De Duitse CDU en SPD hebben coalitiegesprekken afgerond en presenteren woensdagmiddag een regeerakkoord voor de komende vier jaar. De onderhandelingen werden versneld afgerond, met het oog op mondiale crises. Asielmigratie is het laatste hete hangijzer.
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Na nog geen zeven weken onderhandelen maken de Duitse rechts-conservatieve CDU en sociaal-democratische SPD later woensdagmiddag bekend hoe Duitsland de komende vier jaar bestuurd wordt. Verkiezingswinnaar CDU belooft een fundamentele koerswijziging wat betreft industriepolitiek, migratiebeleid, en defensie. Duitsland moet ‘een leidende macht’ worden op het wereldtoneel.
Door de mondiale chaos als gevolg van onder meer Trumps handelsoorlog hebben beide partners er vaart achter gezet. Aanvankelijk stond de presentatie van het akkoord gepland voor eind deze week. Dinsdag hebben ze tot middernacht onderhandeld. Woensdagochtend moesten er nog ‘een of twee kleinigheden’ worden opgelost.
Gezien de handelsoorlog en dreigende mondiale financiële crisis staat de Duitse economie in het middelpunt, meldde CDU-leider Friedrich Merz eerder deze week. ‘Het is urgenter dan ooit dat Duitsland haar concurrentievermogen zo snel mogelijk herstelt’, aldus Merz. ‘Dat betekent belastingverlagingen voor burger en bedrijf, een afbraak van de verlammende bureaucratie, daling van energieprijzen en stabilisering van sociale kosten.’
De Duitse economie verkeert in zeer zwaar weer. De afgelopen jaren verdwijnt jaarlijks zo’n 100 miljard euro aan economische activiteit naar het buitenland, de komende jaren verdwijnen tienduizenden banen bij giganten als Volkswagen en ThyssenKrupp. Herstel van economisch vermogen is óók essentieel voor sociale stabiliteit en een reusachtige versterking van Duitse militaire capaciteiten die zowel CDU als SPD nodig achten.
Voor herstel en versterking van de fysieke en sociale infrastructuur – zaken als onderwijs en zorg – lenen de coalitiepartners 500 miljard euro, een recordbedrag. Voor investeringen in defensie, inlichtingendiensten, en andere veiligheidsorganen gaat de grondwettelijke rem op staatsschulden geheel van tafel.
Het regeerakkoord is pas definitief als de achterban ermee akkoord gaat. De SPD wil een stemming onder al haar leden. De CDU wil een kleinere commissie laten beslissen, maar de partij staat onder toenemende interne druk. Tijdens de formatie heeft de CDU veel toegegeven, en dat terwijl de CDU bij de verkiezingen van 23 februari bijna twee keer zoveel stemmers kreeg als de SPD, die fors verloor.
De concessies begonnen toen beide onderhandelingspartners het grootste leenpakket uit de Duitse geschiedenis aankondigden, terwijl de CDU campagne had gevoerd (en daarvoor jarenlang felle oppositie) op het thema begrotingsdiscipline. Het andere grote thema is asielmigratie. CDU-leider Merz beloofde een fundamentele koerswijziging: permanente bewaking aan de landsgrenzen en een totale asielstop aan die grenzen, in combinatie met een strikter uitzettings- en sociaal beleid voor (afgewezen) asielzoekers.
Sinds Merz’ toegeeflijkheid op financieel gebied is de druk vanuit zijn eigen partij enorm toegenomen, terwijl de SPD steeds harder en openlijker roept dat Merz’ migratieplannen wettelijk en praktisch onuitvoerbaar zijn. De CDU bedrijft ‘mooipraterij’ en verkoopt ‘huis en hof’ zodat Merz bondskanselier kan worden, tekende de krant Frankfurter Allgemeine Zeitung deze week op uit monden van het CDU-partijkader in deelstaten Hessen en Baden-Württemberg.
Ondertussen kwam deze week de eerste peiling waarin CDU en de deels extreemrechtse AfD, de nummer twee bij de verkiezingen van 23 februari, op gelijke hoogte bovenaan staan met ruim 24 procent van de stemmen. Rondom de AfD, door de Duitse veiligheidsdienst in drie deelstaten aangemerkt als ‘bewezen extreemrechts’, geldt een cordon sanitaire. Maar in de rechtervleugel van de CDU ontstaan barsten.
Van CDU-prominenten in de zuidelijke deelstaten Baden-Württemberg en Beieren klonk deze week de vraag: waarom werken we überhaupt samen met verkiezingsverliezer SPD? Kunnen we niet beter een minderheidskabinet met gedoogsteun van de AfD vormen?
Wat de coalitie beoogt op het gebied van migratie is nog niet duidelijk. Binnen de SPD is weerzin tegen Merz’ meest verreikende plannen, maar ook de sociaal-democraten weten dat in Duitsland een breedgedragen consensus is dat het wir schaffen das van Merkel uit de hand is gelopen. Onder uitgaand SPD-bondskanselier Olaf Scholz zijn grenscontroles ingevoerd en uitzettingen opgevoerd. Deze week zei SPD-leider Saskia Esken te begrijpen dat de CDU hier wat aan de achterban moet kunnen laten zien.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant