Harvard verliest 2,2 miljard dollar aan subsidie, nu de universiteit weigert een waslijst aan eisen van president Trump in te willigen. Die zouden de academische vrijheid ernstig onder druk zetten. Het is de eerste universiteit die openlijk het gevecht aangaat met de regering-Trump.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Donald Trump kon het wel vergeten, zo wilde Harvard-voorzitter Alan Garber maandag even duidelijk maken. Vrijdag had de regering-Trump Harvard een reeks eisen gesteld om miljarden aan federale financiering te behouden. Zo moest de prestigieuze universiteit stoppen met diversiteitsprogramma’s, internationale studenten beter screenen op ‘anti-Amerikaanse waarden’ en onderwijsprogramma’s tegen het licht houden die ‘antisemitisme aanwakkeren’.
‘Deze universiteit zal haar onafhankelijkheid nooit verloochenen, noch afstand doen van haar grondwettelijke rechten’, schreef Garber in een verklaring aan zijn universiteit. Harvards ‘nee’ kreeg gelijk een reactie van het Witte Huis: de prestigieuze universiteit zal voorlopig 2,2 miljard dollar aan meerjarige overheidssubsidies niet ontvangen, en een contract met de overheid van 60 miljoen dollar wordt verscheurd.
Een maand eerder had het Witte Huis al aangekondigd miljarden te willen bezuinigen op financiering voor medisch onderzoek op universiteiten als Harvard.
Harvard is niet de eerste universiteit waarop Trump de aanval heeft geopend. Zes andere topuniversiteiten, waaronder Columbia en Cornell, zijn eveneens (tijdelijk) gekort. De universiteit uit Massachusetts is echter de eerste die volmondig weigert Trumps eisen uit te voeren.
Daarmee komt de Amerikaanse president in conflict met misschien wel de meest prestigieuze universiteit van de wereld. Al decennialang prijkt Harvard, een van de acht universiteiten uit de Ivy League, bovenaan alle internationale ranglijsten van de beste universiteiten ter wereld. De instelling heeft ruim honderdvijftig Nobelprijswinnaars voortgebracht, evenals acht presidenten, onder wie Barack Obama en George W. Bush.
Voor conservatief Amerika is Havard symbool komen te staan voor de ‘woke’ elite. Toen Elon Musk het onlangs publiekelijk aan de stok kreeg met Trumps handelsadviseur Pete Navarro, zei hij dat een ‘economische doctorsgraad van Harvard iets slechts is, niet iets goeds’. ‘De verhouding tussen ego en hersenen wordt dan te groot’, aldus de Trump-fluisteraar.
Republikeinen beschuldigden de universiteiten er sinds de pro-Palestijnse protesten van afgelopen zomer ook van broeiplaatsen te zijn van antisemitisme.
Dat Harvard deze stap ondanks de vijandigheid van Trump en zijn aanhangers durft te zetten, heeft waarschijnlijk ook te maken met de financiële situatie van de universiteit. In het zogeheten dotatiefonds van Harvard zit 53,2 miljard dollar. Ter vergelijking: het fonds van Columbia bevat 14,8 miljard dollar. Met een dotatiefonds, waarin gulle donateurs, alumni en bedrijven geld storten, belegt een universiteit.
Universiteiten keren zichzelf daarvan ieder jaar een klein deel uit. Het afgelopen jaar kwam dat voor Harvard neer op een bedrag van 2,4 miljard, ruim een derde van de totale inkomsten van dat jaar en daarmee eveneens de grootste inkomstenbron.
Daarbovenop kwam ook nog 368 miljoen dollar aan directe donaties voor 2024. Op een totale begroting van 6,5 miljard vorig jaar waren 11 procent afkomstig van overheidssubsidies. Grofweg een vijfde van de totale inkomsten haalt Harvard uit collegegelden.
Hoewel er veel geld in kas zit, wil dat niet zeggen dat Harvard geen pijn ondervindt van Trumps stap. Allereerst is 70 procent van de jaarlijkse uitkeringen uit het fonds door donoren geoormerkt voor specifieke programma’s of departementen. Bovendien liepen de donaties voor het fonds vorig jaar met 150 miljoen dollar terug. Verschillende prominente donoren zeiden de geldkraan dicht te draaien uit onvrede over de manier waarop het universiteitsbestuur antisemitisme zou bestrijden.
Trump dreigde dinsdag bovendien een einde te maken aan de belastingvoordelen die Harvard geniet. Vanuit het Witte Huis klinken ook plannen om de belastingen op dotatiefondsen te verhogen.
Niet voor niets kondigde Harvard na Trumps dreigementen al aan 750 miljoen dollar te willen ophalen met de uitgifte van obligaties, boven op de 450 miljoen van een maand geleden. Ook voerde het in maart al een stop in op het aannemen van nieuwe hoogleraren. ‘Universiteiten in het hele land worden geconfronteerd met aanzienlijke financiële onzekerheden als gevolg van snel veranderend federaal beleid’, schreef Garber destijds.
Ook andere universiteiten zitten met de handen in het haar. Columbia beloofde vorige maand een reeks van Trumps eisen in te willigen om 400 miljoen dollar aan financiering terug te krijgen. Zo voerde de universiteit een verbod in op het dragen van maskers tijdens demonstraties en plaatste ze het departement voor het Midden-Oosten, Zuid-Azië en Afrika onder verscherpt toezicht. Nog altijd is echter niet duidelijk of Trump nu weer de hand van de knip haalt.
De knieval van Columbia heeft de universiteit in de academische wereld flinke kritiek opgeleverd. ‘Als je eenmaal toegeeft, is het moeilijk om dat later niet nog eens te doen’, aldus Christopher Eisgruber, voorzitter van de Princeton-universiteit. Volgens hem is er sprake van de ‘grootste aanval op de academische vrijheid’ sinds de jaren vijftig, het hoogtepunt van de anticommunistische heksenjacht. Princeton zelf dreigt 210 miljoen dollar aan overheidssubsidies te verliezen.
Een concreet eisenpakket is daar volgens Eisgruber nog niet aan verbonden. Mocht Trump daar binnenkort mee komen, dan is ook Eisgrubers antwoord al duidelijk. ‘Ik peins er niet over toezeggingen te doen’, zei hij afgelopen week. ‘We moeten de academische vrijheid beschermen. Dat mogen we niet opgeven.’
Harvard heeft alvast een duidelijk voorbeeld gesteld voor andere universiteiten die mogelijk in het vizier van Trump komen, meent Ted Mitchell, voorzitter van de American Council of Education. ‘Als zelfs Harvard niet in verzet was gekomen, zou het voor andere universiteiten nagenoeg onmogelijk zijn om dat wel te doen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant