De eerste afleveringen is het doorbijten, maar zodra de vriendinnen worden herenigd neemt de serie een vlucht en krijgt ze een grootse apotheose.
is chef-kunst van de Volkskrant. Ze schrijft over toneel, film, series en popcultuur.
Geloof niemand die beweert dat de serie De geniale vriendin een waarachtig sociaal-realistisch portret is van de naoorlogse Italiaanse arbeidersklasse. Of dat de levenslange band tussen de meisjes Lenù en Lila uit de veelgeprezen Napolitaanse romanreeks (2011-2014) van Elena Ferrante een geloofwaardige weergave is van een vrouwenvriendschap. Vergeet dat, want het is onzin.
De serie is grotesk, dramatisch, exuberant, hoogromantisch, clichématig en sentimenteel op het larmoyante af; van de continu torenhoog oplopende emoties tot de schitterende, somptueuze decors.
Kijk maar naar de achterstandswijk waar het verhaal zich afspeelt, vol artificiële pastelkleurige pauperflats in warm, kunstmatig strijklicht. Hier golven spierwitte jurken aan de waslijn als deinende kwallen in zee en klinkt het ene na het andere fraaie klaaglied van het balkon.
Kijk dan, en hoor en zie Shakespeare en Dickens en West Side Story. Het is elke keer weer verrassend dat figuranten op straat níét uitbarsten in groepsdans en zang. En als een personage weer eens hartstochtelijk iets roept als ‘Gioia! Prestigio! Denaro!’, dan neuriet Verdi in de verte mee.
De geniale vriendin, de serie, is een opera. En daarin is de serie subliem.
Liefhebbers leven nu zes jaar mee (en lezers al veertien) met Elena ‘Lenù’ Greco en Raffaella ‘Lila’ Cerullo, twee scherpzinnige meisjes die opgroeien in een Napolitaanse achterbuurt die wordt geteisterd door armoede, maffiose misdaad, geweld en een diepgeworteld patriarchaal seksisme.
Hun intelligentie en ambitie verbinden hen, maar het maakt ze ook tot concurrenten om die ene kleine kans op vooruitgang. Het is Lenù, de braafste, bangste, meest bescheiden vriendin, die het lukt – zij kan studeren in Pisa, zij wordt schrijver, zij ontsnapt. De felle, strijdbare Lila, eigenlijk getalenteerder, maar tegelijk getroebleerder, blijft achter.
Voor Lenù wordt het leven beter, voor Lila slechter en slechter. Haar levensloop is even heldhaftig als huiveringwekkend, en Lenù observeert die, nu als halve buitenstaander, met een mengeling van ontzag, toewijding, mededogen, woede, ramptoerisme en survivor’s guilt.
Hun operateske verwevenheid – Liefde! Competitie! Afgunst! – wekt geregeld ergernis, zeker waar het om mannen gaat, daar ligt het melodrama op de loer. Maar literair is het slim en effectief: steeds opnieuw zien we hoe Lenù zonder Lila niet de schrijver had kunnen worden die ze is.
Keer op keer geeft haar messcherpe, stekelige, onbevreesde vriendin haar het benodigde nieuwe inzicht of het volgende zetje. Lila vormt Lenù’s schrijvershart, haar schrijversziel. En wat kan Lenù anders dan over Lila schrijven?
Seizoen vier is ook boek vier, Het verhaal van het verloren kind (2014) en dus, tragisch genoeg, het slot. Het is eind jaren zeventig, de vriendinnen zijn in de dertig, hebben mannen en kinderen en worden (tegelijk) opnieuw zwanger, terwijl Italië economisch en politiek piept en kraakt.
Het Napels van hun jeugd is grimmiger dan ooit, in de greep van heroïne en Camorra. Ze baren elk een meisje, waarmee een krachtig spiegelmotief en een mooi moeder-dochterthema aan het verhaal worden toegevoegd.
Eerst treffen we Lenù in Florence, en op allerlei schrijverstournees, en de serie is aanmerkelijk zwakker zolang ze zich buiten ‘de wijk’ begeeft. De eerste afleveringen is het flink doorbijten, met ook een onverkwikkelijke bedoening rond de onuitstaanbare Nino, die om onbegrijpelijke redenen Lenù’s grote liefde is.
Maar volhouden loont, want zodra Lenù (alleen) terugkeert naar de wijk, naar Lila, neemt de serie een vlucht en krijgen alle dramatische ontwikkelingen die eerder zijn ingezet een grootse apotheose.
Tegen het hartverscheurende en volmaakt ronde einde zijn Lila en Lenù niet zomaar onder je huid gekropen, nee, ze haken zich voor altijd in je hart.
★★★★☆
Drama
Tiendelige serie naar de boeken van Elena Ferrante
Met Alba Rohrwacher, Irene Maiorino
Te zien op NPO Start (betaald)
Op zoek naar meer bingemateriaal?
Op volkskrant.nl/series vind je al onze serie-recensies, handig doorzoekbaar op genre, aanbieder en aantal sterren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant