De Burgemeester van Baarstraat in Volendam krijgt een nieuwe naam. De straat is vernoemd naar Clement van Baar (1894-1979), die tijdens de Tweede Wereldoorlog een dubieuze rol speelde bij de Jodenvervolging. Het college van de gemeente Edam-Volendam maakte het besluit woensdagavond bekend.
is verslaggever van de Volkskrant.
Aanleiding voor de naamswijziging is een recent historisch onderzoek van de Radboud Universiteit. Daaruit blijkt dat Van Baar als burgemeester volledig meewerkte aan het verzoek van de Duitse bezetter om de 22 Joodse inwoners van zijn gemeente te laten arresteren en deporteren. Van hen werden er 21 vermoord.
Hoewel veel burgemeesters in oorlogstijd kozen voor meewerken, rekenen de onderzoekers Van Baar tot ‘de slechtere helft van de grijze middenmoot’. Zo had Van Baar privébelangen in een familiebedrijf dat voor de Wehrmacht werkte.
Na de oorlog werd hij door een zuiveringscommissie veroordeeld wegens economische collaboratie. Het was aan zijn partijgenoot en latere minister-president Louis Beel (KVP) te danken dat Van Baar na één jaar schorsing alsnog mocht terugkeren als burgemeester, mogelijk om partijpolitieke redenen.
De straatnaamkwestie leidde de afgelopen jaren tot felle discussies in Edam-Volendam. De Stichting Joods Verleden Edam, lokale historici en enkele raadsleden pleitten voor een naamsverandering. Maar omwonenden en ondernemers, die bang zijn dat een nieuwe naam hun geld zal kosten, waren fel tegen. ‘Wij Volendammers houden niet van verandering’, vatte een supermarktmedewerker het sentiment samen in een eerdere reportage van de Volkskrant.
Na het eerste vooronderzoek van historicus Lennert Savenije concludeerde burgemeester Lieke Sievers dat er ‘onvoldoende informatie’ was ‘om te twijfelen aan de bestuurlijke afwegingen’ die door Van Baar zijn gemaakt. Nu concludeert het college toch dat de toenmalige burgemeester ‘niet boven iedere twijfel verheven’ is.
De NSB sprak waardering uit voor Van Baar. Hij stond bij de partij bekend als ‘politiek betrouwbaar’ en ‘zeer behoorlijk tegenover nationaalsocialisten’. Als enige van vijftien zittende leden mocht hij in een regionale commissie aanblijven. De Ordedienst, een landelijke verzetsorganisatie, schreef later: ‘De Sicherheitspolizei behoefde slechts te klikken en zij werden op hun wenken bediend (door Van Baar, red.).’
Toch zien de Radboud-onderzoekers onder leiding van hoogleraar politieke geschiedenis Wim van Meurs ‘geen reden om hem te verdenken van nationaalsocialistische of antisemitische overtuigingen’. Van Baar zou eerder gehandeld hebben uit pragmatisme en eigenbelang.
Het college zegt bewoners en ondernemers ‘tegemoet te willen komen in de kosten’ die voortvloeien uit de naamswijziging. Ook mogen zij meedenken over een nieuwe naam. ‘Het college wil het verleden niet uitwissen’, staat in de verklaring. ‘Het gaat erom dat we ons te allen tijde rekenschap geven van wat onderdeel is van onze geschiedenis.’
Dennis Beckers, voorzitter van Stichting Joods Verleden Edam, reageert opgelucht. ‘Na al die jaren en drie onderzoeken komt er nu een eind aan een slepende discussie. Een straatnaam is een eerbetoon. Het past niet om die eer te geven aan zo iemand als Van Baar. Het college kiest nu voor historisch bewustzijn en respect voor de slachtoffers en nabestaanden van de Holocaust.’
Edam-Volendam is niet de enige gemeente die worstelt met het oorlogsverleden van lokale bestuurders. In onder meer Hoorn, Veendam en Woudrichem spelen soortgelijke discussies over straten die vernoemd zijn naar de burgemeester in oorlogstijd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant