DEN HAAG - Het verhaal klinkt veel mensen onbekend in de oren: een appartement aan de Haagse Reinkenstraat (Duinoord) waar in de oorlog tientallen Joden tegelijk onderdoken. Mies Walbeehm, een fysiotherapeute, had soms dertig onderduikers tegelijk in haar tweekamerappartement.
'Hoeveel mensen ze hielp zullen we misschien nooit weten, maar waarschijnlijk meer dan honderd', zegt Marloes Vernooijs, die samen met Richard Grootbod voor Omroep West de podcast 'Het Haagse Achterhuis' maakte over het adres. 'Dit verhaal is veel groter dan de meeste mensen weten.'
'Het is hier zo klein en je zit met de ramen recht aan de straat. Hoe kun je hier zoveel mensen laten onderduiken?' Marloes Vernooijs kijkt haar ogen uit als ze voor het eerst in het appartement is waar de Haagse Mies Walbeehm samen met haar huishoudster Sano Groen aan Joodse onderduikers onderdak bood.
'Iedereen moet voortdurend op elkaars lip hebben gezeten. Nu snap ik ook waarom andere verzetsmensen deze situatie gevaarlijk vonden.'
Over het verhaal van Mies Walbeehm maakten Marloes Vernooijs en Richard Grootbod voor Omroep West de podcastserie 'Het Haagse Achterhuis'. De serie bestaat uit vijf afleveringen en is gratis te beluisteren via www.omroepwest.nl en de bekende podcastplatformen.
Toen Joden in de oorlogsjaren werden opgeroepen zich te melden voor transport, was Mies bereid om soms volslagen onbekenden op te nemen in haar kleine woning.
Later bleek dat de angsten van de onderduikers terecht waren: van de 17.000 Joden die aan het begin van de oorlog in Den Haag woonden, keerden er maar enkele honderden van de concentratiekampen terug.
Mies was aan het begin van de oorlog veertig jaar, ongetrouwd en had een praktijk als fysiotherapeute. Vanuit het verzet in de regio stond ze bekend als roekeloos. 'Hoeveel mensen Mies heeft gered weten we niet', zegt podcastcoördinator Richard Grootbod van Omroep West.
'Het opschrijfboekje van Mies is na een inval in het appartement verloren geraakt. Maar wel weten we dat het er steeds meer werden. Ze moet onvoorstelbaar moedig zijn geweest om dit allemaal te durven.'
Toen de Sicherheitspolizei het pand in maart 1943 binnenviel, waren de agenten verbijsterd over het grote aantal onderduikers dat in het kleine flatje opeengepakt zat. Er werden 24 onderduikers weggevoerd om uiteindelijk in een vernietigingskamp te worden vergast.
Mies Walbeehm overleefde de oorlog, maar als een gebroken vrouw. Tijdens haar gevangenschap werd ze gemarteld en moet ze vreselijke dingen hebben meegemaakt.
'Ze kreeg nooit een koninklijke onderscheiding of medaille. Er is geen straat naar haar vernoemd', zegt Richard Grootbod. 'Terwijl ze elke dag haar leven waagde om mensen te helpen.'
De podcastmakers probeerden te achterhalen waarom Mies Walbeehm zoveel risico nam. 'Was ze moedig of overmoedig?' zegt Marloes Vernooijs. 'Zeker is dat ze een groot hart had en dat ze niemand op straat wilde laten staan.'
Na de oorlog zweeg Mies over haar heldendaden. 'Ze vond het normaal dat je je leven waagde voor een ander. Ze wilde er niet mee op de voorgrond treden', zegt Richard Grootbod.
'Je vraagt je af: als het opnieuw oorlog zou worden, zou ik dan mensen opnemen die voor de deur staan? En zo ja, hoeveel mensen zou je toelaten?' Mies had voor de oorlog veel geld gespaard en na de oorlog had ze niets meer. Onderduikers die het niet konden betalen, liet ze gratis toe. Richard Grootbod: 'Dan heb je een moreel kompas dat veel mensen niet hebben.'
De podcastserie 'Het Haagse Achterhuis' moet het verhaal wat meer bekendheid geven. 'Hoe meer we over Mies te weten kwamen, hoe meer bewondering we voor haar kregen', vertelt Grootbod.
Toen de podcastmakers voor de opnames van de huidige bewoner toestemming kregen om in het appartement rond te kijken, nam die bewondering alleen maar verder toe.
'Overal lagen 's nachts matrassen op de grond. Mies zelf kon er niet meer bij, ze sliep in de gang onder een tafeltje', zegt Marloes Vernooijs.
Source: Omroep West Den Haag