De Amerikaanse president Donald Trump blijft inhakken op voorzitter Jerome Powell van het Federal Reserve System, de Amerikaanse centrale bank. Een ‘enorme loser’, meent Trump, wiens vertrek ‘niet snel genoeg’ kan komen. Waarom wil hij van hem af? En hoezo worden de financiële markten daar nerveus van?
is economieverslaggever voor de Volkskrant
1. Wat is er aan de hand?
Een siddering trok maandag door de financiële markten nadat de Amerikaanse president Donald Trump Fed-voorzitter Jerome Powell door het slijk haalde. De 72-jarige centrale bankier, die Trump in 2017 zelf benoemde, was een ‘enorme loser’.
Het was niet de eerste beschimping die Powell naar zijn hoofd kreeg. Eerder noemde Trump hem al ‘onwetend’, een ‘idioot’ en een man met een ‘schrijnend gebrek aan visie’. Trump dreigde Powell al meermaals te ontslaan; afgelopen donderdag herhaalde hij dat zijn vertrek ‘niet snel genoeg’ kan komen. Het Witte Huis onderzoekt of de Fed-baas ontslagen kan worden.
De dreigementen leidden, samen met de aanhoudende spanningen over de wereldhandel, tot een scherpe daling op de Amerikaanse aandelenmarkt op maandag. De Dow Jones duikelde omlaag (-2,4 procent), net als de S&P 500 (-2,4 procent) en de Nasdaq (-2.5 procent).
Ook elders gingen alarmbellen rinkelen. Zo schoot bijvoorbeeld de goudprijs omhoog, van oudsher een veilige haven in onzekere tijden. Het bereikte dinsdag een all-time high: een troy ounce (circa 31 gram) werd verhandeld voor 3.500 dollar. De dollar zakte naar het laagste punt in drie jaar.
2. Waarom wil Trump de Fed-baas weghebben?
Jerome Powell is voorzitter van het Federal Reserve System, de centrale bank van Amerika. Hij is zeer invloedrijk, want de Fed bepaalt de rentetarieven. Daarmee heeft Powell zijn voet op de rem- en gaspedalen van de Amerikaanse economie.
Als de economie te hard groeit en inflatie dreigt, verhoogt de Fed de rente. Bedrijven en huishoudens geven dan minder geld uit, waardoor de groei afremt. Omgekeerd kan de centrale bank de economie een oppepper geven door de rente te verlagen, waardoor er meer geld in omloop komt en de groei wordt aangejaagd.
De Fed houdt de rente nu op 4,25 à 4,5 procent, en dat komt president Trump slecht uit. Hij wil een renteverlaging om zijn kiezers te laten voelen dat de economie een boost krijgt: stijgende aandelenkoersen, goedkopere hypotheken.
Maar gas geven lijkt de Fed geen goed idee. De Fed vindt dat de economie al hard genoeg groeit, de inflatie is zelfs wat aan de hoge kant (naar verwachting 2,7 procent voor dit jaar). Bovendien: nu Trump torenhoge importheffingen heeft aangekondigd, kan dat de inflatie alleen maar opjagen.
3. Waarom reageren de financiële markten zo heftig op Trumps dreigementen?
Er is niets waaraan beleggers een grotere hekel hebben dan onzekerheid. En Trumps eerste maanden als president waren niet bepaald voorspelbaar. Zo wil de VS hoge importheffingen opleggen aan tal van landen. Dit was direct te zien aan de waarde van Amerikaanse aandelen en de dollar (die namen af) en de rente op Amerikaans staatsschulden (die nam toe).
Beleggers klampten zich in dat woelige water vast aan de Fed, die werd gezien als baken van stabiliteit. De centrale bank maakt beleid zonder politieke invloed uit het Witte Huis. Dat belang wordt wereldwijd gevoeld. De VS hebben de grootste economie op aarde; zijn dollar en staatsobligaties worden beschouwd als een van de meest veilige assets om te bezitten.
Nu Trump steeds vaker het conflict zoekt met Powell, en zelfs dreigt hem te ontslaan, worden beleggers steeds nerveuzer. Als de Fed onder gezag van de president komt te staan, dan waarschuwen experts voor een financieel armageddon. Bij Powell’s ontslag zal de positie van de dollar en het Amerikaanse staatsschuldpapier als veilige haven verkruimelen, stelt Michael Brown van het Londense handelshuis Pepperstone, ‘in beide gevallen waarschijnlijk permanent’.
4. Trump wil Powell weghebben. Krijgt hij zijn zin?
Niet zo snel. De Fed-voorzitters termijn loopt pas af in mei volgend jaar. En Powell is niet van plan zelf op te stappen. ‘We dienen zeer lange termijnen.’ Hij kan alleen worden ontslagen bij wanbestuur, niet vanwege onenigheid over beleid. Zo’n ontslag zou bovendien een unicum zijn: geen enkele president heeft ooit geprobeerd een Fed-voorzitter te lozen. Trump kan dus beter afwachten tot Powell’s tijd erop zit. Volgend jaar kan hij een vervanger voordragen die sneller meebuigt.
Voorlopig zal Trump in de pers en op sociale media druk blijven uitoefenen op de voorzitter. De laatste president die dat deed was Richard Nixon in de jaren zeventig. Vlak voor zijn herverkiezing vroeg hij toenmalig Fed-voorzitter Arthur Burns om de rente te verlagen, bleek achteraf uit audiotapes. Uiteindelijk verlaagde Burns inderdaad de rente, wat leidde tot jarenlange hoge inflatie. Nixon werd wel opnieuw verkozen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant