De Nederlandse industrie kampt met tal van problemen, wat tot ontslagrondes en gesloten fabrieken leidt. De politiek moet daarom ingrijpen, vindt TNO, anders kan dit de Nederlandse economie tientallen miljarden euro's kosten.
Het kennisinstituut deed in opdracht van het ministerie van Economische Zaken onderzoek naar de concurrentiepositie van Nederland ten opzichte van andere Europese landen en daar kwam geen positief beeld uit naar voren. Hoge regeldruk, dure energie, een propvol stroomnet en grillig beleid zijn enkele problemen waar bedrijven in ons land tegenaan lopen.
Met name de industrie heeft het lastig. Zo besloten twee chemiebedrijven in de Rotterdamse haven recent om hun fabrieken te sluiten. Daarnaast waren er onlangs reorganisaties bij Tata Steel en Dow Chemicals, terwijl Gunvor zijn raffinaderij in Rotterdam vorig jaar heeft stilgezet.
TNO vreest dat dit in de toekomst vaker gebeurt als er niets verandert. En dat kan de Nederlandse economie pijn doen, zeker als de energieprijzen verder oplopen. De onderzoekers denken dat dit Nederland tot wel 40 miljard euro per jaar kan kosten.
Daarbij gaat het vooral om werkgelegenheid die verdwijnt en om misgelopen investeringen van bedrijven, die ervoor kiezen hun uitbreidingen in andere landen te doen. Daar komt bij dat juist de industrie veel investeert in innovatie, waardoor Nederland ook op dat gebied achter het net vist.
Veel industriële bedrijven klagen over de hoge energietarieven. TNO rekent voor dat bedrijven in Nederland gemiddeld 95 euro kwijt zijn voor een megawattuur stroom. In België is dat 56 euro, in Duitsland 45 euro en in Frankrijk zelfs maar 32 euro. Dit komt doordat die landen compensatiemaatregelen hebben genomen.
"Nederland doet dit niet en heeft een extra CO2-heffing op gasgebruik, waardoor de bedrijven dubbel betalen voor dezelfde uitstoot. Dit zet verduurzaming van energie-intensieve industrie, zoals de metaalindustrie en chemie, onder druk", schrijven de onderzoekers.
De hoge kosten zijn zeker de energie-intensieve industrieën een doorn in het oog. Daar komt bij dat bedrijven door het overvolle stroomnet op een wachtlijst komen als ze uitbreiden en daarom een nieuwe stroomaansluiting willen.
Wat ook niet helpt, is dat de politiek soms zeer veranderlijk is. Daarbij wijst TNO onder meer op de regels voor hooggeschoolde arbeidsmigranten. Deze expats konden jarenlang gebruikmaken van fiscale voordelen, maar de Tweede Kamer besloot in het najaar van 2023 om die voordelen af te bouwen. Vervolgens is besloten om dat weer deels terug te draaien. Sowieso is de hoge regeldruk volgens veel ondernemers een grote belemmering.
Duidelijker beleid vanuit de politiek zou de industrie kunnen helpen. Ook het verlagen van de energiekosten is nodig, denkt TNO. Op dat gebied was er deze week wellicht goed nieuws. Deze week lekte uit dat het kabinet van plan is honderden miljoenen euro's uit te trekken om de energierekening van bedrijven omlaag te brengen.
Hoewel de industrie de zwaarste klappen kan krijgen, zien de onderzoekers ook op andere gebieden problemen. Zo hebben start-ups vaak nog te weinig mogelijkheden om door te groeien, bijvoorbeeld door een gebrek aan financiering.
Daarnaast is Nederland erg afhankelijk van de Amerikanen en de Chinezen, bijvoorbeeld op het gebied van IT-diensten, defensiemateriaal en kritieke grondstoffen zoals lithium, dat nodig is voor de energietransitie.
Source: Nu.nl economisch