De snelle stijging van externe private investeerders in accountantskantoren baart de Autoriteit Financiële Markten (AFM) zorgen. Volgens de toezichthouder kunnen hun commerciële prikkels de kwaliteit en onafhankelijkheid van de accountantscontroles schaden.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
AFM-bestuurder Hanzo van Beusekom zei dinsdag bij de presentatie van de jaarcijfers dat de ‘belangrijke publieke taak van accountants om controles uit te voeren onder druk kan komen te staan’ door de invloed van zogeheten private equity. ‘Wij schatten de risico’s groter in dan de kansen.’
Private equitypartijen zijn investeerders die met geld van vermogende particulieren of andere beleggers bedrijven opkopen en dan uitbouwen, efficiënter maken of saneren, om ze na een paar jaar weer te verkopen. De laatste jaren hebben zulke investeerders ook kinderopvangbedrijven, zorgverleners en dierenartsen overgenomen.
Volgens een inventarisatie is bij 30 procent van de middelgrote accountancy-kantoren inmiddels zo’n investeerder aan boord. Twee jaar geleden was dat nog 11 procent. Meestal nemen zij een meerderheidsbelang, soms nemen ze genoegen met een minderheid. Bij de grootste zes kantoren, die banken en andere ‘organisaties van openbaar belang’ mogen controleren, zijn nog geen externe geldschieters gesignaleerd.
De AFM ziet verschillende risico’s. Kostenbesparingen en een hogere werkdruk kunnen leiden tot een lagere kwaliteit van de controles die accountants uitvoeren bij bedrijven. Ook kan de onafhankelijkheid van de accountant onder druk komen te staan als de nieuwe (mede-)eigenaar ook belangen heeft in het te controleren bedrijf.
Ook kan de geheimhouding onder druk komen te staan, omdat de investeerder in de verleiding kan komen om over de schouder van een accountant mee te kijken in de boekhouding van het bedrijf dat die controleert. Uit die cijfers kan blijken of dat bedrijf bijvoorbeeld een goede partij is om ook over te nemen.
Dat alles wordt verergerd doordat de meeste private equity-partijen binnen een paar jaar weer vertrekken, en dus niet kijken naar de lange termijn.
Kansen ziet de AFM ook. Met het geld van de investeerders worden de partners die nu eigenaar zijn van de accountantskantoren deels uitgekocht, waardoor het voor hen makkelijker wordt een opvolger te vinden. Die heeft dan namelijk minder geld nodig om zich in te kopen. Ook brengen de investeerders managementexpertise en schaalvoordelen mee.
Uit een inventarisatie die de AFM heeft gedaan doemt nog geen eenduidig beeld op van de gevolgen van de private equity-bemoeienis. Bij sommige kantoren gaat de kwaliteit van de controles inderdaad achteruit, bij andere vooruit. Dat wordt onder meer gemeten aan de hand van het aantal risico’s dat de accountants zien in duizenden gecontroleerde jaarrekeningen.
De AFM kan de komst van de investeerders niet verbieden. Volgens Van Beusekom gaat de toezichthouder vooral letten op de zeggenschap bij de kantoren: de accountants moeten de baas blijven en de meerderheid van het stemrecht behouden. Daarnaast gaat de waakhond meer controles uitvoeren bij accountants waar private equity binnengekomen is.
Bij de presentatie van de jaarcijfers wees AFM-voorzitter Laura van Geest ook op de turbulente financiële markten van de afgelopen dagen door de invoering van de Amerikaanse importheffingen. Ze ziet dat als een einde van de Pax Americana en van het Amerikaanse ‘exceptionalisme’, dat ook bij beleggers tot een uitzonderingspositie voor de Verenigde Staten leidde.
Tot voor kort staken beleggers namelijk verhoudingsgewijs meer geld in Amerikaanse aandelen en obligaties dan in bijvoorbeeld Europese. De afgelopen maanden is echter, vanwege de toegenomen onzekerheid, een verschuiving te zien van geld uit de VS naar Europa. Volgens Van Geest valt die heroriëntatie op Europa onder de positieve gevolgen van de nieuwe Amerikaanse onbetrouwbaarheid.
Als toezichthouder ziet zij ook de druk op vergelijkbare Amerikaanse waakhonden. Zo was het Consumer Financial Protection Bureau, waar ze in september nog op bezoek was, een paar maanden later ‘verdampt’, zegt ze. ‘Dat was een goede toezichthouder, met goede mensen’. Ook de vervanging van de belangrijke voorzitter van de SEC zal die toezichthouder ‘een andere kleur’ geven. ‘De druk is helder.’
Zij voorziet meer deregulering, bijvoorbeeld van de banken. ‘Als zich dan problemen voordoen, kunnen we er hier daar ook last van krijgen. Een ander risico is dat ook in Europa de roep om deregulering groter wordt, omdat Europese bedrijven een gelijk speelveld wensen. Maar er is regelgeving met reden. Juist in deze tijden zie je dat die regels effect hebben, omdat de financiële markten de schok van de afgelopen dagen goed hebben opgevangen. Tot nu toe.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant