Goed opgeleide medisch specialisten zijn uiteraard onmisbaar voor de zorg, maar ze komen wel met een prijskaartje. Totale opleidingskosten: 1 miljard euro belastinggeld.
is zorgverslaggever van de Volkskrant.
Moet dat echt zo hoog? Ja, concludeert de Nederlandse Zorgautoriteit na zeven jaar onderzoek. Het is zelfs iets te weinig. Of heeft de NZa zich in de luren laten leggen? Vier vragen.
Wat kost het per jaar om één arts op te leiden?
184.500 euro in een universitair medisch centrum, 211.200 euro in een regulier opleidingsziekenhuis. Dat is ongeveer 4 procent meer dan de ziekenhuizen tot nu toe kregen.
De zogeheten ‘beschikbaarheidbijdragen’ die ziekenhuizen krijgen voor deze opleidingen waren al sinds 2006 in feite niet meer onderzocht of aangepast. Terwijl de belangen voor de opleidende ziekenhuizen groot zijn: ze krijgen toegang tot een pot van 1 miljard euro belastinggeld, opleiden maakt ziekenhuizen aantrekkelijker voor jonge artsen, en er is prestige mee gemoeid.
De NZa begon het onderzoek al in 2018. Waarom duurde het zo lang?
Omdat nergens vast lag wat nou tot opleidingskosten gerekend moest worden. Er zijn geen normen hoeveel supervisie een arts in opleiding tot specialist (aios) moet krijgen, geen normen voor het aantal uur onderwijs, voor hoeveel uren een aankomend chirurg samen met een ervaren collega moet opereren.
De salariskosten van de aios, de voorzieningen die een ziekenhuis moet bouwen, de kosten van het ‘leerhuis’, die bleken nog vrij eenvoudig te berekenen. Ingewikkeld werd het bij het kopje ‘tijdsbesteding’.
Hoeveel uur werkt een aios per week zelfstandig? Hoeveel uur geeft een medisch specialist supervisie? Tegen welk uurtarief? En wat spaart een ziekenhuis aan kosten uit doordat aiossen een deel van het werk overnemen?
Om dat te weten te komen bracht de NZa eerst voor elk van de 32 onderzochte opleidingen via één groepsgesprek (‘focusgroep’)’ de werkzaamheden van een aios in kaart (per fase van de opleiding) en stuurde vervolgens aan 888 artsen-vakgroepen een vragenlijst. Daarop konden de medisch specialisten invullen hoeveel tijd zij dachten kwijt te zijn aan het opleiden van jongere collega’s.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
En toen was er een eenduidig beeld?
Dat zeker niet. Zowel tussen als binnen de opleidingen bleken de verschillen ‘schrikbarend’ groot, schrijft de NZa. De ene opleiding gaf tot wel drie keer zoveel begeleidingsuren op als de andere.
Maar uiteindelijk ging het de NZa om het gemiddelde. Zo bleek elke vakgroep in 2020 ruim 45 duizend euro per aios kwijt te zijn aan ‘niet-patiëntgebonden opleidingskosten’ (groepsonderwijs, coaching, opleidings-overleg), en 114.600 euro aan supervisie. Dat zou betekenen dat elke aios ongeveer drie dagen per week fulltime begeleiding krijgt van een medisch specialist.
‘Supervisie is een breed begrip, het is moeilijk hier een oordeel over te hebben’, zegt Johan Rijneveld, directeur regulering bij de NZa. ‘Dit is een gemiddelde van alle settings, dus bijvoorbeeld ook van chirurgen die intensief worden begeleid op de operatiekamer.’
Staat tegenover dat een aios een ziekenhuis ook 127 duizend euro oplevert - als de aios er niet was geweest, had een ziekenhuis ander personeel moeten inhuren.
Een gedegen onderzoek dus?
Er zijn wel wat wiebelige componenten, constateert Marco Varkevisser, hoogleraar Marktordening in de Gezondheidszorg aan de Erasmus Universiteit. ‘Om de beschikbaarheidbijdrage goed te kunnen vaststellen, heb je eerst normen nodig hoeveel uur supervisie een aios eigenlijk moet krijgen. Dat is een basisvoorwaarde. Nu hebben de vakgroepen veel vrijheid gekregen om in te vullen hoeveel uur ze aan onderwijs kwijt zijn, terwijl ze een aanzienlijk financieel belang hebben vooral niet aan de onderkant te gaan zitten.’
Wink de Boer, MDL-arts en al jaren kritisch op de hoge opleidingsvergoedingen voor de grote opleidingsziekenhuizen die de algemene ziekenhuizen niet krijgen, is minder diplomatiek. ‘Een waardeloos onderzoek’, vindt hij. ‘De NZa vraagt de mensen die het geld opstrijken hoeveel ze nou eigenlijk kosten. Dan weet je zeker dat je niet het eerlijke antwoord krijgt.’
Een belangrijke omissie is ook, vindt Varkevisser, dat de inschattingen van de opgegeven begeleidingsuren niet zijn gevalideerd. ‘De NZa had breed onder de aiossen moeten uitvragen of zij het opgehaalde supervisie-beeld wel voldoende herkennen.’
Volgens De Boer gaan de opleidingsziekenhuizen nu ‘twee keer langs de kassa’. ‘Iedere vakgroep, ook die zonder aios, heeft ‘s ochtends de overdracht. Die zit al in de reguliere financiering. Reken je dat als onderwijs, dan krijg je dubbel betaald. Het idee dat we te veel betalen is met dit onderzoek niet weggenomen.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant