De Amerikaanse importheffingen hebben een aanzienlijke impact op de wereldwijde handel in goederen – ook na de aangekondigde verlaging naar 10 procent. Om wat voor producten gaat het, en welke landen leunen het zwaarst op de export naar de Verenigde Staten?
Door Tjerk Gualthérie van Weezel en Pepijn de Lange
Graphics Marien Jonkers
Goederenimport van de Verenigde Staten in 2024, naar herkomstland, in procenten
Op de mondiale goederenmarkt verhandelen landen elk jaar onderling voor ruim 20.000 miljard dollar aan spullen. Een flink deel van die producten gaat van of naar de Verenigde Staten. Vorig jaar importeerden de Amerikanen voor bijna 3.360 miljard dollar aan waren, terwijl de Amerikaanse goederenexport ongeveer 2.060 miljard bedroeg. Dit handelstekort vormt voor president Donald Trump de reden voor de meeste importheffingen.
Europese Unie
18,41 procent
De Europese Unie is de grootste handelspartner van de Verenigde Staten. Er zijn nauwelijks producten te verzinnen die niet de Atlantische Oceaan overgaan. Ruim 70 procent van alle kaas die de Amerikanen importeren, komt bijvoorbeeld uit de EU. In waarde zijn het grootst de import van medicijnen en andere farmaceutische producten (127 miljard dollar), machines (92 miljard) en auto’s (61 miljard).
In goederen heeft Europa een indrukwekkend handelsoverschot van zo’n 247 miljard dollar met de VS. Maar dat beeld is per lidstaat zeer verschillend. Duitsland had vorig jaar door de verkoop van auto’s en machines een handelsoverschot van ruim 88 miljard dollar. Nederland kent, met name door de import van vloeibaar aardgas, juist een handelstekort.
Mexico
15,19 procent
Als land is Mexico de grootste exporteur naar de VS. De Amerikanen kochten vorig jaar voor zo’n 510 miljard dollar aan spullen bij hun zuiderburen. Dat is bijna 16 procent van de totale Amerikaanse import. De Mexicanen leveren vooral auto’s, auto-onderdelen en andere technische onderdelen: opgeteld voor zo’n 137 miljard dollar.
China
13,78 procent
Tussen China en de VS gaat het de laatste weken hard tegen hard. Nadat Trump de importheffing had verhoogd, sloeg China terug. Daarop verhoogde Trump de heffingen tot 104 procent, waarop Beijing woensdagmiddag reageerde met het verhogen van zijn heffingen van 34 naar 84 procent. De reactie uit de VS liet niet lang op zich wachten: vanaf woensdagavond rust op Chinese goederen een heffing van 125 procent.
Trump stelt dat China afgelopen jaren de maakindustrie van de VS heeft gestolen. De spullenstroom uit de Chinese fabrieken is inderdaad indrukwekkend: 65 procent van alle huishoudelijke artikelen en bijna 80 procent van alle sportbenodigdheden in de VS komen uit China. Containers gaan vervolgens vaak leeg terug: het handelsoverschot van de Chinezen was vorig jaar ongeveer 319 miljard dollar.
Canada
12,55 procent
Net als Mexico is ook buurland Canada voor de VS belangrijk als leverancier van auto’s en auto-onderdelen. Zo’n 51 miljard van de in totaal 421 miljard dollar aan Amerikaanse import uit Canada valt in deze categorie. Het grootste deel van de import betreft Canadese olie en gas, opgeteld ter waarde van 131 miljard dollar. Omdat brandstoffen vrijgesteld zijn van importheffingen komen de Canadezen er wat dat betreft goed van af.
Goederenexport naar de Verenigde Staten in 2024 ten opzichte van het bruto binnenlands product, per land, in procenten
Om de impact van de heffingen op landen te beoordelen, zijn absolute exportbedragen niet de beste indicatie. Vooral grote landen komen daarbij immers bovendrijven. In zijn algemeenheid geldt echter: hoe groter een land, hoe minder afhankelijk van buitenlandse handel.
Voor een analyse van de gevolgen van de Amerikaanse importheffingen vergeleek de Volkskrant daarom per land de export naar de VS met de omvang van de economie (bruto binnenlands product). Met die gegevens ontstaat een ander beeld. Naast buurlanden Mexico en Canada lichten allerlei andere gebieden op: vooral landen in Zuidoost-Azië worden getroffen.
Vietnam
Export naar VS ten opzichte
van bbp: 33,16 procent
Precies vijftig jaar nadat de fysieke oorlog met de VS tot een einde is gekomen, wordt Vietnam nu zwaar getroffen in de Amerikaanse handelsoorlog. Geen land ter wereld is relatief zo afhankelijk van handel met de VS. In de fabrieken en naaiateliers in het land maken Vietnamezen elektronica en kleding voor tal van Amerikaanse merken.
Omdat Vietnam relatief weinig uit de VS importeert, hing het land de afgelopen dagen een substantiële heffing van 46 procent boven het hoofd. ‘Ik ben bereid de hele dag met Donald Trump te golfen in Mar-a-Lago als mijn bevolking daarmee geholpen is’, grapte de Vietnamese premier Pham Minh Chinh nog in januari.
Cambodja
31,57 procent
De gereedschappen van Black&Decker, de pakken van Hugo Boss en de schoenen van Asics: het is slechts een fractie van de ‘Amerikaanse’ producten die in Cambodja worden gemaakt. De heffing van 49 procent die Trump het land wilde opleggen, zou zeker een klap zijn geweest voor die maakindustrie. Een vertegenwoordiger van de Amerikaanse bedrijven in Cambodja vertelde aan CNN dat veel merken nu kijken of ze de distributie via andere landen kunnen laten lopen. Hij verwacht niet dat de maakindustrie uiteindelijk terug naar de VS zal komen: ‘Amerikanen gaan echt niet hun eigen schoenen in elkaar naaien.’
Guyana
32,11 procent
Ook in Zuid-Amerika zijn er de nodige landen waarvoor handel met de VS belangrijk is. Guyana bijvoorbeeld ziet zijn gigantische oliereserves voor de kust sinds 2020 ontgonnen worden door het Amerikaanse ExxonMobil. Dat leidt tot grote welvaart én een significant handelsoverschot op de Amerikanen.
Guyana beweert dat Washington een fout heeft gemaakt bij het becijferen van zijn importheffing: het land zegt dat het veel meer Amerikaanse spullen importeert dan het Witte Huis in zijn berekening heeft meegenomen. Een groot deel van de Guyanese export zou überhaupt niet door de Amerikaanse importheffing geraakt worden. Olie, aluminiumerts en goud, de belangrijkste Guyaanse exportproducten, zijn vrijgesteld.
Nicaragua
26,73 procent
In Midden-Amerikaanse landen wordt veel fruit en koffie op de boot gezet naar de VS, maar er staan ook tal van fabrieken. Nicaragua is in de regio relatief het afhankelijkst van de handel met Amerika. Vanaf eind vorige eeuw hebben de VS de economische ontwikkeling in het land gestimuleerd. Mede daardoor heeft Nicaragua veel kleding- en textielfabrieken die naar de VS exporteren.
Ierland
18,82 procent
Binnen de Europese Unie springt Ierland eruit als land met relatief grote export naar de VS: ruim 103 miljard dollar. Dit bedrag is voor 49 procent toe te schrijven aan medicijnen. Dat wil zeggen, het intellectueel eigendom hiervan. Fiscale regels leiden er namelijk toe dat grote farmaceutische multinationals de inkomsten op hun patenten massaal laten binnenrollen in Ierland. ‘Ierland was heel slim en pakte onze bedrijven af van presidenten die het hebben laten gebeuren’, zei Trump over deze praktijk.
Qua importheffing heeft Ierland het echter goed bekeken. Omdat het land binnen de EU ligt, dreigde ‘slechts’ een importheffing van 20 procent. Medicijnen waren bovendien uitgezonderd. Op de totale export naar de VS zou Ierland daardoor maar 5 procent invoerheffing betalen, becijferde de Britse zakenkrant Financial Times.
Importheffingen van Verenigde Staten per 9 april 2025, per land, in procenten
Welk land op welke importheffing moet rekenen, wisselt razendsnel. Woensdagavond, enkele uren nadat nieuwe importheffingen waren ingevoerd, veranderde Trump plotseling van koers: vrijwel alle ‘wederkerige heffingen’, bedoeld om het Amerikaanse handelstekort terug te dringen, bracht hij voor 90 dagen terug naar 10 procent. Om welke landen het precies gaat is niet geheel duidelijk, maar aangenomen wordt dat alleen China uitgezonderd is. De heffingen voor dat land verhoogde Trump juist, tot in totaal 125 procent.
De hoogte van de beoogde importheffingen is een indicatie voor de impact die een land zal ervaren. Al blijkt uit de eerdere voorbeelden dat die ook niet alles zeggen, omdat belangrijke producten zoals fossiele brandstoffen, medicijnen en ook halfgeleiders (essentieel onderdeel van computerchips) zijn uitgezonderd. De heffingen zijn gebaseerd op de omvang van het handelstekort dat de VS met de verschillende landen heeft. In de kaart die dat oplevert, springt een aantal landen eruit.
Belarus, Cuba, Noord-Korea en Rusland
Importheffing: 0 procent
Sommige landen ontspringen vooralsnog de dans. Ondanks een handelstekort van 2,75 miljard dollar krijgt Rusland niet met Amerikaanse importheffingen te maken. Volgens het Witte Huis zou zo’n maatregel de gesprekken over vrede in Oekraïne in de weg staan. Cuba, Belarus, Noord-Korea en Rusland zijn bovendien al door eerdere economische sancties getroffen.
Kleine eilanden
Direct na de publicatie van Trumps lijst met importheffingen vorige week, maakten commentatoren in de hele wereld zich vrolijk over een aantal absurde voorbeelden. Al snel gingen foto’s van pinguïns of zeemeeuwen rond van een aantal (nagenoeg) onbewoonde eilanden dat door flinke heffingen werd getroffen. De kleine zesduizend inwoners van Saint-Pierre-et-Miquelon, eilanden voor de kust van Canada die onder Frans gezag staan, kregen bijvoorbeeld een heffing van 50 procent opgelegd: een direct gevolg van één vliegtuigonderdeel ter waarde van 3,4 miljoen dollar dat via het eilandje werd verhandeld. Die heffing is inmiddels geschrapt.
Madagaskar
47 procent
Minder grappig zijn de gevolgen voor enkele lage-inkomenslanden. Zo zou de bevolking van Madagaskar, die behoort tot de tien armste ter wereld, te maken krijgen met een importheffing van 47 procent. Het land werd de laatste jaren door droogte, hongersnood en cyclonen geteisterd. Import vanuit de VS is er amper, maar export is er wel degelijk: Madagaskar is namelijk de grootste vanilleproducent ter wereld. Een groot deel van die gefermenteerde bonen wordt naar Amerika verscheept, onder meer om te verwerken in cola.
Myanmar en Sri Lanka
45 procent
Ook in Azië wordt een aantal ontwikkelingslanden hard getroffen. Zo heeft Myanmar, dat na de aardbeving van vorige week grotendeels in puin ligt, door export van fruit en andere landbouwproducten en de textielindustrie een handelsoverschot met de Amerikanen. Het herstel van de kledingfabrieken zal er niet gemakkelijker op worden nu het land te maken dreigt te krijgen met een Amerikaanse importheffing van 44 procent. De eveneens zeer fragiele economie van Sri Lanka (kleding, thee, kokos) moet het met eenzelfde heffing doen.
Syrië
41 procent
Ook in Syrië zijn de appels zuur. Het land had afgelopen jaar amper handel met de VS, omdat banken geen geld naar het land mochten overmaken. Toch werd nog voor 11 miljoen dollar naar de VS geëxporteerd, onder meer koffie, thee en fruit. Door het in dollars verwaarloosbare handelsoverschot dat dat voor Syrië opleverde, kijkt de nieuwe regering nu tegen een mogelijke importheffing van 44 procent aan.
Bronnen: UN Comtrade, Wereldbank, Witte Huis
De EU slaat vanaf volgende week terug in het wereldwijde handelsconflict dat de Amerikaanse president Donald Trump heeft ontketend. Op Hongarije na gingen alle EU-landen woensdag akkoord met importheffingen tot 25 procent op Amerikaanse goederen ter waarde van 21 miljard euro.
Ongeloof en onzekerheid elkaar af bij champignonexporteurs. ‘Dat we nog niet eens weten hoe de heffingen gaan werken, is absurd.’
Zuidoost-Azië vreest economische stilstand door de handelsoorlog met Trump. Is die vrees terecht en wat kunnen de landen zelf doen?
Source: Volkskrant