Anoma van der Veere
Correspondent Japan
Anoma van der Veere
Correspondent Japan
"Een sterke NAVO is ook voordelig voor ons", zei de Japanse premier Shigeru Ishiba vandaag na zijn ontmoeting met secretaris-generaal Mark Rutte van de NAVO, die sinds maandag in Peking is.
De komst van Rutte onderstreept het toenemende strategische belang van Japan voor Europa én de nauwe verwevenheid van de veiligheid in Oost-Azië en Europa. Tijdens de ontmoeting benadrukten beide leiders het belang van intensievere samenwerking. "Met secretaris-generaal Rutte willen we het naar een hoger niveau tillen", onderstreepte de Japanse premier.
Het bezoek komt op een moment van groeiende onzekerheid over de rol van de Verenigde Staten als bondgenoot, ook voor Japan. Naast zijn kritiek op Europa sprak Trump recent ook zijn onvrede uit over het defensieverdrag met Japan. "We hebben een merkwaardige deal met Japan", zei hij op een persconferentie ter gelegenheid van Ishiba's bezoek aan Washington. "Wij moeten hen beschermen, maar zij hoeven ons niet te beschermen."
Ook in Japan is dus twijfel over de Amerikaanse steun, terwijl het land voor zijn veiligheid in hoge mate afhankelijk is van de VS. Er zijn tienduizenden Amerikaanse militairen gestationeerd in Japan, dat via het bilaterale defensieverdrag ook een veiligheidsgarantie heeft. Japan leunt vrijwel volledig op de VS als militaire partner, anders dan Europa, waar NAVO een gedeeld veiligheidskader biedt en de lasten over meerdere landen worden verdeeld.
De afhankelijkheid van de VS wordt in Tokio steeds vaker als kwetsbaarheid gezien, en mede daarom wordt Japan actiever op het gebied van internationale veiligheid.
Voormalig premier Fumio Kishida voerde in 2022 de aangepaste Nationale Veiligheidsstrategie in, waarmee het defensiebudget werd verdubbeld. Japan investeert flink in legerbases in de meest zuidelijke Nansei-eilanden, nabij Taiwan, en de aanschaf van langeafstandsraketten.
Ook werkt Japan aan sterkere veiligheidsbanden met landen in de regio die ook de hete adem van China in de nek voelen. Zo heeft het onlangs een nieuw programma gelanceerd waarmee het militaire capaciteiten helpt versterken in partnerlanden in de regio.
Deze stappen waren eerder onvoorstelbaar, want Japan stond decennialang bekend om zijn pacifistische houding. Het veiligheidsbeleid in Tokio is dus ingrijpend aan het verschuiven. Japan zoekt actief naar extra bondgenoten, en Europa is vruchtbare grond.
"De banden tussen de NAVO en Japan zijn de laatste tijd sterk aangehaald. Sinds Rusland Oekraïne binnenviel gaat de toenadering nog sneller. Japan komt naar NAVO-toppen en is een van de steunpilaren van Oekraïne. Sinds begin dit jaar heeft het land zelfs een eigen ambassade bij het hoofdkwartier van de militaire alliantie in Brussel.
Topman Rutte heeft het veel over de relatie met de 'Indo-Pacific 4', de 'IP4', zoals ze in NAVO-jargon genoemd worden: Japan, Zuid-Korea, Australië en Nieuw-Zeeland. Die landen delen de vrees voor de militaire opbouw van China. Ook het bondgenootschap kijkt daar met zorg naar.
De veiligheid in Amerika, Europa en de landen in de Indo-Pacific is onlosmakelijk met elkaar verbonden, is de redenering, en dus wordt er steeds meer samengewerkt.
Toch is het voor Rutte ook op dit dossier lastig balanceren tussen de Amerikanen en de andere leden van de NAVO. Zo heeft Trump plannen om militairen weg te halen uit het oosten van Europa, mogelijk om ze naar Zuidoost-Azië te sturen. Dat past in de Amerikaanse wens zich meer op die regio te richten vanwege de Chinese dreiging. Voor Washington is Peking veel meer een vijand, terwijl de Europeanen de Chinezen niet alleen als tegenstander zien, maar op sommige punten ook als partner."
De afgelopen jaren heeft Japan zijn samenwerking met zowel de NAVO als met afzonderlijke Europese landen drastisch versterkt. Japan stuurt regelmatig een klein bataljon diplomaten en legerpersoneel naar Europa om deel te nemen aan NAVO-overleggen.
Het bezoek van Rutte is een teken van gedeelde strategische ambitie. "We moeten meer vlees op de botten krijgen", benadrukte de NAVO-chef. En tijdens een bezoek aan een marinebasis nabij de Japanse hoofdstad waarschuwde hij dat "China zijn militaire macht in hoog tempo versterkt terwijl het Rusland steunt in de oorlog."
Japan deelt deze zorgen en wil eveneens concrete stappen om de samenwerking te versterken, nu de spanningen in zijn regio oplopen door een steeds assertiever China en door de Noord-Koreaanse nucleaire ambities. Beide landen stemmen hun optreden bovendien regelmatig af met Rusland en Iran.
Japan wijst ook op de toename van gezamenlijke militaire oefeningen van China en Rusland in de buurt van Japanse wateren, en berichten over Noord-Koreaanse troepen in Oekraïne. Het maakt duidelijk hoe dreigingen zich over meer regio's tegelijk verspreiden. "De veiligheid van het Euro-Atlantisch gebied en die van ons zijn nauw met elkaar verweven", verklaarde Ishiba vandaag.
Rutte onderstreepte dat het tijd is om echte samenwerking tot stand te brengen, vooral op het gebied van defensieproductie en het delen van inlichtingen.
"Laten we het praktisch maken", zei Rutte, de blik gericht op Ishiba. "Ik weet dat we veiliger zijn als we samenwerken."
Buitenland
Deel artikel:
Advertentie via Ster.nl
Source: NOS nieuws