is podcastpresentator en columnist voor de Volkskrant.
Thom de Graaf heeft geworsteld met de vraag: hoe waarschuw je voor de gekkigheid in Den Haag, zonder dat het in de gaten loopt dat je waarschuwt voor de gekkigheid in Den Haag?
(Met ‘de gekkigheid’ druk ik me overigens mild uit, het gaat om dingen als het amateurisme, de bestuurlijke wanorde, het ze-doen-maar-wat, de verdachtmakingen van rechters en van iedereen die weleens een moeilijk boek heeft gelezen, de heiligverklaring van het boerenbelang, het opzijschuiven van onafhankelijke expertise, de desinteresse in alles wat voorbij de horizon van pakweg drie maanden ligt, het ridiculiseren van zorgen over natuur en klimaat, het dedain over mensenrechtenverdragen, het gehits tegen asielzoekers, tegen erkende vluchtelingen, tegen mensen die aardig zijn voor erkende vluchtelingen, tegen migranten, en tegen mensen die afstammen van mensen die ooit migrant zijn geweest.)
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dus koos De Graaf, vicepresident van de Raad van State, voor een breed perspectief in zijn beschouwing in het deze week verschenen jaarverslag van de belangrijkste wetgevingsadviseur van kabinet en parlement. Hij schrijft over de wereld, over hoe snel het democratisch verval is gegaan in andere landen, over het gevaar dat er mensen zijn die denken: de meerderheid heeft gewonnen dus de meerderheid bepaalt, en de opvattingen en de rechten van de minderheid doen er niet meer toe.
Om de Nederlandse situatie cirkelt De Graaf omzichtig heen. Hij roept het Nationaal Kiezersonderzoek in herinnering, waaruit anderhalf jaar geleden al bleek dat kiezers van de PVV, maar ook van de VVD (en van CDA, BBB en NSC) relatief weinig moeite hebben met het in twijfel trekken van het universele stemrecht van bepaalde groepen kiezers, en met stellingen als ‘een sterke leider in de regering is goed voor Nederland, zelfs als hij de regels buigt’. Hij werpt in zijn tekst ‘vragen’ op over aangekondigde bezuinigingen op onderwijs, wetenschap en publiek gefinancierde media – de eerste bastions die door autocratische regimes aan banden worden gelegd, zie ook Trump – zonder harde antwoorden te geven. Zo gooit hij met kiezelsteentjes, en als iemand hem vraagt ‘waarschuwt u nu voor de gekkigheid in Den Haag?’, zegt hij: nee hoor, ik heb het over Amerika en Hongarije.
Geert Wilders was nog aan het onderhandelen over misleidende spiegeltjes en kraaltjes voor de gewone mensen in de voorjaarsnota (een bevriezing van de sociale huren waar huurders minder van zullen merken dan voorgespiegeld en die de PVV-leider brutaalweg ‘een boodschappenbonus’ noemt), dus hij is er nog niet aan toegekomen om de Raad van State ‘de boom in’ te wensen. Gewoon negeren, zal hij vermoedelijk besluiten, desgevraagd hooguit iets zeggen over ‘elitair’ en ‘ivoren torens’. Dat kan des te eenvoudiger, nu zelfs NSC, zelfbenoemd bastion van bestuurlijke zuiverheid, adviezen van diezelfde Raad van State (over een krankzinnig pensioenplan van NSC) naast zich neerlegt. Bovendien, zo zou Caroline van der Plas zeggen, wat hebben ‘de mensen thuis’ aan een jaarverslag van de Raad van State?
Best veel eigenlijk. Er staat vrij precies in omschreven hoe een democratische rechtsstaat idealiter functioneert. Waarom dat niet hetzelfde is als de wil van de meerderheid. En waarom het democratische verval elders ook ons infecteert.
Voor dat laatste kunnen ‘de mensen thuis’ ook om zich heen kijken: naar de koerswijziging die Nederlandse bedrijven met Amerikaanse hoofdkantoren of grote Amerikaanse klanten hebben ingezet. Langzaam buigt de een na de ander het hoofd voor de Trumpterreur en schaft het diversiteitsbeleid af, nu de rechten van minderheden in de VS op de tocht staan. Het FD schrijft al maanden over hoe bedrijven, die een jaar geleden nog hoog opgaven van veelkleurigheid in de top, omdat dit ‘van essentieel belang’ zou zijn voor de bottom-line, plots tot het inzicht zijn gekomen dat ze ook prima zonder kunnen. Zo snel kan het gaan. En het Nederlandse kabinet stelt hier niets tegenover, zal zich niet laten horen, niet zeggen ‘voor deze organisaties geen overheidsopdrachten of overheidsorders meer’.
Maar we hebben wel een ‘boodschappenbonus’.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant