Voor het tweede jaar op rij wint een foto uit Gaza de World Press Photo. Dit jaar geen frontfoto, maar een portret van een jongetje dat in de oorlog beide armen is verloren. ‘Na een paar dagen begint de foto echt te groeien in waarde’, zegt kunstredacteur Mark Moorman.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Mark, je hebt hier vaker over geschreven. Wat boeit je aan deze prijs?
‘De World Press Photo had zeker in het verleden een enorme status. De prijs is in 1955 opgericht door een Nederlandse organisatie. In de jaren zestig en zeventig stond de foto in de hele wereld op de voorpagina van alle kranten. Dat was dan ook hét nieuwsverhaal van het jaar. In de beeldcultuur van toen had de prijs een immense impact.
‘Veel van de oude winnaars ken je ook nog wel, dat zijn klassieke nieuwsfoto’s geworden. Met het meisje in Vietnam dat wegrent voor de napalmaanval als bekendste voorbeeld. Het zijn foto’s die de publieke opinie wereldwijd kunnen doen kantelen.’
‘Nu is het een totaal andere tijd. Bij een oorlog komen dagelijks tienduizenden beelden per dag voorbij. Ook daarom is de oude indeling van categorieën op de schop gegaan.’
Wat is er veranderd?
‘Er waren zes klassieke categorieën. Sport, natuur, de harde nieuwsfoto en dergelijke. Het grootste probleem was dat veel beelden helemaal niet in het blikveld van de jury kwamen. Vaak wonnen bekende fotografen van de grote persbureaus. Er was blikvernauwing.
‘Nu wordt er een voorselectie gemaakt per regio. Iedere regio, zoals Afrika of Zuid-Amerika, heeft een lokale jury die de verhalen kent die daar spelen. Er komen dan allerlei nominaties per regio. De internationale jury kiest uit die selecties de winnaar en twee runners-up.
Werkt dat?
‘Ik moet zeggen dat het goed heeft uitgepakt. De afgelopen jaren heb je bijvoorbeeld best wat verhalen gezien over de klimaatcrisis die heel sprekend zijn. Dit jaar is een van de runners-up een foto uit de Braziliaanse Amazone.
‘Het is een haast klassieke compositie, alles klopt. De lucht, die schaduw en zijn hoedje. En dan word je het verhaal ingetrokken: de man op de foto bracht vroeger altijd eten naar zijn moeder per boot, maar de rivier is drooggevallen. Daardoor is het nu een helse wandeltocht door de woestijn.
‘Dat zijn nou niet meteen foto’s van heel actuele verhalen die bijvoorbeeld de Volkskrant halen.’
De winnende foto is van een Palestijnse fotograaf, die een zwaar verminkt jongetje portretteerde dat in Gaza Stad op de vlucht was voor een Israëlische aanval (zie boven). Vind je het een verrassende keuze?
‘Toen de genomineerde foto’s bekend werden, had ik verwacht dat de foto’s van de Spaanse fotograaf Samuel Nacar uit de bevrijde Sednaya-gevangenis in Syrië zouden winnen. Dat was een zeldzaam goednieuwsverhaal in een donker jaar, maar schokkend en goed vastgelegd door hem.
‘Maar het werd toch een foto van de Palestijnse fotograaf Samar Abu Elouf. Geen foto van het front, maar een portretfoto. De foto werd gemaakt in Qatar, door een vrouw die zelf ook gevlucht is uit Gaza. Ze begon met het fotograferen van de mensen met wie zij in een appartementencomplex in Doha woonde, veelal Gazaanse vluchtelingen.
‘Ik zit er nu al een paar dagen naar te kijken, dan begint hij echt te groeien in waarde. In de eerste blik werd mijn aandacht getrokken door het gezicht en de klassieke lichtval. Daarna zie je pas dat beide armen van die jongen geamputeerd zijn en rol je het verhaal achter de foto in.
‘De jury’s kiezen uit tienduizend beelden. Dat gaat natuurlijk allemaal swipend over beeldschermen. Wat je bij winnaars dus bijna altijd ziet, is dat een element je even tot stilstand brengt. Dat heeft deze winnende foto ook. Juist door die combinatie van het klassieke portret en dan de schok die daar vlak achteraan komt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant