Hoewel minister van Volksgezondheid Fleur Agema (PVV) opgelucht reageerde op de Voorjaarsnota, ziet ze zich wel degelijk geconfronteerd met maatregelen. De rekening daarvan wordt voor een groot deel neergelegd bij de burger.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
De opluchting was af te lezen van het gezicht van minister Agema, voorafgaand aan de ministerraad donderdag. Door ‘meevallers’ op haar ministerie was de Voorjaarsnota volgens Agema genadig voor haar zorgbegroting. De 600 miljoen euro die van haar ministerie komt, noemde Agema geen bezuiniging. Het gaat om geld dat op de plank is blijven liggen en daarom terugvloeit in de staatskas, ook wel onderuitputting genoemd. ‘En dan ben ik als minister van Volksgezondheid gewoon heel blij.’
Het is de vraag in hoeverre die opluchting terecht is, want wie de Voorjaarsnota erop naslaat, ziet dat er wel degelijk wordt ingegrepen op de zorgbegroting. Sommige maatregelen hebben bovendien direct gevolgen voor de zorgkosten die burgers maken.
Zo worden er straks minder ‘zelfzorggeneesmiddelen’ vergoed. Het gaat dan om ‘betaalbare geneesmiddelen’ die zonder recept verkrijgbaar zijn bij bijvoorbeeld een drogisterij. Het kabinet bespaart met die maatregel 70 miljoen euro per jaar.
Hoewel het gaat om kleine bedragen, betekent het een directe verhoging van de zorgkosten voor burgers die nu nog wel recht hebben op de vergoeding. Dat is in tegenspraak met de lijn die Agema voor zichzelf heeft uitgezet. De minister wil juist de kosten voor mensen die relatief veel zorg gebruiken, beperken om zorgmijden onder die groep te voorkomen.
Tussen de plannen staat nog een andere opvallende wijziging. Zo stelt het kabinet een plan uit waardoor mensen niet in één keer het eigen risico hoeven op te maken als zij een dure behandeling moeten ondergaan. De bedoeling was dat mensen al in 2026 maximaal 150 euro per behandeling aan eigen risico kwijt zouden zijn. Dat plan is van de baan. Het is nog wel de bedoeling dat in 2027 een maximum van 50 euro per behandeling gaat gelden. In dat jaar moet bovendien het eigen risico flink worden verlaagd.
Het uitstel kost de schatkist geld omdat de verwachting was dat mensen meerdere keren per jaar stilstaan bij hun zorguitgaven als het eigen risico wordt opgedeeld per behandeling. Als zij er dan in sommige gevallen voor kiezen toch af te zien van behandeling zou dat de zorgkosten iets drukken. Waarom het kabinet voor uitstel van de maatregel kiest, is niet bekend.
Ook beslissingen die voor andere departementen zijn genomen, hebben mogelijk gevolgen voor de zorgplannen. Zo kijkt de oppositie in de Tweede Kamer met argwaan naar de belastingplannen van het kabinet. Om een btw-verhoging te voorkomen, wordt niet alle inkomstenbelasting volgend jaar gecompenseerd voor hogere inflatie, wat neerkomt op een belastingverhoging.
Het waren juist de door het kabinet beloofde belastingverlagingen waar Agema steevast naar verwees toen er onrust ontstond over de fors hogere zorgpremie die Nederlanders gaan betalen als het eigen risico verlaagd wordt. De minister benadrukte afgelopen weken dat het de bedoeling is dat iedereen via de inkomstenbelasting wordt gecompenseerd voor die verhoging. Maar het is de vraag of ze die belofte ook in kan lassen, nu het kabinet met een lastenverzwaring komt.
Voor de zorgbegroting zijn in de Voorjaarsnota in ieder geval geen grote bedragen vrijgemaakt. Ook daarop klinkt kritiek. De GGD reageerde ‘ontzet’ dat het kabinet een eerdere bezuiniging van 300 miljoen euro op ‘pandemische paraatheid’ niet heeft gecorrigeerd. Dat geld was door het vorige kabinet gereserveerd om Nederland beter voor te bereiden op een mogelijke pandemie. Minister Agema noemde dit in een debat zelf ook ‘pijnlijk’ en beloofde naar een oplossing te zoeken. Dat is nu dus nog niet gelukt. Voor de zomer wil het kabinet met een plan komen.
Het ministerie van Volksgezondheid kan nu nog niet reageren op de maatregelen uit de Voorjaarsnota en wat voor gevolgen die precies hebben. Volgende week worden de maatregelen doorgerekend en volgt een inhoudelijke reactie.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant