Rally’s van Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez worden door duizenden boze Amerikanen bezocht. Eindelijk hebben Donald Trumps politieke tegenstanders hun stem hervonden, blijkt ook in Missoula, Montana. ‘Het is nu onze taak iedere dag Donald Trump aan te pakken.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Voor dit verhaal doet ze verslag vanuit de stad Missoula in Montana.
Bernie Sanders ruikt bloed. Met een rode kop staat hij achter de katheder. Zijn speeksel vliegt alle kanten op. Als de naam Donald Trump of Elon Musk valt, steken zijn aanhangers hun middelvingers in de lucht. Dan volgt het boegeroep van duizenden boze Amerikanen. Op cowboylaarzen, bergschoenen en sandalen trappelen ze zo hard op de tribune van de Universiteit van Montana, in de stad Missoula, dat het hele stadion beeft.
‘Het is nu onze taak iedere dag Donald Trump aan te pakken’, roept de senator door de microfoon. ‘Niemand aan de top zal je ooit iets geven, tenzij je het opeist.’
Op de idyllische campus, omringd door groene bergen, slaken Democraten deze week noodkreten. Doorgaans maken ze zich hier zorgen over grizzlyberen die over het terrein dwalen, nu is de grootste zorg of de democratie wel zal blijven voortbestaan. De afgelopen maanden moest hun partij toezien hoe de nieuwe regering de Amerikaanse rechtsstaat als een ui leek af te pellen. Een deel van de Democratische kiezers is die passieve houding zat; zij willen woeste politici zien, die als gladiatoren hun rechten bevechten.
Samen met het Democratische Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez (35) doorkruist de onafhankelijke senator Sanders, die tot twee keer toe presidentskandidaat hoopte te worden voor de Democraten, de VS met wat de Fighting Oligarchy Tour heet. Missoula is deze week de vijftiende en laatste halte. Het duo hoopt ermee steun te vergaren voor een progressief antwoord op Trumps beleid. In hun toespraken richten ze zich niet alleen tot de president, maar ook tot miljardairs als Elon Musk.
Dit zijn de grootste rally’s die Democraten in lange tijd hebben georganiseerd. In ‘dieprode’ Republikeinse staten als Utah en Idaho vulden ze afgelopen tijd enorme stadions. Ze kregen twintigduizend man op de been in Salt Lake City (Utah) en ruim tienduizend in Nampa (Idaho). In Californië waren de stadions nog groter: 36 duizend aanhangers in Los Angeles en 26 duizend in Folsom.
‘Wij geloven in democratie’, roept Sanders (83) in Missoula, ‘niet in autoritarisme!’ De toehoorders vreten het op. Ze zijn niet alleen boos op Donald Trump, maar ook op de stuurloze Democratische Partij, die maar geen richting lijkt te kiezen terwijl het land in de ogen van minstens de helft van de Amerikanen in brand staat. De Amerikaanse president dringt ondertussen met zijn decreten steeds verder het leven van burgers binnen.
‘Vuur bestrijd je met vuur’, zegt bezoeker Lauren Hensley, die met haar man en dochter naar Missoula is afgereisd omdat ze bezorgd is over de toekomst. Van Sanders hoort ze dat Elon Musk, Jeff Bezos en Mark Zuckerberg met z’n drieën meer bezitten dan de helft van alle Amerikanen samen. De gepensioneerde zuster begon op haar 14de met werken. ‘Ik wil dat de Democraten opstaan tegen Trump en niet meer gaan zitten’, zegt Hensley. ‘Die rijke Amerikanen pakken alles af waarvoor we hebben gewerkt.’
De afgelopen weken werden studenten en migranten zonder proces gedeporteerd, universiteiten onder druk gezet en minderheden bedreigd. Ook is toenadering gezocht tot buitenlandse dictators. ‘Maar er is eindelijk verzet’, zegt Hensley.
Als Alexandria Ocasio-Cortez – ook bekend als AOC – het woord neemt, gaat Hensley op haar tenen staan om haar beter te kunnen zien. De houding van de meeste Democraten in Washington vindt ze laf, maar ‘AOC is een van ons’.
‘Power to the people’, schreeuwt Hensley naar het Congreslid, dat honderden aanhangers verderop staat. Toch hoort ze haar. ‘Power to the people’, roept Alexandria Ocasio-Cortez terug door de microfoon. Een stadion vol mensen joelt.
De boodschap van Sanders en AOC is simpel: alle ballen op de economie. Ze willen de arbeidersklasse terugwinnen die is overgelopen naar Trump. Als gevolg van Trumps handelsoorlog zullen de prijzen voor Amerikanen stijgen, zeggen zij. Bovendien wil de regering op sociale voorzieningen gaan bezuinigen. Genoeg om boos op te zijn.
‘We hebben keer op keer gezien hoe onze overheid meer rekening houdt met bedrijven en lobbyisten dan met de wil van gewone burgers en kiezers’, zegt Ocasio-Cortez tegen achtduizend aanhangers. ‘Óf we leven in een oligarchie óf in een democratie. Beide kan niet.’
Het witte publiek, jong én oud, hoort het verhaal aan met een frons, de armen over elkaar. Het draagt houthakkersvesten en petten waarop sportieve zonnebrillen rusten. Missoula is een progressieve stad in een conservatieve staat. Volgens veel bezoekers staat de democratie op het spel, sommigen hebben acht uur gereden om hier hun woede te kunnen kanaliseren.
Behalve op miljardairs richten Ocasio-Cortez en Sanders hun pijlen op de Democratische Partij. Die heeft sinds het verlies van Kamala Harris geen leider, maar de achterban snakt wel naar richting. De partijtop zoekt al maanden naar de juiste strategie om Trump te counteren. Moeten ze op al zijn aanvallen reageren of zich beperken tot de schadelijkste?
De huidige top voldoet daarom volgens een deel van de kiezers niet meer. De frustratie werd aangewakkerd nadat Democratische senatoren Trumps nominaties voor het kabinet hadden gesteund en zich niet, of niet genoeg, uitspraken tegen zijn migratieplannen. De frustratie nam alleen maar toe nadat een handvol Democraten had meegestemd met de Republikeinen om de Amerikaanse afgevaardigde Al Green te censureren. Green onderbrak Trumps eerste toespraak aan het Congres en werd ervoor de zaal uitgestuurd.
De kop van jut is Chuck Schumer, de leider van de Democraten in de Senaat. Hij besloot mee te stemmen met de begrotingsplannen van de Republikeinen uit angst voor een shutdown, het noodgedwongen stilleggen van bepaalde overheidsdiensten. Volgens Schumer zou een tegenstem Trump alleen maar verder helpen. Aan de linkerkant zagen ze dat als capitulatie. Zij vinden dat hij zijn taken moet neerleggen.
Een prangender probleem dan meeveren met Trump is de toegenomen afstand tot de lager opgeleide kiezer. Die voelde zich de afgelopen decennia steeds meer thuis bij de Republikeinen. Democraten zeggen dat ze de arbeidersklasse vertegenwoordigen, maar weten daarin steeds minder te overtuigen.
‘De voorzichtige partijtop vreest kiezers in het midden te verliezen als ze te ver naar links opschuift’, zegt Karen Sebold, politicoloog aan de Universiteit van Arkansas. Tegelijkertijd laat het succes van de Fighting Oligarchy-bijeenkomsten volgens haar zien dat er wel degelijk momentum is voor een progressief geluid.
Door het stadion in Missoula gonst tijdens de toespraken het verzet: het publiek schreeuwt het uit van woede als Sanders het heeft over de uitgezette studenten en Trumps aanvallen op de transgender gemeenschap. Want hoewel het leeuwendeel van de speeches van Sanders en Ocasio-Cortez gaat over de economie, praten zij ook over de inperking van de rechten van minderheden.
De progressieve flank wordt verweten dat die zich te veel op identiteitspolitiek is gaan richten, maar tijdens deze tour blijkt er gewoon plek voor die boodschap – en met succes, zo lijkt het. Het verhaal vindt weerklank bij de 23-jarige Cameron Pack-Lo, die niet heeft gestemd in november. Nu gaat ze voor het eerst naar een rally. ‘Ik ben wakker geschud door de uitzettingen’, zegt de student. ‘De regering zet mensen zomaar uit, zonder aanleiding. Omdat mijn vader immigrant is, vrees ik dat ze mij ook ineens kunnen meenemen.’
Als de arbeiders de komende tijd vertrouwen verliezen in Trump, dan kunnen de progressieven een deel van die kiezers terugwinnen, zegt Sebold telefonisch. ‘De partijtop kan dan denken: we hebben krachten als Sanders en AOC nodig om te winnen.’ De vraag is of het momentum ooit zo groot kan worden dat het conservatieve smaldeel van de partij niet meer om het progressieve duo heen kan.
Ondertussen zie je wel degelijk dat de toon aan het veranderen is bij sommige Democratische politici. Twee weken terug was Cory Booker (55), senator uit New Jersey, dagenlang in het nieuws toen hij de langste toespraak hield in de geschiedenis van de Senaat. Hij sprak meer dan 25 uur achter elkaar over de ‘roekeloze wijze’ waarop Trump de instituties beschadigt.
Congreslid Jasmine Crockett (44) uit Texas weet met haar uitgesproken stijl jonge kiezers te bereiken op sociale media. Ze vertelt haar achterban dat president Trump ‘Poetins hoertje’ is en Elon Musk moet ‘optiefen’ uit Washington.
Ook senator Chris Murphy (51) uit Connecticut houdt zich niet langer stil. Hij geeft persconferenties voor het Congres in Washington om kiezers te waarschuwen voor de ‘omgekeerde Robin Hood’. De gouverneur van Illinois, JB Pritzker (60) – overigens zelf een miljardair – reist zijn staat door om te horen waar kiezers behoefte aan hebben. Gavin Newsom (57), de gouverneur van Californië, is een podcastserie begonnen waarin hij wil leren van politieke tegenstanders.
Maar niemand weet tot dusver zo goed de woede te verwoorden als Sanders en Ocasio-Cortez. De tournee smaakt naar meer: binnenkort gaan ze langs meer steden om kiezers bijeen te krijgen. ‘Een gemeenschap is het krachtigste wapen tegen autoritarisme en corruptie’, zegt AOC op het podium in Missoula. ‘En die bouwen we hier op!’ Uit duizenden kelen stijgt een luid gejoel op.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant