Ambtenaren, politici, journalisten en advocaten worden steeds vaker in de gaten gehouden door gespecialiseerde ‘inlichtingenteams’ van criminele netwerken. Criminelen zijn door deze informatie beter in staat om aanslagen te plegen. Dat schrijft de AIVD in zijn jaarverslag.
Het is voor het eerst dat inlichtingendienst AIVD waarschuwt voor spionageactiviteiten van criminelen in Nederland. De inlichtingenteams van criminelen gaan volgens de AIVD behoorlijk professioneel te werk. ‘Met behulp van eigen volgteams en volgapparatuur brengen ze woonadressen, werkadressen, verblijfplaatsen en sociale netwerken van hun doelwitten in kaart.’ Ook concurrerende criminelen worden bespioneerd.
Criminelen doen dit omdat ze grote internationale drugsbelangen te verdedigen hebben, schrijft de AIVD. Hierdoor hebben ze ‘structureel behoefte aan informatie over potentiële bedreigingen voor hun handel’. Het zorgt er volgens de dienst ook voor dat landen die in Nederland willen spioneren of sabotageactiviteiten willen uitvoeren, graag van zulke criminele netwerken gebruikmaken.
Net als de Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (MIVD) eerder deze week, waarschuwt de AIVD ook voor de gevolgen van de veranderende machtsbalans in de wereld en de toenemende dreiging uit Rusland en China. ‘Van onzekerheid als uitzondering, naar onzekerheid als regel’, stelt de inlichtingendienst. Om angst te zaaien in Europa, gebruikt Rusland ‘sabotage die grenst aan staatsterrorisme’.
Nederland levert steun aan Oekraïne en wordt als belangrijk doorvoerland gezien. Om die reden is ook Nederland een doelwit voor het Russische regime. De dienst heeft niet kunnen vaststellen dat er Russische sabotageacties in Nederland zijn uitgevoerd, maar observeerde wel handelingen en cyberoperaties ‘die tot sabotage hadden kunnen leiden’.
Luister ook naar onze podcast over Russische sabotage-acties:
In andere Europese landen vonden dergelijke sabotageacties vorig jaar wel plaats, schrijft de AIVD. In veel gevallen gaat het om brandstichting. Duitsland verdenkt Rusland van betrokkenheid bij het plannen van een aanslag op de directeur van een wapenfabriek en bij het plaatsen van een brandbom in een vrachtvliegtuig.
Volgens de dienst gaat het om een ‘ondoorzichtig en onvoorspelbaar samenspel’ tussen Russische inlichtingendiensten, Russische criminelen en pro-Russische netwerken, waarbij het niet altijd duidelijk is bij wie het initiatief ligt. Het doel is duidelijk: ‘verdeeldheid zaaien, steun aan Oekraïne ondermijnen’ en ‘testen waar het Westen rode lijnen trekt’. ‘Het lijkt erop dat het regime daarbij patronen probeerde te ontdekken in de reacties van westerse landen.’
De AIVD waarschuwt dat de acties waarschijnlijk niet voorbij zullen zijn als er vrede in Oekraïne is. Er is sprake van een groter conflict met het Westen waarbij het 'voortbestaan van Rusland’ in Russische ogen op het spel staat.
In 2024 werd ook een terugkeer van ‘gestimuleerde’ aanslagen uit jihadistische hoek in Europa waargenomen. Waar in het verleden aanslagplegers solistisch opereerden, zoeken ze nu weer vaker contact met terreurorganisatie IS. Volgens de dienst zijn er in Europa elf aanslagen gepleegd, en tientallen aanslagen voorkomen – soms met hulp van de AIVD.
In Nederland hielp de AIVD negen aanhoudingen te verrichten. Het EK voetbal in Duitsland en de Olympische Spelen in Frankrijk waren onder meer het doelwit van zulke aanslagen.
De AIVD spreekt van ‘een nieuwe generatie jihadisten’. De netwerken die de AIVD in beeld heeft, slapen al enkele jaren. Ondertussen wordt de nieuwe generatie vooral online beïnvloed door Isis-propaganda.
De oorlog in Gaza speelt hierbij een grote rol. De jihadisten zijn vaak jonger dan 20 jaar en kunnen snel radicaliseren. Het is volgens de dienst meestal lastig vast te stellen of ze online alleen radicale dingen roepen, of ook bereid zijn daaraan gevolg te geven. ‘Ondanks hun leeftijd vormen zij dan een serieuze terroristische dreiging.’
Het valt de inlichtingendienst op dat er overeenkomsten zijn met rechts-extremistische jongeren. Ze zijn jong, hebben vaak psychische problemen en geen stabiele thuissituatie. Met hulp van de AIVD heeft de politie in 2024 meerdere jonge mannen gearresteerd die ervan worden verdacht dat ze anderen hebben aangezet tot ‘haat, discriminatie of (rechts-)terroristisch geweld’. Net als bij jihadistische jongeren wijst de AIVD erop dat vroeg contact met hulpverleners kan helpen om radicalisering te voorkomen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant