Rechter Amy Coney Barrett hielp conservatief Amerika aan een van zijn belangrijkste overwinningen ooit: het afschaffen van het landelijke recht op abortus. Hoe heeft ze dan toch de Maga-Republikeinen tegen zich in het harnas weten te jagen?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Leden van het Amerikaanse Hooggerechtshof worden geacht onafhankelijk te opereren, ook al is het een president die hen benoemt. De radicaalste aanhangers van Donald Trump hebben daar echter weinig boodschap aan. ‘Ze is kwaadaardig, en alleen gekozen omdat ze aan de juiste identiteitscriteria voldoet’, aldus de extreme activist Mike Cernovich.
Hij had het over Amy Coney Barrett, een van de negen leden van het Supreme Court. Ze staat bekend als zeer conservatief en is door Trump voorgedragen in zijn eerste termijn als president. Dat zij nu opeens de kop-van-jut is bij zijn aanhang heeft te maken met haar opstelling in enkele zaken rondom Trumps beleid. Zo keerde ze zich afgelopen week tegen zijn plannen om Midden- en Zuid-Amerikaanse migranten uit te zetten op basis van een stokoude oorlogswet die voor het laatst werd gebruikt in de Tweede Wereldoorlog.
De radicale woede tegen Barrett staat in schril contrast met de Republikeinse jubelstemming rond haar benoeming in 2020. Bij zijn presentatie van Barrett als kandidaat-opperrechter prees Trump haar als een ‘vrouw met uitzonderlijke verdiensten’ en ‘een enorm intellect’. Haar definitieve aanstelling kwam slechts een week voor de presidentsverkiezingen, die Trump zou verliezen van Biden.
Trump kon onverwacht een nieuw lid van het Hooggerechtshof benoemen omdat de liberale Ruth Bader Ginsburg op de valreep van Trumps eerste ambtstermijn overleed. Door haar haastig te vervangen door Barrett, kon hij de conservatieve meerderheid in het negenkoppige Hof uitbreiden van vijf naar een ogenschijnlijk onoverkomelijk aantal van zes. Barrett moest voor zekerheid zorgen: in het verleden hadden Republikeinen te vaak gezien dat ‘hun’ rechters bij cruciale zaken afdreven richting het liberale kamp.
Net als Trumps andere benoemingen in het Hof – Neil Gorsuch en Brett Kavanaugh – was Barrett uitverkoren vanwege haar conservatieve gedachtegoed, met in het bijzonder haar weerstand tegen het recht op abortus. Tijdens de verkiezingscampagne van 2016 had Trump beloofd opperrechters aan te stellen die het baanbrekende arrest Roe v. Wade zouden terugdraaien. In 1973 had dat arrest het landelijke recht op abortus mogelijk gemaakt. Dat Barrett relatief jong was – ze was 48 toen ze toetrad tot het Hof – speelde ook mee.
Amy Coney groeide op in een voorstad van New Orleans in de zuidelijke staat Louisiana. Als oudste in een gezin met zeven kinderen – haar vader was advocaat voor Shell, haar moeder huisvrouw – werd ze grootgebracht binnen de People of Praise. Leden van deze kleine religieuze groepering ‘beloven hun leven met elkaar te delen en elkaar te ondersteunen, zowel in materiële zaken als bij spirituele kwesties’. Ze omarmen bovendien traditionele genderrollen en wijzen openlijke homoseksualiteit af.
Haar middelbare school was uitsluitend voor meisjes. Daarna studeerde ze Engels en Frans, voordat ze overstapte naar de University of Notre Dame, een vooraanstaande katholieke privé-universiteit, voor een rechtenopleiding. Bij diezelfde universiteit ging ze in 2002 aan de slag als hoogleraar rechten. Inmiddels was ze getrouwd met Jesse Barrett, en ook zij hebben nu zeven kinderen, van wie twee geadopteerd uit Haïti.
Tijdens haar studie maakte Barrett kennis met de rechtsfilosofie van het ‘originalisme’. Die verwerpt het idee dat de Amerikaanse grondwet een levend iets is en stelt dat de wet moet worden uitgelegd zoals de opstellers voor ogen hebben gehad. Bij een van de boegbeelden van deze stroming, de aartsconservatieve opperrechter Antonin Scalia, ging Barrett eind jaren negentig aan de slag als juridisch assistent.
Democraten gruwden dan ook van Barrett. ‘U stelt zich al lange tijd op het standpunt dat uw religieuze opvattingen doorslaggevend zijn’, beet senator Dianne Feinstein haar toe bij een hoorzitting in 2017. Ze was toen door Trump voorgedragen voor een plek bij een federaal beroepshof. ‘U bent ten diepste dogmatisch.’ Voor anti-abortusactivisten en conservatieve christenen bestaat er geen groter compliment: Feinsteins uitspraak wordt met trots uitgedragen op mokken en T-shirts.
Eenmaal aanbeland in het Hooggerechtshof stelde Barrett haar aanhangers aanvankelijk niet teleur. Met haar hulp ging in 2022 Roe v. Wade van tafel. Ook maakte Barrett mede een einde aan positieve discriminatie bij universiteitsaanmeldingen en stemt ze voor uitbreiding van het recht op wapenbezit. In de aanloop naar de verkiezingen van 2024 was ze onderdeel van een meerderheid die presidenten verregaande immuniteit geeft tegen strafvervolging. Dat is belangrijk voor Trump, die in meerdere strafzaken verwikkeld is.
Maar nu loyaliteit aan Trump voor veel Republikeinen belangrijker is dan ideologische zuiverheid, is Barrett het mikpunt geworden van hoon. Naast haar weigering om in te stemmen met Trumps uitzettingen op basis van een antieke wet, werkte ze evenmin mee aan het blokkeren van een bevel van een lagere rechter die de regering opdroeg zo’n 2 miljard aan hulpgeld uit te betalen.
Onlangs waarschuwde Barrett nog dat het Hooggerechtshof geen politieke kleur moest kiezen in het gevecht tussen Democraten en Republikeinen. ‘We dragen allemaal dezelfde zwarte toga’, zei ze over haar en haar collega’s. ‘We hebben geen rode of blauwe toga’s. Onze loyaliteit ligt bij de grondwet.’ In een zwaar gepolariseerd land is het de vraag of veel Amerikanen dat nog als een verdienste zullen zien.
Eerdere Republikeinse teleurstellingen bij het Hof
De door George Bush senior benoemde David Souter weigerde in 1992 het recht op abortus volledig af te schaffen. Hij stemde zo vaak mee met liberale opperrechters dat ‘No more Souters’ een populaire slogan werd onder conservatieven.
In 2012 pleegde de hoogste opperrechter, John Roberts, een ‘doodzonde’ door samen met zijn vier liberale collega’s het door Republikeinen verguisde zorgstelsel van president Obama in stand te houden. Roberts was benoemd door George Bush junior.
John Paul Stevens, zelf een Republikein, werd in de jaren zeventig aangesteld door Gerald Ford. Bij zijn pensioen 35 jaar later werd hij beschouwd als een duidelijk liberale stem in het Hof.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant