In India heerst grote woede na een dodelijke aanslag op toeristen in de regio Kasjmir. India beschuldigt Pakistan van betrokkenheid, zonder met bewijzen te komen. De spanning tussen de twee aartsrivalen loopt op. Hoe groot is de kans op escalatie?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
Wat is er in Kasjmir gebeurd?
Dinsdag vielen vier schutters een groep toeristen aan in Pahalgam. Dat pittoreske plaatsje ligt in het door India bestuurde deel Kasjmir. Kasjmir is een betwist gebied. Het is opgedeeld in een Chinees, Pakistaans en Indiaas deel.
De aanvallers richtten zich volgens ooggetuigen bewust op hindoemannen. ‘Ze omsingelden ons en vroegen de hindoemannen om apart te gaan staan van de moslimmannen’, zei Shital Kalathiya, wier man werd doodgeschoten, tegen de Hindustan Times. 25 hindoemannen en één moslimman werden vermoord. Zeventien mensen raakten gewond. Vrouwen en kinderen werden gespaard.
The Resistance Front (TRF) eiste de aanval dinsdag op via Telegram. TRF is een gewapende groepering die in 2019 ontstond. In dat jaar nam India’s hindoenationalistische regering de semi-autonome status af van het overwegend islamitische Kasjmir.
Sindsdien zijn 85 duizend woningen in Kasjmir toegewezen aan niet-Kasjmiri, schreef TRF in een verklaring na de aanval. ‘Deze niet-locals doen zich voor als toeristen, verkrijgen een woning en gedragen zich vervolgens alsof ze de eigenaar van het land zijn. Daarom richt het geweld zich op degenen die proberen zich illegaal te vestigen.’
Hoe is in India op de aanval gereageerd?
In India heerst grote woede. Het was de dodelijkste aanval op burgers in Kasjmir in 25 jaar. Bovendien waren toeristen nooit eerder het doelwit van een aanval en lijkt het erop dat de aanvallers het bewust op hindoes hadden voorzien.
De woede van de bevolking richt zich op zowel de bevolking van Kasjmir als op de staat Pakistan. Nieuwszender Al Jazeera rapporteerde dat huisbazen in diverse Indiase steden hun huurders in het gebied de afgelopen dagen hun huizen uitzetten. Daarnaast gingen mensen door het hele land massaal de straat op. Sommige demonstranten namen brandende Pakistaanse vlaggen mee.
‘Zo’n aanval waarbij hindoes duidelijk het doelwit zijn, voedt het anti-moslimsentiment’, zegt Praveen Donthi, India-analist bij de International Crisis Group. ‘De heersende partij (de hindoenationalistische Bharatiya Janata Party, red.) wakkerde deze woede ook aan door de afgelopen jaren constant, bij alles wat er gebeurde, naar Pakistan en Kasjmir te wijzen.’
Waarom richt de woede zich op Pakistan?
De Indiase regering beschuldigt Pakistan van betrokkenheid bij de aanval, maar komt niet met bewijs voor die claim. Het enige wat in de richting van Pakistaanse betrokkenheid wijst, is de band van TRF met Lashkar-e-Taiba. Dat is een terroristische organisatie uit Pakistan, die daar overigens verboden is. Daarnaast blijken twee van de vier aanvallers Pakistaans staatsburger te zijn.
Volgens Donthi wijst de Indiase regering naar Pakistan om de aandacht van zichzelf af te leiden. ‘Want je zou kunnen zeggen dat de aanval in Kasjmir aantoont dat de regering onvoldoende doet om de onvrede van de bevolking van Kasjmir weg te nemen.’
De Indiase regering nam woensdag vergaande maatregelen tegen Pakistan. Het sloot een grensovergang, trok visa voor Pakistanen in en trok zich terug uit het Indus-waterverdrag.
Pakistan reageerde donderdag door Indiase diplomaten en staatsburgers het land uit te zetten. Het sloot het luchtruim voor Indiase luchtvaartmaatschappijen en staakte alle handel met India. De Pakistaanse premier Shehbaz Sharif zei dat het opzeggen van het waterverdrag ‘zal worden beschouwd als een oorlogsdaad en met kracht zal worden beantwoord’.
Donderdagavond liep de spanning tussen de twee aartsrivalen en nucleaire machten verder op. Indiase en Pakistaanse soldaten hebben elkaar kort beschoten bij hun zwaar gemilitariseerde grens in Kasjmir.
Hoe groot is de kans op verdere escalatie?
‘Groot’, zegt Donthi. ‘Het zou verrassender zijn als hierna niets meer gebeurde. In het huidige politieke klimaat in India eist de bevolking actie. Elke keer dat de spanning met Pakistan oploopt, verwachten ze van de regering dat die een stapje verdergaat.’
India’s reactie op de aanslag in Kasjmir zal daarom steviger zijn dan in 2019, toen de spanning tussen India en Pakistan voor het laatst opliep, denkt Donthi van de International Crisis Group. India voerde destijds bombardementen uit op een trainingskamp van een terroristische organisatie in Pakistan. ‘Ik verwacht nu iets soortgelijks.’
Een volledige oorlog lijkt onwaarschijnlijker. ‘India heeft al een grensconflict met China, een echte oorlog kan het er helemaal niet bij hebben.’ Voor Pakistan geldt hetzelfde. Dat land heeft net een recessie achter de rug en heeft geen enkel belang bij oorlog. António Guterres, de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, drong vrijdag bij Pakistan en India aan op ‘maximale terughoudendheid’.
Pakistan is vooral woest dat India uit het waterverdag stapt. Waarom?
Dat India het Indus-waterverdrag heeft opgezegd, is een vergaande stap. Want hoezeer de spanning tussen de twee buurlanden in het verleden ook opliep, het Indus-waterverdrag uit 1960 bleef altijd van kracht. Tot nu.
Pakistan en India, allebei dichtbevolkte landen, zijn zeer afhankelijk van het water van de Indus dat uit de Himalaya stroomt. In het verdrag is afgesproken dat Pakistan het water uit de drie oostelijke zijrivieren van de Indus toekomt. India gebruikt het water uit de drie westelijke zijrivieren. India, dat stroomopwaarts ligt, mag de stroming niet hinderen. 80 procent van het water gaat naar Pakistan. 20 procent naar India.
India probeerde het waterverdrag vorig jaar al te herzien. Pakistan ging daar niet mee akkoord. Wat het betekent dat India nu uit het verdrag stapt, moet nog blijken. Experts zeggen dat India niet zomaar de rivier kan afsluiten. Daar heeft het de infrastructuur niet voor. Althans, nog niet. Mocht India werk gaan maken van waterkrachtcentrales, dan kan Pakistan daar in het droge seizoen mogelijk wel last van krijgen.
Luister hieronder naar onze podcast ‘de Volkskrant Elke Dag’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant