Na weken van Amerikaanse militaire dreigementen, gaan de VS en Iran komend weekend praten over het omstreden nucleaire programma van Teheran. President Trump dreigde Iran alvast opnieuw, mocht het overleg zaterdag in Oman tot niets leiden.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
‘Iran zal in groot gevaar verkeren’, zei Trump maandag, over de mogelijkheid dat het gesprek om het Iraanse nucleaire programma aan banden te leggen mislukt. De VS zijn al weken bezig aan een militaire opbouw in de regio om Iran onder druk te zetten.
Zo werden recentelijk meerdere B-2’s naar de Amerikaanse militaire basis op het eiland Diego Garcia in de Indische Oceaan gestuurd. Deze zware langeafstandsbommenwerpers kunnen nucleaire installaties vernietigen.
Trump maakte de besprekingen bekend toen hij de Israëlische premier Benjamin Netanyahu in het Witte Huis ontving. Israël dreigt al jaren met een preventieve aanval op het Iraanse atoomprogramma om te voorkomen dat Teheran kernwapens in handen krijgt.
De bekendmaking van het overleg tussen de VS en Iran kwam als een verrassing, omdat het Iraanse regime de afgelopen weken de boot afhield vanwege Trumps militaire dreigementen.
‘Wij hebben directe gesprekken met Iran’, zei Trump. ‘Wij hebben een zeer belangrijk overleg en wij zullen zien wat er zal gebeuren. Ik denk dat iedereen het erover eens is dat een akkoord de voorkeur heeft.’
Om het Iraanse leiderschap opnieuw onder druk te zetten, voegde de president zijn opmerking toe over het gevaar waarin Iran komt te verkeren indien het overleg geen resultaat oplevert. Trump zei niet wat er dan zal gebeuren.
Uren later bevestigde Iran het gesprek in Oman, maar volgens Teheran zullen beide partijen niet direct met elkaar praten. Teheran zei dat het gaat om indirect overleg, waarbij Oman zal fungeren als doorgeefluik.
De laatste keer dat de VS en Iran direct met elkaar spraken, was onder president Barack Obama. Dat leidde tot een doorbraak. Iran stemde toen in met een akkoord om het nucleaire programma flink te beperken.
Trump zegde die internationale deal echter in 2018 op, omdat hij Iran ervan verdenkt dat het land er naartoe werkt om ’s werelds tiende kernmacht te worden. Ook Israël denkt dat.
De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Aragchi, die net als Trumps onderhandelaar Steve Witkoff naar Oman afreist, zei dat de VS nu aan zet zijn om van het overleg een succes te maken. ‘Dit is zowel een kans als een test’, berichtte Aragchi op social media. ‘De bal ligt bij Amerika.’
Wat de VS precies zullen eisen zaterdag, is onduidelijk. Trump heeft de afgelopen weken steeds benadrukt dat hoe dan ook moet worden voorkomen dat Iran ooit een atoombom krijgt.
‘Iran kan geen kernwapens hebben. Als de gesprekken niet succesvol zijn, denk ik dat het een hele slechte dag voor Iran zal zijn’, zei de president maandag.
Hoe de VS willen voorkomen dat Iran een atoombom krijgt, is niet duidelijk. Volledige ontmanteling van het nucleaire programma is onbespreekbaar voor Teheran. Het Iraanse regime ontkent al jaren een kernwapen te willen hebben en stelt altijd dat zijn atoomprogramma voor civiel gebruik is.
Teheran heeft de afgelopen jaren de verdenking op zich geladen dat het andere bedoelingen heeft met de verrijking van uranium. Sinds het internationale akkoord in 2018 door de VS werd verscheurd, is de productie van hoogverrijkt uranium in de nucleaire installaties Natanz en Fordow tot schrik van het Westen flink opgevoerd. Voor Iran is het nu nog maar een kleine stap om dit uranium verder te verrijken, zodat het geschikt is om een atoombom te maken.
Trump zette Iran meteen na zijn inauguratie onder druk, vooral met militaire dreigementen. In maart zei hij de hoogste Iraanse leider, ayatollah Ali Khamenei, een brief te hebben geschreven om onderhandelingen mogelijk te maken. ‘Binnenkort gaat er iets gebeuren, heel snel’, zei Trump over zijn brief aan Khamenei en de mogelijkheid van militaire actie. ‘Ik zou liever een vredesakkoord hebben dan de andere optie, maar de andere optie zal het probleem oplossen.’
Uit satellietfoto’s blijkt dat de VS zes B-2’s hebben gestationeerd op de Amerikaanse militaire basis in Diego Garcia.
Deze strategische stealth bommenwerper is de enige in het Amerikaanse arsenaal die de zwaarste conventionele bom van de VS kan lanceren: de 14 duizend kilo zware MOP. Deze bom, een bunker buster, zal bij een eventuele Amerikaanse militaire actie nodig zijn om de Iraanse nucleaire installatie Fordow, die is gebouwd in een berg, te vernietigen.
Iran heeft de VS de laatste weken diverse keren gewaarschuwd de installaties niet aan te vallen. Vorige week waarschuwde Teheran Amerika’s bondgenoten in de regio, zoals Koeweit, Turkije en Irak, niet mee te werken aan een eventuele Amerikaanse aanval. Volgens een hoge Iraanse functionaris zou onder andere het gebruik van Amerikaanse militaire bases in hun land en hun luchtruim bij een aanval op Iran ‘ernstige consequenties’ hebben voor deze landen.
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant