De regeringscoalitie heeft besloten dat sociale huren de komende twee jaar niet omhoog mogen. Dat is leuk voor huurders, maar de woningcorporaties zijn verbijsterd. ‘We schrappen de bouw van tienduizenden huurwoningen.’
is economieredacteur voor de Volkskrant en schrijft over de woningmarkt.
Dat is een enorme aderlating voor deze woonstichtingen. Aedes, hun nationale vereniging, reageerde woensdag geschokt op de maatregel. De corporaties moeten door het wegvallen van die extra inkomsten de bouw van tienduizenden huurwoningen schrappen, aldus de vereniging. Het zet ook een rem op de verduurzaming van tienduizenden bestaande corporatiewoningen.
Onlangs werd bepaald dat corporaties hun huren dit jaar met 4,5 procent zouden mogen verhogen en volgend jaar met nog eens 3,8 procent. Dat is nu van de baan. Het extra geld uit de huurverhogingen zou worden gebruikt als inleg voor miljardenleningen voor nieuwbouw en verduurzaming. Volgens Aedes verdampt met de huurstop 47,5 miljard euro aan investeringscapaciteit.
Emeritus hoogleraar woningmarkt Johan Conijn, een kenner van de financiële kant van de volkshuisvesting, spreekt van ‘een clusterbom’ op de woningbouwplannen van de corporaties. ‘De Nationale Prestatieafspraken (NPA) voor de sociale woningbouw kun je verbranden. Die zijn onuitvoerbaar geworden. Als ik minister voor volkshuisvesting was, zou ik aftreden.’
Ook Fahid Minas, directeur van de vereniging van projectontwikkelaars Neprom, herinnert minister Mona Keijzer van Volkshuisvesting op LinkedIn aan de prestatieafspraken die in december werden gemaakt op een met veel publiciteit omgeven Woontop. ‘Al dat afgesproken werk van de corporaties – bouwen, renoveren en verduurzamen – komt hiermee op losse schroeven te staan. Corporaties zullen noodgedwongen moeten kiezen waar ze hun geld wel of niet aan uitgeven. Het gevolg: die honderdduizend nieuwe huizen per jaar gaan er waarschijnlijk niet komen.’
Aedes-voorzitter Liesbeth Spies noemt de bevriezing van de huren ‘inkomenspolitiek over de rug van corporaties, met ingrijpende gevolgen voor huurders en woningzoekenden’.
Wat betekent dat voor de huurders van die woningen?
Voor de bestaande huurders is het een meevaller van jewelste. De gemiddelde huur van een corporatiewoning is nu 593 euro per maand. Hun huur gaat per 1 juli dus niet met bijna 27 euro per maand omhoog. En ook volgend jaar blijft hun huur gelijk. Dat scheelt op een gemiddelde huur nog eens bijna 24 euro per maand. Over een periode van twee jaar scheelt dat een huurder ruim 900 euro. Het verlies aan directe inkomsten voor de corporaties komt volgens Conijn uit op circa 1 miljard euro per jaar.
De maatregel kost huurders mogelijk wel de verduurzaming van hun woning, die vaak gepaard gaat met een grondige renovatie. Dat scheelt wooncomfort. Minder nieuwbouw verkleint ook de mogelijkheden voor een eventuele verhuizing naar een mogelijk betere of beter passende woning.
Ook zijn er minder mogelijkheden om te verhuizen naar een andere plek. Veel huurders zullen daardoor langer blijven wonen in hun huidige huis, zoals een gezinswoning waar alleen nog een weduwe of weduwnaar woont.
Het is nog niet duidelijk of de corporaties enige compensatie krijgen voor het verlies aan extra inkomsten. In eerdere jaren werd de huurmatiging gecompenseerd door fiscale verlichting, zoals het afschaffen van de verhuurdersheffing. Inmiddels betalen de corporaties (die werken zonder winstoogmerk) ruim een miljard euro per jaar aan vennootschapsbelasting.
Onlangs maakten de corporaties bekend dat zij naar de rechter stappen. Ze willen een deel van die winstbelasting laten schrappen. Een Europese beperking van renteaftrek is volgens de woonstichtingen niet bedoeld voor hen, maar tegen belastingontwijking door multinationale ondernemingen. Volgens schatting van Aedes kost deze ‘Atad1’ de corporaties zo’n 500 miljoen euro per jaar.
‘Als de vennootschapsbelasting voor corporaties al zou worden aangepakt, dan is dat een zaak van de toekomst’, aldus woningmarktkenner Conijn. ‘Daar hebben corporaties dus niks aan voor hun bouwplannen op de korte termijn. Nu ontstaat er een achterstand in woningbouw. Die haal je nooit meer in.’
Minister Keijzer maakte vorige week bekend dat zij de regels voor middenhuur weer wil versoepelen. Dat heeft minder te maken met de corporaties, maar vooral met particuliere woningbeleggers. Die verkochten vorig jaar zo’n dertigduizend huurwoningen door de vorig jaar ingevoerde huurbeperking in dat segment. Ook zijn tijdelijke huurcontracten in de meeste gevallen niet meer toegestaan. Keijzer wil de ‘uitverkoop’ van beleggerswoningen tegengaan. In de Tweede Kamer bestaat veel weerstand tegen die versoepeling.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant