is columnist voor de Volkskrant.
Aan een gracht in het centrum van Den Haag, in een voornaam bedrijfsverzamelgebouw, is een onderneming gevestigd die door haar advocaten wordt omschreven als ‘leeg’.
Volgens de advocaten gebeurt bij dit lege bedrijf eigenlijk niets. De jaarlijkse bestuursvergadering, zo moeten we begrijpen, gaat nergens over, dat is alleen een papieren exercitie. De Spaanse ondernemers die dan aanschuiven, hebben niets te vertellen.
Liever verzwijgen de advocaten dat dit bedrijf, actief in de ‘winning van aardolie’, zo meldt de Kamer van Koophandel, volgens de laatste jaarrekening maar liefst 460 miljoen dollar bezit. Eigenaar van de Haagse bv is de Spaanse oliemaatschappij Repsol, actief in Peru. Niet voor niets heet de Haagse onderneming Repsol Perú BV.
In de jaren negentig van de vorige eeuw parkeerde het oliebedrijf (nettowinst in 2024: ruim 1,7 miljard dollar) net als talloze andere mega-ondernemingen een deel van haar kapitaal in belastingparadijs Nederland, dat leek toen ongetwijfeld een slimme zet.
Toen werd het 15 januari 2022. Ten noorden van de hoofdstad Lima vond de grootste olieramp plaats in de Peruaanse geschiedenis. Bij een Repsol-raffinaderij stroomden duizenden vaten olie de zee in. Stranden en een natuurgebied raakten vervuild. Vissersdorpen verloren hun inkomen.
Repsol verzweeg aanvankelijk de omvang van de ramp. Uiteindelijk kwam er een akkoord met de Peruaanse regering. Gedupeerde omwonenden kregen van Repsol gemiddeld 15 duizend dollar per persoon. Maar zoals dat kan gaan na een milieuramp in Zuid-Amerika: veel getroffenen krijgen niets.
Repsol doet er alles aan om de kwestie in Peru te houden. Daar is de ‘rechter het beste bekend met de situatie ter plaatse’. Je kunt invullen wat dit betekent: in Peru zijn geitenpaadjes, daar hoeft de oliemaatschappij niet zoveel te betalen.
Maar ja, het Spaanse oliebedrijf heeft een achilleshiel: de Nederlandse bv. En nu proberen ruim 34 duizend straatarme Peruaanse gedupeerden via de rechtbank in Den Haag alsnog een schadevergoeding te krijgen van Repsol.
Het is een megazaak die eigenlijk op de voorpagina thuishoort, niet in deze column. Vorige week, terwijl talloze Peruanen meekeken via een livestream, bleek in de rechtbank dat iedereen het hierover eens is: ruim drie jaar na de ramp is nog niet alle olie opgeruimd. Stranden blijven onbruikbaar.
Dit is de wereld van het grote geld waarin niets zwart-wit is, alleen loodgrijs. De Peruanen worden bijgestaan door een omstreden Britse advocatenfirma die aan ‘procesfinanciering’ doet. Komt er schadevergoeding, dan krijgen zij daarvan een deel. Deze Britten ‘ronselen’ kwetsbare Peruaanse cliënten, stelt Repsol. Onzin, stellen de gedupeerden. Zonder deze juristen waren we kansloos tegen de ‘diepe zakken’ van Repsol.
Over zes weken zal de rechter een tussenuitspraak doen over de vraag: is de Nederlandse bv aansprakelijk voor de olie-activiteiten in Peru? De Verenigde Naties veronderstellen van wel, want de VN benaderde het Haagse bedrijf met het verzoek om de olierommel bij Lima op te ruimen.
Maar de advocaten van Repsol in Nederland betogen dat de Haagse bv (‘een lege tussenhoudster’) niets te maken heeft met het Spaanse oliebedrijf. Heus, de bestuurders van Repsol in Nederland zijn juristen, die weten niets van aardolie. Alsof bestuurders van een olie-bv pas meetellen als ze met blote handen zelf het zwarte goud aanboren.
Stel dat Repsol in Den Haag een lege huls zou zijn, waarom bestaat deze bv dan in de eerste plaats? Na afloop van de zitting, op de gang, vindt een vertegenwoordiger van Repsol het ‘een beetje ingewikkeld’ om deze vraag te beantwoorden nu de zaak onder de rechter is.
Even binnenlopen bij het kantoor aan de gracht. Op de begane grond is een fijne lunchbar, voor zakelijke afspraken. Een bord ‘Repsol’ wijst de weg. Op vaste dagen in de week ontvangt een receptioniste bezoekers, niet iets dat je verwacht bij een bv die alleen op papier zou bestaan. Beneden in de gang prijkt een oranje fiets, voor het echte Nederlandse ondernemersgevoel.
a.vanes@volkskrant.nl
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns