vooral als vorm van kredietverstrekking gebruikt. 'Je kunt heel veel schuld opbouwen zonder dat er toezicht op is. Er zit een heel verdienmodel achter.'
Achteraf betalen lijkt op het eerste gezicht aantrekkelijk: je hoeft namelijk geen rente te betalen. 'Daardoor denken veel mensen al snel dat het een goede deal is.'
Kosten kunnen flink oplopen
Maar als je te laat terugbetaalt, kunnen de kosten flink oplopen door extra kosten en boetes. 'Dan blijkt het achteraf toch niet zo'n goede deal te zijn.'
Dat maakt het volgens Van Dijk vooral risicovol voor jongeren, die vaak in een kwetsbare positie zitten. 'Zij zijn geneigd om meer op het hier en nu te focussen en minder bezig te zijn met de gevolgen op de langere termijn. Daardoor is achteraf betalen voor hen extra verleidelijk én extra riskant.'
Source: Omroep West Den Haag