Regisseur Katie Mitchell wilde Die Frau ohne Schatten omvormen tot een thriller én een feministisch statement maken. Spannend is het resultaat niet.
is redacteur klassieke muziek van de Volkskrant.
‘Let op’, staat in kapitale letters op de website van De Nationale Opera. ‘De productie van Die Frau ohne Schatten bevat verbeeldingen van seksueel misbruik, verkrachting, vuurwapengeweld en drugsgebruik, die als schokkend kunnen worden ervaren.’
Zou er woensdag daadwerkelijk iemand verstijfd van schrik in zijn stoel hebben gezeten bij de première van de nieuwe productie van Katie Mitchell, de regisseur die de opera van Richard Strauss van een duister sprookje wilde omvormen tot ‘feministische sci-fi-thriller’?
Onwaarschijnlijk. De ‘seks’ duurt steeds maar een paar seconden en is zo overdreven geacteerd dat de intimiteitscoördinator het met ingehouden lach moet hebben aangezien. Schokkend drugsgebruik? Je vroeg je af of de schrijver van het tekstje weleens vijf minuten in het wild in Amsterdam heeft doorgebracht.
In de brede kijkdoos met twee lagen – die beeldtaal is bekend uit bijvoorbeeld Mitchells eerdere, geslaagde DNO-productie van Jenůfa – komen tal van figuren voorbij met dierenmaskers op: wolvenkoppen, een valk, een gazelle.
Aan de lopende band worden er personages onder schot gehouden, hoewel niet overtuigend, want de gemaskerde figuren gaan nogal losjes met hun pistolen om. Pang-pang, daar gaat er weer eentje, maar waarom eigenlijk?
Af en toe is er echoapparatuur te zien – het stuk gaat over kinderloosheid –, maar ook dat jaagt weinig schrik aan. Mitchell en haar team wilden een thriller, aan de andere kant moet het publiek vooral niet worden gechoqueerd.
Een thriller van een opera maken: het bekt lekker, maar het is weinig regisseurs gelukt. Pijnlijker is dat ook het feministische aspect niet overkomt.
Wie het interview met Mitchell in de Volkskrant tot zich nam, las een tirade tegen de misogynie in de kunstvorm en kon de indruk krijgen dat zij Strauss’ opera door de hakselaar zou halen.
Inderdaad is het verhaal naargeestig en vrouwonvriendelijk; wat blijft hangen is dat een vrouw zonder schaduw (kinderen dus) geen volwaardige vrouw is. Mitchell beloofde de vrouw van Barak meer sympathie en diepgang te geven. Zij is in het libretto naamloos, al heeft ze wel veel tekst.
Vertolkt door de hard noten persende Aušrinė Stundytė kreeg ze niet meer reliëf. Het werd op een paar rollen na (Josef Wagner als Barak met een heerlijk cantabile) ook niet echt het gedroomde zangersfeest.
Mitchells hakselaar bleek niet op het hoogste standje afgesteld. De keizer versteent niet, maar wordt in coma gebracht; bovennatuurlijke personages verschijnen in Mitchells versie wél in zwijgende rollen op het toneel. Maar eigenlijk blijven Mitchell en haar team keurig binnen de marges van wat vandaag de dag gangbaar is.
Van de flonkering van het Nederlands Philharmonisch Orkest, onder leiding van zijn voormalige chef-dirigent Marc Albrecht, valt nog het meest te genieten (suggestie voor dat orkest zonder chef: vraag Albrecht gewoon terug).
Is de beste oplossing voor dit stuk niet om het voortaan concertant uit te voeren, zoals het Rotterdams Philharmonisch Orkest onvergetelijk deed vlak voor de eerste coronalockdown? Nu wordt het publiek zo afgeleid door een verhaal dat even akelig als onbegrijpelijk is, in een regie die op geen enkele manier waarmaakt wat ze belooft.
Opera
★★☆☆☆
Door De Nationale Opera, in regie van Katie Mitchell
25/4, Nationale Opera & Ballet, Amsterdam. Nog te zien t/m 10/5.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant