De Argentijnse president Javier Milei nam deze week zijn grootste gok tot dusver: hij bevrijdde de dollar uit zijn ‘kooi’. De Amerikaanse munt mag voor het eerst in jaren weer (bijna) vrijelijk fluctueren ten opzichte van de Argentijnse peso.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Waarom laat Milei nu de staatsrestricties op de dollar los?
Javier Milei, de zelfverklaarde anarcho-kapitalist die met een kettingzaag in de hand eind 2023 de Argentijnse verkiezingen won, zette deze week naar eigen zeggen de laatste grote stap richting het ‘helen’ van de Argentijnse economie.
Met de staatsfinanciën op orde en het inflatiemonster (deels) getemd, resteerde de laatste erfenis van zijn voorgangers: een door de overheid gereguleerde wisselkoers van de dollar en tal van andere beperkingen op het kopen van dollars. Argentijnen kennen de restricties rond de dollar als el cepo, ‘de klem’.
Milei draaide het om, zei hij vorige week: ‘Wij laten de dollar vrij en leggen de staat aan de ketting.’ De regering leeft niet meer op de pof en drukt geen peso’s meer bij, stelde hij. De Argentijnse economie kan volgens hem weer tegen een stootje. Daarom mag vanaf deze week de dollar weer vrijelijk fluctueren ten opzichte van de peso.
Waarom besloot Argentinië ooit de handel in dollars aan banden te leggen?
El cepo is niet zomaar een klem, het is de Spaanse benaming voor een laag schavot, een middeleeuws marteltuig dat samen met de Europese kolonisten de Atlantische Oceaan overstak. In plaats van het hoofd werden de enkels van de beklaagde tussen twee houten schotten vastgeklemd waardoor men werd gedwongen om zittend de publieke vernedering te ondergaan.
Deze eeuw maakte el cepo in Argentinië een comeback als term voor het aan banden leggen van wisselkoersen, en in het specifiek die van de Amerikaanse dollar. Om te voorkomen dat Argentijnen de eigen volatiele peso massaal zouden omruilen voor de stabielere Amerikaanse munt, voerde de toenmalige links-populistische president Cristina Fernández de Kirchner in 2011 een officiële wisselkoers in en beperkte de toegang tot dollars.
Wat waren de gevolgen van die ‘cepo’?
Het insnoeren van de dollar had een hoop averechtse effecten. Een was het ontstaan van een bloeiende zwarte dollarmarkt. Een tweede was dat de beperkte toegang tot dollars het Argentijnse bedrijfsleven raakte en het land minder aantrekkelijk maakte voor buitenlandse investeerders.
Toch bleek het vrijlaten van de dollar, toen hij eenmaal was geketend, minstens zo risicovol als de invoering van de cepo zelf. De centrumrechtse president Mauricio Macri hief in 2015 de beperkingen op, maar voerde ze in 2019 weer in, wederom om een kapitaalvlucht te beteugelen. Sindsdien konden Argentijnen 200 officiële dollars per maand opnemen, tegen een stevige belasting.
Sloopt Milei dit keer echt alle restricties rond de dollar?
Argentinië is geslaagd voor zijn macro-economische examen, stelt de president. ‘We hebben het bittere medicijn doorgeslikt, voor eens en voor altijd. De cepo komt nooit meer terug.’ Toch heeft ook de economische anarchist Milei een kleine rem ingebouwd. Dollar en peso kregen deze week een marge waarin ze vrijuit ten opzichte van elkaar mogen bewegen.
De officiële dollar mag fluctueren tussen de 100 en de 1400 peso. Wordt die grens bereikt, dan koopt of verkoopt de Centrale Bank dollars om de koers bij te sturen. Langzaam gaat het schavot verder open: elke maand gaan de schotten respectievelijk een procent omhoog en een procent omlaag.
Ook laat Milei het bedrijfsleven nog niet meteen volledig vrij op de valutamarkt. Bedrijven die goederen importeren krijgen toegang tot de officiële dollar en buitenlandse bedrijven kunnen over hun toekomstige Argentijnse winsten dividenden uitkeren aan buitenlandse beleggers, maar dat geldt niet met terugwerkende kracht.
Welke rol spelen het IMF en Wereldbank?
De Argentijnse president krijgt bij het afschaffen van de cepo hulp van de Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank. De twee internationale geldschieters lenen Argentinië nog eens 32 miljard dollar, omgerekend 28 miljard euro (boven op vele tientallen miljarden die Argentinië in afgelopen decennia al leende bij het IMF, vaak om eerdere IMF-leningen af te betalen).
Maar deze lening is anders, belooft Milei. Dit keer redden IMF en Wereldbank het land niet uit een economisch moeras, maar steunen ze met het krediet het reeds ingezette herstel, beweert hij. De Argentijnse Centrale Bank heeft de miljarden dollars nodig om ze vrijelijk te kunnen verhandelen. ‘We hebben nu dekking voor alle peso’s in onze economie.’
En? Hoe vergaat het Argentinië in zijn eerste dagen zonder ‘cepo’?
De aankondiging had in eerste instantie meteen het effect dat door gewone Argentijnen werd gevreesd: de officiële dollar schoot omhoog van circa 1.100 naar 1.230 peso’s. Maar halverwege deze week kon Milei zichzelf al op de borst kloppen: de peso krabbelde weer wat op naar ruim 1.160 voor een dollar.
Milei belooft dat Argentinië niet meer als stuurloos ‘vlot’ op de golven van de wereldeconomie drijft, maar als een ‘slagschip’ vooruit koerst. ‘Dit keer is het écht anders’, drukt de president zijn landgenoten op het hart. Toch blijven Argentijnen voorlopig dagelijks hun valuta-apps verversen om te kijken of de ontketende dollar niet alsnog ontspoort – en de peso opnieuw de diepte instuurt.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant