De Radboud Universiteit in Nijmegen onderhoudt relaties met twee Israëlische universiteiten die volgens een commissie bijdragen aan ‘ernstige en systematische mensenrechtenschendingen’. Verbreek de banden, eisen studenten en medewerkers. Het college van bestuur wil eerst in gesprek, maar dat komt niet van de grond.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Voor universitair docent geschiedenis Adriejan van Veen is het duidelijk: ‘Verbreek de banden met de Hebrew University of Jerusalem en de Tel Aviv University per direct.’ Samen met pakweg 150 studenten en werknemers van de Nijmeegse Radboud Universiteit zit hij maandagmiddag in een collegezaal – kale ruimte, bakstenen muren, grijze klapstoelen – tegenover drie leden van het college van bestuur. Die willen ‘meningen verzamelen’ over de samenwerking met de Israëlische instellingen, maar vrijwel alle genodigden zijn er maar om één reden, zegt de docent: ‘Onze boodschap bekrachtigen.’
De bijeenkomst vindt plaats naar aanleiding van de onlangs gepubliceerde conclusies van de Adviescommissie internationale samenwerkingsverbanden van de universiteit. Die waren niet mals: de Radboud Universiteit moet haar banden met de Hebrew University en de Tel Aviv University verbreken vanwege hun bijdrage aan ‘ernstige en systematische mensenrechtenschendingen’.
Volgens het onderzoek worden studenten van de Hebrew University opgeleid tot militair expert en zouden ze banen krijgen bij de Israëlische inlichtingendiensten, die verantwoordelijk worden gehouden voor de mensenrechtenschendingen in Gaza. Ook zou de universiteit zijn gevestigd in door Israël geannexeerd Palestijns gebied.
De Tel Aviv University heeft geïnvesteerd in een bedrijf dat bewapende drones en dronesystemen ontwikkelde. Die worden volgens de commissie gebruikt in de oorlog in Gaza, waarbij inmiddels meer dan vijftigduizend doden zijn gevallen, voornamelijk burgers.
In de collegezaal maakt het college van bestuur de spelregels voor het gesprek meteen duidelijk: alleen degene met een microfoon mag spreken, antwoorden niet langer dan vijf zinnen, audio- en video-opnamen zijn verboden en protestborden uit den boze. Het bestuur zegt er op die manier voor te willen zorgen dat iedereen de kans krijgt om ‘open en vrij’ te praten over de kwestie.
De ontmoeting begint met een onlinepoll, ‘om alvast de stemming te voelen’. De aanwezigen kunnen via hun smartphone invullen of ze het eens zijn met de aanbevelingen van de commissie of niet. 48 procent zegt ja en ruim een kwart vindt de conclusies niet ver genoeg gaan. Slechts 15 procent vindt dat de banden niet moeten worden verbroken, toont de poll. Ook wordt de studenten en werknemers gevraagd hun eerste reactie op te schrijven. Op het digitale scherm domineren de woorden ‘cut the ties’ (verbreek de banden).
De samenwerking van Nederlandse universiteiten met academische instellingen in Israël wordt een steeds heikeler kwestie sinds Hamas op 7 oktober 2023 zijn terreuraanval uitvoerde op Israëlisch grondgebied en de oorlog die daarop volgde. Een klein jaar geleden vond al een eerste golf protesten plaats op de Nederlandse universiteiten, die gepaard ging met honderden arrestaties en honderdduizenden euro’s aan schade. De eisen waren overal hetzelfde: verbreek onmiddellijk alle banden met Israëlische instellingen.
De universiteiten reageerden in juni in een open brief, waarin ze zeiden dat niet te willen doen. Het belang van het behoud van de academische vrijheid is volgens de universiteiten te groot, ook als de instellingen waarmee ze samenwerken zich bevinden in een land waar zich een groot conflict afspeelt.
Wel riepen meerdere instellingen onderzoekscommissies in het leven die in kaart moesten brengen hoe het was gesteld met de medeplichtigheid van de Israëlische universiteiten. Naar aanleiding daarvan besloot de Universiteit van Amsterdam begin vorige maand al voorlopig geen studenten meer uit te wisselen met de Hebrew University of Jerusalem. De commissie van de Erasmus Universiteit in Rotterdam gaf een voorlopig advies, waarin ze zegt ‘bestaande en nieuwe samenwerkingen met uiterste voorzichtigheid te benaderen’.
De Nijmeegse commissie ging verder. Toch weerhoudt dat het college van bestuur ervan de banden te verbreken. Eerst wil het bestuur met studenten en werknemers het ‘echte gesprek’ voeren, zegt vicevoorzitter Agnes Muskens. ‘We willen reacties ophalen bij een aantal lagen van de universiteit, onder wie studenten en werknemers. Mede op basis van de verzamelde informatie beslissen we of we de aanbevelingen van de commissie opvolgen of niet.’
Dat besluit moet vallen na weken waarin de boosheid over de samenwerking alleen maar is toegenomen nu Israël een einde heeft gemaakt aan het staakt-het-vuren in Gaza. Volgens de Verenigde Naties zijn er sindsdien elke dag gemiddeld honderd kinderen gedood, lijken Palestijnse hulpverleners doelbewust door Israël te zijn vermoord en worden vrachtwagens met hulpgoederen voor Gaza al een maand door Israël tegengehouden, waardoor een hongersnood dreigt.
‘Jullie zeggen informatie te willen verzamelen, maar wat willen jullie nog van ons weten?’, klinkt het in de collegezaal. ‘De conclusies van de commissie spreken boekdelen.’ Voordat het college van bestuur met de aanwezigen tot ‘het echte gesprek’ kan komen, staan twee studenten op en houden een spanddoek omhoog met daarop de tekst ‘Cut all ties with Israeli genocide’. André Lardinois, de hoogleraar Griekse taal die door het bestuur is gevraagd de bijeenkomst te modereren, geeft ze tien tellen om het doek weg te stoppen. Maar het mag niet baten, de bijeenkomst is beëindigd.
Wat nu de volgende stap is, weet het bestuur nog niet. Vicevoorzitter Muskens zegt dat het doel van de bijeenkomst niet behaald is, maar wil niet van een mislukking spreken. ‘De mensen in de zaal zijn alsnog met elkaar in gesprek gegaan.’
Of haar mening wordt gedeeld, valt te betwijfelen. Een woordvoerder van de groep Nijmegen for Palestine, aanwezig bij de bijeenkomst, had er van tevoren al weinig fiducie in, en dat vertrouwen zal niet zijn toegenomen. ‘Wat de commissie na maanden onderzoek nu concludeert, roepen wij al ruim anderhalf jaar. En dan moeten we nu nog over die conclusies gaan praten. Het college van bestuur is alleen maar aan het vertragen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant