De rijke, maar dramatisch afgelopen carrière van voetballer Marco van Basten krijgt een serie, Basta, met acteur Chris Peters in de hoofdrol. Als speler was Van Basten zelden openhartig, maar de serie, gepland voor 2026, gaat over alle aspecten van zijn leven. ‘Er is een hoop gebeurd.’
is voetbalverslaggever van de Volkskrant.
Precies op het moment dat twee initiatiefnemers hun trots uitspreken over de totstandkoming van een serie over de voormalige topspits, hangt hoofdpersoon Marco van Basten zijn jas op een knaapje in de gang van het Olympisch Stadion. ‘Hij staat om het hoekje’, zeggen de mannen die vinden dat Van Basten een serie verdient even later, in de wetenschap dat de zaal zich afvraagt waar de hoofdrolspeler blijft.
Er zijn genoeg voorzetten geweest, het is nu aan de spits om ze af te ronden. Marco van Basten (60) is ontspannen en vrolijk, na prijzende woorden van Michiel van der Hoeven (Warner Bros, Hollands Licht) en Barry Schneider (streamingdienst Videoland). Ja, leuk, een serie over hem, met acteur Chris Peters als de voormalige topvoetballer.
Mooi ook. Inspirerend hopelijk voor jeugdigen, die bij het zien zullen beseffen dat het niet zo eenvoudig is om topvoetballer te worden. Al die gevechten, ook in de liefde, in gewone relaties en in financieel opzicht. Van Basten is oprecht benieuwd wat ze maken van zijn leven, al is hij niet betrokken bij de opnamen, onder leiding van regisseur Remy van Heugten.
De serie, die in 2026 te zien zal zijn, gaat Basta heten, naar het boek van Edwin Schoon uit 2019. Schoon wist al bij het schrijven dat hij geen rol zou spelen bij een eventuele verfilming, daarvoor is scenarist Thomas van der Ree aangetrokken. Basta, dat veelvuldig is vertaald, is een fascinerend boek over het geweldige talent uit Utrecht, over diens opgroeien en speciale karakter. Van Basten was het middelpunt van het gezin en hij wenste ook het epicentrum van de wereld te zijn, qua voetbal dan. Zijn hele wezen was gericht op voetbal.
Een fragment uit de inleiding van het boek, dat als ondertitel ‘Rauwe, eerlijke en openhartige autobiografie van Marco van Basten’ heeft: ‘Ik zag mezelf jarenlang niet als een interessant figuur. Meer als een doodgewone jongen die aardig tegen een bal kon trappen, tot ik daar door een verrotte enkel mee moest stoppen. De aandacht die dat allemaal trok, vond ik eigenlijk alleen maar ballast. Journalisten, fans, spotlights, op een voetstuk geplaatst worden. Overdreven gedoe vond ik het. Irritant, als ik eerlijk ben. Het leidde me namelijk af van mijn doel: de beste zijn. En dan bedoel ik ook echt de allerbeste. Van de wereld dus.’
Dat was hij een tijdje, voordat een slepende enkelblessure hem al op zijn 28ste dwong te stoppen. En die voormalige allerbeste spits van de wereld, die destijds niets moest hebben van al die poespas, zit hier nu volop in de schijnwerpers, voor een groot publiek, in een ruimte van het Olympisch Stadion, waar hij onder meer als Ajacied successen vierde.
Presentator Renze Klamer vraagt aan de toehoorders wie al geboren was in 1988, toen Van Basten met het volgens velen mooiste doelpunt in de Nederlandse voetbalgeschiedenis de EK-finale tegen de toenmalige Sovjet-Unie besliste. Ongeveer de helft steekt zijn vinger op, de andere helft kent hem uit overlevering.
Ook de acteur die hem speelt, Chris Peters (31), is van na 1988. Ze zitten naast elkaar achter een tafel, kijken elkaar aan en zijn complimenteus. Van Basten: ‘Ik hoop dat ik er vroeger ook zo goed uitzag.’ Peters: ‘Marco had een bijzonder leven. Ik kende zijn hoogtepunten als voetballer. In archiefmateriaal van Ajax en AC Milan kon ik zien hoe goed hij was.’
In het boek gaf de mysterieuze verschijning van voorheen zich voor het eerst helemaal bloot. Hij had nooit zo uitgebreid gesproken over de lijdensweg die leidde tot het veel te vroege einde van zijn loopbaan. Uit de proloog, een scène die zich afspeelt in 1993, toen hij zijn mobiliteit bijna totaal kwijt was en hoopte op een rentree: ‘Het is donker. Ik kruip over de tegels. Op mijn handen en knieën. Ik moet pissen. Als een rund. Maar zodra ik te snel wil, drukt mijn volle blaas tegen mijn bovenbeen, en is het bijna niet te houden. De overloop onder zeiken is het laatste wat ik wil. Ik moet geduld hebben, want het is toch zeker twee minuten naar de badkamer…de drempels zijn het lastigst, want daar moet mijn enkel zonder botsen overheen.’
Van Basten zat diep, mentaal en fysiek. Of hij geen wonden opentrekt, luidt de vraag op de presentatie nu, ruim dertig jaar later. Nee nee. Jarenlang keerde hij zich bijna af van het voetbal, op zoek naar troost en afleiding in eindeloze partijen golf. ‘Inmiddels ben ik daar wel overheen gegroeid. Ik had gedacht dat, als de enkel zou herstellen, ik wel tot mijn 41ste of zo had willen voetballen.’ Hij verwijst naar Cristiano Ronaldo, met zijn ogenschijnlijk eeuwige leven als prof. ‘Ik moest stoppen op mijn 28ste, maar ik had nog veel willen laten zien. We hadden een fantastische ploeg bij AC Milan. Het was hard om niet meer te kunnen meedoen.’
De serie gaat over alles: over zijn jeugd, met Daan Pothuizen als de jonge Van Basten. Daarna is het aan Chris Peters, die onder anderen Tonio speelde in de gelijknamige film van Paula van der Oest, naar het boek van A. F. TH. Van der Heijden. Peters was geen talent als voetballer. De serie gebruikt bij de voetballende Van Basten beelden uit het archief, want het talent valt sowieso niet na te bootsen. Peters: ‘Ik schiet weleens een bal, maar de camera volgt niet waar die naartoe gaat.’
Peters heeft Van Basten oneindig bestudeerd. Beelden bekeken, gebaren geleerd. Ze gaan ook filmen in Milaan, Italië, in stadion San Siro en op trainingscomplex Milanello. Ze merkten bij de voorbereidingen hoe groot hij daar was, en is. Wie herinnert zich niet dat trainer Fabio Capello in tranen uitbarstte toen Van Basten in een kek jasje en in spijkerbroek afscheid nam van het publiek? De makers hebben zelfs toestemming om voor de serie met een helikopter te landen op Milanello. Dat gebeurde vroeger, op dagen dat eigenaar Silvio Berlusconi zich meldde om de ploeg, met ook Ruud Gullit en Frank Rijkaard, toe te spreken.
Johan Cruijff (acteur Tibor Lukács), diens vrouw Danny (Chantal Janzen), Ruud Gullit (Romano Haynes), Frank Rijkaard (Jasha Rudge), vader Joop van Basten (Hans Kesting), moeder Leny van Basten (Janni Goslinga), echtgenote Liesbeth (Eefje Paddenburg), voor tal van hoofdrolspelers in het leven van Van Basten zijn acteurs gevonden. De serie heeft een fors budget, onder meer dankzij het Filmfonds. Basta moet de allure krijgen van het eerder geproduceerde Máxima (2024), over de koningin.
Vandaag de dag is de wat schichtige man van toen, die totaal was gefixeerd op voetbal, aardig en aanraakbaar. Van Basten lacht veel. Hij stopte als voetballer omdat het moest. Hij stopte als trainer omdat hij daaruit geen plezier haalde en omdat hij vond dat hij het vak niet beheerste. Hij stopte als spelregelman bij de Fifa, omdat het best saai werk was en hij merkte dat ze toch niet veel wilden veranderen bij de wereldbond.
Hij is nu analist bij Ziggo, op zijn manier. Eerlijk, streng, doch in zijn ogen rechtvaardig, en soms bewonderend. Het is ook wel tijd voor een serie van zeven delen. ‘Er is een hoop gebeurd.’
Peters noemt Van Basten zuiver als mens. Eerlijk. Inhoudelijk. Hij geniet van het mooie lopen van de voormalige spits, die in een documentaire al eens is vergeleken met een danser. Rechtop. Hij heeft gedacht: ‘Hoe zie ik er het best uit als Marco.’ Van Basten doet op deze ochtend nog een hele rij interviews, terwijl op de tribunes in het stadion opnamen zijn, met spandoeken van toen, uit de jaren tachtig van de vorige eeuw.
Als voetballer had hij daar nooit zin in, in verslaggevers. Geen tijd voor ook. Geen concentratie. Nu beantwoordt hij vragen van jonge journalisten die hem nooit hebben zien voetballen, die in de telefoon scrollen om te zoeken welke vragen ze ook weer wilden stellen. Het maakt hem niet uit. Hij lacht. Chris Peters mag hem spelen en hijzelf is zichzelf. ‘Ik hoop dat er af en toe ook wat te lachen valt.’ Op verzoek houdt hij even een balletje hoog.
Basta verschijnt in 2026 op Videoland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant