Totale vernietiging. Dat was de opdracht aan de Israëlische soldaten die in oktober 2023 in Gaza een bufferzone van een kilometer breed moesten creëren, volgens een rapport van klokkenluidersorganisatie Breaking the Silence. Ook elders in de Gazastrook gingen de remmen los.
is correspondent in Turkije en schrijft ook over Iran, Israël en de Palestijnse Gebieden. Hij sprak onlangs in Israël met militairen over de operaties in Gaza.
‘We mochten geen contact maken met de burgerbevolking’, zegt Asaf (niet zijn echte naam). De Israëlische reservist diende na 7 oktober 2023 drie maanden in en rond Gaza als frontsoldaat bij de infanterie. ‘Ons bevel was: schiet op iedereen die op je afkomt, al vanaf een paar honderd meter, dus vanaf de afstand dat we beschoten zouden kunnen worden. Geef meteen een dodelijk schot.’
Het verhaal dat Asaf tegenover de Volkskrant doet, bevestigt dat de richtlijnen van het Israëlische leger in de Gazastrook flink zijn opgerekt. Zo was er geen opdracht om er rekening mee te houden dat gijzelaars het leger zouden kunnen benaderen. Eenmaal leidde dat tot het doodschieten van drie mannelijke gijzelaars, die nota bene met een witte vlag zwaaiden (een incident waar Asaf niet bij betrokken was).
Asaf deelde zijn bevindingen ook met Breaking the Silence, een organisatie van legerveteranen. Het klokkenluiderscollectief publiceert al ruim twintig jaar getuigenissen van de manier waarop het Israëlische leger (IDF) opereert in bezet Palestijns gebied, vaak in strijd met het oorlogsrecht, maar niet eerder waren de schendingen zo omvangrijk. ‘In Gaza krijg je te horen: schiet op iedereen. Je hoeft niet na te denken’, zegt directeur Nadav Weiman.
Het relaas van Asaf vormt een belangrijke aanvulling op het maandag door Breaking the Silence gepubliceerde rapport The Perimeter. Dat gaat over de bufferzone van ongeveer een kilometer breed die werd gecreëerd in de maanden na 7 oktober 2023. De eenheid van Asaf was toen elders in de Gazastrook actief. Ook daar waren de geweldsinstructies van het IDF flink versoepeld, zo blijkt uit de woorden van Asaf en Weiman.
De opdracht aan de soldaten die wél in de bufferzone opereerden was: totale vernietiging. In het gebied moesten alle huizen en andere bouwsels worden opgeblazen en elke Palestijn die het waagde er een voet te zetten, moest ogenblikkelijk worden doodgeschoten. Het rapport waaruit dit beeld oprijst, is gebaseerd op honderden gesprekken met militairen die in 2023 en 2024 in Gaza hebben gediend. De Volkskrant sprak met enkele van hen.
De perimeter is de naam die het leger geeft aan de met explosieven gecreëerde ‘zone des doods van enorme proporties’, zoals het rapport het noemt. Doel was een ‘totaal vlakke, lege vlakte’ langs het grenshek te creëren. De zone omvatte eerst 16 procent van het oppervlak van de Gazastrook, sinds kort meer, mogelijk zelfs de helft. Het toegangsverbod voor Palestijnen wordt middels scherp schieten gehandhaafd, onder andere met machinegeweren en tankgranaten.
‘Je schiet op alles wat een risico zou kunnen vormen voor onze troepen’, zegt een kapitein in het rapport. ‘Iedereen die een door ons vastgestelde grens overschrijdt, wordt als een bedreiging beschouwd en ter dood veroordeeld’, zegt een sergeant. Waar de grens precies loopt, is niet duidelijk, in ieder geval niet voor de bevolking.
Breaking the Silence noemt het creëren van de ‘perimeter’, de kale vlakte in Gaza van ongeveer een kilometer breed, een collectieve bestraffing, zowel van degenen die in het gebied woonden als van de gehele bevolking van Gaza. Het vormt bovendien een groot obstakel voor wederopbouw van de Gazastrook. ‘Dit is niet alleen moreel verwerpelijk, het bestendigt dat wat ons tot dit punt heeft gebracht.’
De perimeter kreeg tot nu nauwelijks aandacht, aldus de klokkenluidersorganisatie, maar zal op langere termijn grote gevolgen hebben. ‘Israël heeft letterlijk de grenzen van Gaza opnieuw getrokken. De perimeter kan op elk gewenst moment eenvoudig vergroot worden.’
Dat is ook al gebeurd. Volgens de organisatie is de perimeter de afgelopen weken, na de beëindiging van het staakt-het-vuren, aanzienlijk uitgebreid, mogelijk zelfs verdubbeld. Daarbovenop kwam woensdag minister van Defensie Israel Katz met de mededeling dat ‘grote oppervlakten’ van Gaza zullen worden toegevoegd aan de veiligheidszones van Israël. Vrijdag maakte het leger daar al een begin mee.
Als er geen intentie is de bewoners van al deze gebieden terug te laten keren, aldus Breaking the Silence, ‘is het moeilijk om dit anders te beschrijven dan als etnische zuivering’.
De organisatie bestaat uit veteranen en reservisten van het IDF die het publiek een waarachtig beeld willen geven van wat er tijdens missies in Palestijns gebied en in Libanon zoal gebeurt. Het rechterdeel van de Israëlische samenleving beschouwt hen als verraders die de vuile was buiten hangen.
Het Israëlische leger is al enige tijd in het bezit van The Perimeter (rapporten van Breaking the Silence worden altijd gecontroleerd op veiligheidsrisico’s). Op een verzoek van de Volkskrant vorige week aan de IDF-woordvoering om een reactie op het rapport kwam tot nu geen inhoudelijk antwoord. De Israëlische regering heeft steeds ontkend dat in Gaza het oorlogsrecht wordt geschonden.
‘De getuigenissen tonen aan’, aldus Breaking the Silence, ‘dat soldaten opdracht kregen opzettelijk en systematisch alles te vernietigen, inclusief woonwijken, openbare gebouwen, scholen, moskeeën en begraafplaatsen, met zeer weinig uitzonderingen. Industrie- en landbouwgebieden die de hele bevolking van Gaza bedienden werden verwoest, ongeacht of ze enige connectie hadden met de gevechten.’ Een in het rapport geciteerde majoor omschrijft de zone na afloop van de operatie als ‘Hiroshima’.
Twee richtlijnen bepaalden de strategie van het IDF in vorige oorlogen (Gaza, Libanon), zegt de 39-jarige Weiman, voormalig sergeant en sluipschutter in de infanteriebrigade Nahal. De ene heet ‘nul slachtoffers onder onze soldaten’. Iets waar iedereen in Israël het over eens zal zijn, zegt hij. ‘We willen niet dat onze soldaten sterven.’
De andere richtlijn is de Dahiya-doctrine, naar de gelijknamige Hezbollah-wijk in Beiroet. Het omvat de grootschalige vernietiging van civiele infrastructuur. De logica is de burgerbevolking zo veel schade te berokkenen dat ze zich tegen de militanten keert.
Volgens Weiman heeft de Dahiya-doctrine in 2006 in Libanon niet gewerkt, noch in de Gazaoorlogen van 2009 en 2014. ‘En ik denk niet dat het nu zal werken’, zegt hij. ‘Volgens de doctrine moet je tunnels, verkeersbruggen, universiteiten, overheidskantoren vernietigen. Waterleiding, het stroomnet, alles. Om te beginnen is dat regelrecht in strijd met het internationaal recht. Maar denk ook eens aan wat er met de burgers gebeurt. Denk niet dat die daarna allemaal sympathisanten van het Israëlische leger zijn geworden.’
In Gaza worden beide doctrines op dit moment toegepast, maar dan op buitensporige wijze, volgens Weiman. ‘In vorige oorlogen moesten we ook gebouwen vernietigen, maar nu is het veel meer. Soldaten gaan van het ene huis naar het andere, en elk huis dat ze achterlaten moeten ze opblazen of in brand steken. Toen soldaten dat commando kregen, kwamen ze bij ons en zeiden: het is idioot wat hier gebeurt.’
Er is nog een belangrijk verschil. Volgens Weiman hebben soldaten getuigd dat ze opdracht hebben gekregen in Gaza (buiten de perimeter) Palestijnen als menselijk schild te gebruiken. ‘We stuurden Palestijnen de tunnels en huizen in om die schoon te vegen voordat wij naar binnen zouden gaan’, zo vat hij het relaas van de militairen samen. ‘We kleedden ze in IDF-uniformen en we zetten een GoPro-camera op hun hoofd en hun borst, zodat ze het huis of de tunnel konden scannen op bommen.’
Ook de drempel voor het schieten uit zelfbescherming is verlaagd. Buiten Gaza, bijvoorbeeld op de Westoever, gelden drie criteria voor het doden van een persoon: middelen (hij heeft een wapen), mogelijkheid (hij staat dichtbij genoeg om een risico te vormen) en intentie (hij gedraagt zich verdacht). Is een van de drie niet het geval, dan kan de persoon hooguit een knieschot krijgen.
‘Maar in Gaza krijg je te horen: schiet iedereen dood’, zegt Weiman. ‘Heel geruststellend, voor de soldaten. Ze vechten in het puin, alles om ze heen is verwoest. Je ziet iets bewegen en je schiet gewoon. Je hoeft niet na te denken en je hoeft niet bang te zijn dat je iets fout doet.’
‘Een volwassen man: kill’, zegt een kapitein in The Perimeter. ‘Je schiet op alles dat een risico zou kunnen vormen voor onze troepen. Schiet om te doden. Vrouwen en kinderen: schiet om ze weg te sturen. Je doodt geen vrouwen, kinderen of ouderen.’
Weiman tekent bij dat laatste aan dat dit inderdaad de voorschriften zijn. In de praktijk van Gaza echter kan het er rauwer aan toe gaan. ‘Als je vreest voor het leven van jou of je medesoldaten, kun je schieten om te doden. En daarna gebeurt er niets met je, want ‘bang zijn’ is subjectief.’
Kijk naar de Westoever, zegt hij. Daar zijn vorig jaar meer dan zeshonderd Palestijnen gedood en er kwam geen enkel onderzoek. ‘Elke soldaat weet dat een onderzoek door de militaire politie een doofpotaffaire is. Meestal verzamelen ze niet eens forensisch bewijs en ondervragen ze niemand.’
Het aandachtsveld van Breaking the Silence is tweeërlei: enerzijds de bezetting van de Westelijke Jordaanoever en de manier waarop het Israëlische leger aldaar omgaat met Palestijnen en kolonisten, anderzijds het optreden van het leger in oorlogssituaties (Gaza en Libanon).
De rapporten van de afgelopen jaren over de Westoever maken duidelijk waaraan Israël de aantijging van apartheid in de bezette gebieden te danken heeft. Het leger heeft als opdracht kolonisten te beschermen en Palestijnen hard aan te pakken. Het is militairen zelfs verboden kolonisten aan te houden, ook niet als zij geweld gebruiken tegen Palestijnen; dat mag alleen de politie doen.
‘De kolonisten weten dat ze kunnen doen wat ze willen’, zegt een sergeant in een van de rapporten. ‘Ze kunnen roepen dat alle Arabieren dood moeten. Ze weten dat ze Arabieren kunnen slaan en van ze stelen, en dat hun niets zal gebeuren. Wij kunnen niets doen. En de politie bestaat uit hun vrienden en familie.’ Een collega kan zich niet voorstellen dat hij zo terughoudend zou hebben gereageerd als de Palestijnen, indien hij zelf zo zou zijn behandeld.
Een andere sergeant beschrijft wat het leger doet als kolonisten en Palestijnen slaags raken: schieten met traangasgranaten en rubberkogels. Dat wil zeggen: ‘In de richting van de Palestijnen. Ik kan me niet herinneren dat we ooit zulke middelen hebben ingezet tegen Joden.’ Immers: ‘Met Joden probeer je het met dialoog op te lossen, je probeert echt vriendelijk tegen ze te zijn.’
Asaf diende eerder op de Westoever. Ook hij maakte daar het nodige mee, maar dat deed geen afbreuk aan zijn aanvankelijke motivatie om in Gaza te vechten. ‘We gingen erheen omdat we vonden dat het nodig was, tegen de monsters van Hamas’, zegt hij.
‘Als frontsoldaat ben ik getraind om de vijand te bestrijden en te doden. Maar het is moeilijk om te zien hoe zich dit ontwikkeld heeft van een zeer rechtvaardige zaak van zelfverdediging naar iets wat…, ik wil geen grote woorden gebruiken, maar in ieder geval naar iets heel anders.’
Toen Asaf afgelopen zomer werd opgeroepen, weigerde hij opnieuw op te komen. Hij kwam voor de rechter en kreeg een boete. Met ongeveer tweehonderd andere weigeraars begon hij het initiatief Michtav Ha’hayalim (De brief van de soldaat).
Daarin schrijven de reservisten dat de manier waarop de oorlog wordt gevoerd, de levens van soldaten in gevaar brengt. ‘Wij hebben gezien hoe zinloos het is. We kunnen Hamas tot in de eeuwigheid blijven bestrijden. Daarbij doden we vooral niet-betrokken burgers en daarmee creëren we meer terroristen. Het is een vicieuze cirkel.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant